Jak rolnik może wyjść z VAT i wrócić na ryczałt?

Powrót rolnika do statusu rolnika ryczałtowego

Rolnik ryczałtowy korzysta ze zwolnienia od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 3 ustawy o VAT. Zwolnienie obejmuje dostawę produktów rolnych pochodzących z własnej działalności rolniczej oraz świadczenie usług rolniczych przez rolnika ryczałtowego. W praktyce oznacza to, że rolnik nie rozlicza VAT należnego od takiej sprzedaży, ale też co do zasady nie odlicza VAT z faktur zakupowych.

Rolnik może zrezygnować ze zwolnienia i zarejestrować się jako czynny podatnik VAT. Jeżeli później chce wrócić do zwolnienia, zastosowanie ma art. 43 ust. 5 ustawy o VAT: ponowne skorzystanie ze zwolnienia jest możliwe po upływie 3 lat od daty rezygnacji ze zwolnienia. Zwolnienie obowiązuje pod warunkiem pisemnego zawiadomienia naczelnika urzędu skarbowego przed początkiem miesiąca albo kwartału, od którego rolnik chce ponownie korzystać ze zwolnienia.

Jeżeli więc rolnik zarejestrował się jako podatnik VAT czynny w październiku 2013 r., to po upływie 3 lat może co do zasady wrócić do statusu rolnika ryczałtowego. Trzeba jednak osobno ocenić skutki w zakresie korekty podatku naliczonego od zakupów dokonanych w okresie bycia podatnikiem VAT czynnym.

Zobacz również: rozliczenie VAT przez rolnika ryczałtowego oraz kiedy rolnik może korzystać ze zwolnienia z VAT.

Kiedy trzeba korygować odliczony VAT?

Powrót do zwolnienia oznacza zmianę przeznaczenia zakupów: po zmianie statusu towary i usługi będą wykorzystywane do czynności zwolnionych z VAT. Dlatego należy sprawdzić, czy nie powstaje obowiązek korekty podatku naliczonego na podstawie art. 91 ustawy o VAT. Nie jest to automatyczny zwrot całego VAT odliczonego w przeszłości, lecz korekta za pozostały okres korekty albo korekta dotycząca niewykorzystanych towarów i materiałów.

Najważniejsze okresy korekty są następujące:

• środki trwałe i wartości niematerialne i prawne o wartości początkowej przekraczającej 15 000 zł – co do zasady 5 kolejnych lat, licząc od roku oddania do używania; korekta obejmuje część podatku przypadającą na pozostały okres korekty,
• nieruchomości i prawa wieczystego użytkowania gruntów – 10 kolejnych lat, również w proporcji do pozostałego okresu korekty,
• towary i usługi wykorzystywane w działalności, których nie obejmuje wieloletnia korekta – korekta może być potrzebna, jeżeli zmiana przeznaczenia nastąpiła przed upływem 12 miesięcy od końca okresu rozliczeniowego, w którym wydano je do użytkowania,
• towary handlowe, surowce i materiały niewykorzystane przed zmianą statusu – korekta dotyczy podatku odliczonego od tych składników, które na dzień przejścia na zwolnienie pozostają w gospodarstwie i nie zostały wykorzystane zgodnie z pierwotnym zamiarem.

W opisanej sytuacji ciągnik kupiony w 2013 r. za 135 000 zł netto był środkiem trwałym o wartości powyżej 15 000 zł. Jeżeli został oddany do używania w 2013 r., 5-letni okres korekty upłynął z końcem 2017 r., więc przy powrocie do zwolnienia od 2020 r. zasadniczo nie powinien już powodować korekty. Podobnie starsze wyposażenie i maszyny, dla których upłynął właściwy okres korekty, zwykle nie wymagają zwrotu VAT.

Inaczej należy potraktować zapasy. Jeżeli na dzień powrotu do zwolnienia w gospodarstwie pozostają niewykorzystane nawozy, środki ochrony roślin, paliwo, materiał siewny, części zamienne albo inne materiały, od których odliczono VAT, trzeba ustalić ich wartość i skorygować podatek naliczony. Dla celów dowodowych warto sporządzić zestawienie zapasów na dzień zmiany statusu.

Jakie dokumenty złożyć w urzędzie skarbowym?

Aby wrócić do zwolnienia przewidzianego dla rolnika ryczałtowego, należy złożyć pisemne zawiadomienie do naczelnika właściwego urzędu skarbowego. Zawiadomienie trzeba złożyć przed początkiem miesiąca lub kwartału, od którego rolnik chce ponownie korzystać ze zwolnienia. Przepisy nie narzucają jednego urzędowego wzoru takiego zawiadomienia, ale powinno ono jednoznacznie wskazywać dane rolnika, numer identyfikacyjny, podstawę prawną oraz datę, od której rolnik zamierza wrócić do zwolnienia.

Oprócz zawiadomienia należy zaktualizować zgłoszenie VAT-R. Aktualizację danych objętych zgłoszeniem rejestracyjnym składa się co do zasady w terminie 7 dni od dnia, w którym nastąpiła zmiana. W praktyce najbezpieczniej złożyć VAT-R razem z zawiadomieniem, jeszcze przed rozpoczęciem korzystania ze zwolnienia.

Jeżeli rolnik rezygnuje ze statusu podatnika VAT czynnego od 1 stycznia, zawiadomienie powinno trafić do urzędu przed tą datą. Ostatni JPK_V7M albo JPK_V7K składa się za ostatni okres rozliczeniowy, w którym rolnik był podatnikiem VAT czynnym, zasadniczo do 25. dnia następnego miesiąca. W tym rozliczeniu należy wykazać ewentualną korektę podatku naliczonego.

W praktyce podobne problemy pojawiają się także przy innych formach rozliczania przychodów z gospodarstwa, zwłaszcza gdy rolnik prowadzi dodatkową sprzedaż lub usługi. Warto wtedy odróżnić zwykłą działalność rolniczą od sytuacji, w których pojawia się opodatkowanie działalności okołorolniczej.

Zwrot nadwyżki VAT, gdy w ostatnim miesiącu nie było sprzedaży

Brak sprzedaży w ostatnim miesiącu rozliczeniowym nie wyklucza złożenia JPK_V7 i wykazania nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu. Jeżeli podatnik w danym okresie nie wykonał czynności opodatkowanych ani czynności poza terytorium kraju, o których mowa w ustawie, zastosowanie może mieć art. 87 ust. 5a ustawy o VAT. Termin zwrotu wynosi wtedy zasadniczo 180 dni od dnia złożenia rozliczenia.

Trzeba jednak pamiętać, że kwota do zwrotu powinna być pomniejszona o ewentualną korektę podatku naliczonego związaną z powrotem do zwolnienia. Urząd skarbowy może też weryfikować zasadność zwrotu, zwłaszcza gdy kwota jest istotna albo z rozliczenia wynika nagła zmiana statusu podatnika.

Co oznacza powrót na ryczałt w praktyce?

Po powrocie do statusu rolnika ryczałtowego rolnik nie rozlicza VAT na zasadach właściwych dla podatnika czynnego w zakresie dostaw własnych produktów rolnych i usług rolniczych objętych zwolnieniem. Nie składa bieżących JPK_V7 z tego tytułu i nie odlicza VAT od zakupów. Przy sprzedaży produktów rolnych na rzecz podatników VAT nabywca może wystawić fakturę VAT RR, a rolnikowi przysługuje zryczałtowany zwrot podatku na zasadach określonych w ustawie o VAT.

Powrót do zwolnienia nie powinien być podejmowany wyłącznie z powodu jednorazowej nadwyżki podatku. Warto porównać przyszłe zakupy inwestycyjne, planowaną sprzedaż, profil kontrahentów oraz ryzyko korekt. Dla gospodarstw planujących większe inwestycje pozostanie czynnym podatnikiem VAT może być korzystniejsze, natomiast przy niewielkich zakupach i sprzedaży głównie produktów rolnych powrót na ryczałt bywa prostszy administracyjnie.

FAQ

Czy rolnik może wrócić z VAT na ryczałt w dowolnym momencie?

Nie. Rolnik, który zrezygnował ze zwolnienia, może ponownie skorzystać ze zwolnienia dopiero po upływie 3 lat od daty rezygnacji. Musi też zawiadomić naczelnika urzędu skarbowego przed początkiem miesiąca lub kwartału, od którego chce wrócić do zwolnienia.

Czy trzeba oddać cały VAT odliczony od ciągnika lub maszyn?

Zwykle nie. Korekta dotyczy tylko podatku przypadającego na pozostały okres korekty. Dla środków trwałych o wartości powyżej 15 000 zł okres ten wynosi zasadniczo 5 lat, a dla nieruchomości 10 lat. Jeżeli okres korekty już minął, korekta od danego środka trwałego co do zasady nie wystąpi.

Czy zapasy nawozów i paliwa trzeba objąć korektą VAT?

Tak, jeżeli na dzień powrotu do zwolnienia pozostają w gospodarstwie niewykorzystane towary, surowce lub materiały, od których odliczono VAT. Dotyczy to na przykład nawozów, paliwa, materiału siewnego, środków ochrony roślin i części zamiennych.

Czy wystarczy złożyć VAT-R?

Nie należy ograniczać się wyłącznie do VAT-R. Art. 43 ust. 5 ustawy o VAT wymaga pisemnego zawiadomienia naczelnika urzędu skarbowego przed początkiem okresu, od którego rolnik chce korzystać ze zwolnienia. VAT-R służy aktualizacji zgłoszenia rejestracyjnego i najlepiej złożyć go razem z zawiadomieniem.

Czy można odzyskać VAT, jeżeli w ostatnim miesiącu nie było sprzedaży?

Tak, brak sprzedaży nie wyklucza wniosku o zwrot nadwyżki podatku naliczonego. W takiej sytuacji termin zwrotu może wynosić 180 dni, a kwota zwrotu powinna uwzględniać ewentualne korekty związane z przejściem na zwolnienie.

Podsumowanie

Rolnik może wrócić ze statusu podatnika VAT czynnego do zwolnienia dla rolnika ryczałtowego, jeżeli od rezygnacji ze zwolnienia minęły 3 lata i przed początkiem właściwego miesiąca lub kwartału złoży pisemne zawiadomienie do naczelnika urzędu skarbowego. Należy także zaktualizować VAT-R oraz złożyć ostatni JPK_V7 za okres, w którym rolnik był jeszcze podatnikiem VAT czynnym.

Najważniejszym elementem rozliczenia jest korekta wcześniej odliczonego VAT. W przypadku starszych środków trwałych okres korekty często już upłynął, ale zapasy materiałów i surowców pozostające w gospodarstwie na dzień powrotu do zwolnienia mogą wymagać korekty. Każdą większą inwestycję, modernizację albo nietypowy zakup warto sprawdzić oddzielnie.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - Dz.U. 2004 nr 54 poz. 535, w szczególności art. 2 pkt 19, art. 43 ust. 1 pkt 3 i ust. 5, art. 87, art. 91 oraz art. 96.

2. Informacje Ministerstwa Finansów o VAT i formularzach rejestracyjnych - podatki.gov.pl, VAT.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.