Ostatnia emerytura z KRUS po śmierci świadczeniobiorcy

Czy KRUS wypłaci emeryturę za miesiąc, w którym zmarł emeryt?

Tak, co do zasady emerytura albo renta z KRUS za miesiąc, w którym nastąpiła śmierć świadczeniobiorcy, pozostaje świadczeniem należnym za ten miesiąc. Wynika to z odpowiedniego stosowania przepisów emerytalnych do świadczeń rolniczych oraz z zasady, że w razie śmierci emeryta lub rencisty wypłatę świadczenia wstrzymuje się dopiero od miesiąca przypadającego po miesiącu śmierci. Inaczej wygląda sytuacja w przypadku: zmiana adresu emerytury z KRUS.

W praktyce oznacza to, że jeżeli osoba uprawniona zmarła 2 maja, świadczenie za maj może być wypłacone jako ostatnie świadczenie. Jeżeli natomiast zgon nastąpił 30 kwietnia, świadczenie za maj nie jest już należne. W takim przypadku można ewentualnie dochodzić tylko tych kwot, które były należne zmarłemu do końca kwietnia i nie zostały mu wypłacone.

Termin wypłaty, na przykład 10. dzień miesiąca, ma znaczenie głównie praktyczne: pokazuje, czy świadczenie zostało już wypłacone, czy trzeba złożyć wniosek o jego wypłatę jako niezrealizowanego świadczenia. Nie należy jednak upraszczać sprawy do zasady, że decyduje wyłącznie data przelewu albo przekazu pocztowego.

Niezrealizowane świadczenie z KRUS po śmierci

Jeżeli KRUS wstrzymał wypłatę albo świadczenie nie zostało skutecznie wypłacone zmarłemu, członek rodziny może wystąpić o wypłatę tak zwanego niezrealizowanego świadczenia. Chodzi o pieniądze należne zmarłemu, których nie zdążył on pobrać.

Zgodnie z art. 136 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych świadczenia należne osobie zmarłej wypłaca się określonym osobom z rodziny. To właśnie na tej podstawie KRUS rozpatruje wniosek o wypłatę ostatniej emerytury lub renty rolniczej, stosując przepisy odpowiednio do świadczeń z ubezpieczenia społecznego rolników.

W art. 136 ust. 1 użyto sformułowania, że świadczenia należne jej do dnia śmierci wypłaca się osobom wskazanym w ustawie. Praktyczne znaczenie tej zasady opisuje także materiał o tym, jak działa emerytura rolnicza po śmierci uprawnionego.

Kto może dostać ostatnią emeryturę z KRUS?

Uprawnieni nie są wybierani dowolnie. Przepisy przewidują kolejność osób, którym można wypłacić niezrealizowane świadczenie:

• w pierwszej kolejności małżonek i dzieci, z którymi zmarły prowadził wspólne gospodarstwo domowe,
• jeżeli takich osób nie ma - małżonek i dzieci, z którymi zmarły nie prowadził wspólnego gospodarstwa domowego,
• w dalszej kolejności inni członkowie rodziny uprawnieni do renty rodzinnej albo osoby, na których utrzymaniu pozostawał zmarły.

Jeżeli po śmierci rolnika rodzina rozważa dalsze świadczenie, trzeba odróżnić ostatnią, niezrealizowaną emeryturę od renty rodzinnej. Osobną sprawą jest renta rodzinna po zmarłym rolniku, która wymaga spełnienia innych warunków i nie jest automatycznym przedłużeniem emerytury zmarłego.

Jak złożyć wniosek do KRUS?

Wniosek o wypłatę niezrealizowanego świadczenia składa się do właściwej jednostki KRUS. Można to zrobić osobiście, pocztą, przez elektroniczną skrzynkę podawczą KRUS na ePUAP albo w formie dokumentu elektronicznego podpisanego kwalifikowanym podpisem elektronicznym lub podpisem zaufanym.

Do wniosku należy dołączyć przede wszystkim dokument potwierdzający zgon, zwykle odpis aktu zgonu, oraz dokumenty potwierdzające pokrewieństwo, na przykład odpis aktu małżeństwa, odpis aktu urodzenia, dowód osobisty albo paszport, jeżeli KRUS nie ma tych danych. Gdy z wnioskiem występuje inny członek rodziny niż małżonek lub dziecko, KRUS może wymagać dowodów prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego albo pozostawania zmarłego na utrzymaniu tej osoby.

Warto zachować potwierdzenie złożenia wniosku. Jeżeli sprawa dotyczy przelewu, który wpłynął na rachunek po śmierci, przekazu pocztowego odebranego przez inną osobę albo wypłaty za miesiąc następujący po śmierci, dobrze jest nie wydawać pieniędzy do czasu wyjaśnienia sprawy z KRUS.

Termin na złożenie wniosku

Roszczenie o wypłatę niezrealizowanego świadczenia wygasa po upływie 12 miesięcy od dnia śmierci osoby, której świadczenie przysługiwało. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy przed upływem tego terminu zostanie zgłoszony wniosek o dalsze prowadzenie postępowania.

Termin 12 miesięcy jest bardzo ważny. Po jego upływie KRUS może odmówić wypłaty, nawet jeżeli świadczenie rzeczywiście było należne za miesiąc śmierci. Nie warto więc czekać na zakończenie postępowania spadkowego, jeżeli do złożenia wniosku wystarczą dokumenty rodzinne i dokument potwierdzający zgon.

Czy wypłacone pieniądze trzeba zwrócić?

Jeżeli KRUS wypłacił świadczenie za miesiąc, w którym nastąpiła śmierć, zasadniczo nie jest to świadczenie za miesiąc po śmierci. Inaczej wygląda sytuacja, gdy po zgonie wypłacono świadczenie za kolejny miesiąc. Taka kwota co do zasady nie przysługuje i może podlegać zwrotowi jako świadczenie nienależnie pobrane.

Przykładowo: śmierć 2 maja oznacza, że maj jest miesiącem śmierci, więc świadczenie za maj może być należne. Śmierć 30 kwietnia oznacza natomiast, że maj jest już miesiącem po śmierci, więc majowa emerytura nie powinna zostać wypłacona. Jeżeli mimo to środki trafią na rachunek albo zostaną odebrane, trzeba liczyć się z obowiązkiem ich zwrotu.

FAQ

Czy KRUS wypłaca emeryturę za cały miesiąc śmierci?

Co do zasady tak. W razie śmierci emeryta albo rencisty wstrzymanie wypłaty następuje od miesiąca po miesiącu śmierci. Dlatego świadczenie za miesiąc, w którym nastąpił zgon, może być należne jako ostatnie świadczenie.

Czy data wypłaty, na przykład 10. dzień miesiąca, rozstrzyga o prawie do świadczenia?

Nie sama data wypłaty, lecz miesiąc, za który świadczenie przysługuje. Data wypłaty ma znaczenie praktyczne, bo pokazuje, czy świadczenie zostało już wypłacone, czy trzeba wystąpić do KRUS o niezrealizowane świadczenie.

Kto powinien złożyć wniosek o niezrealizowane świadczenie?

Najczęściej będzie to małżonek albo dziecko zmarłego. Jeżeli takich osób nie ma albo nie spełniają warunków wskazanych w ustawie, wniosek mogą złożyć inni członkowie rodziny uprawnieni do renty rodzinnej albo osoby, na których utrzymaniu pozostawał zmarły.

Ile jest czasu na złożenie wniosku?

Wniosek należy złożyć przed upływem 12 miesięcy od dnia śmierci osoby, której świadczenie przysługiwało. Po tym terminie roszczenie wygasa, chyba że wcześniej zgłoszono wniosek o dalsze prowadzenie postępowania.

Czy renta rodzinna z KRUS to to samo co ostatnia emerytura?

Nie. Ostatnia emerytura albo renta to niezrealizowane świadczenie należne zmarłemu. Renta rodzinna jest odrębnym świadczeniem dla członków rodziny i wymaga spełnienia osobnych warunków.

Czy od niezrealizowanego świadczenia KRUS potrąci podatek?

Z informacji KRUS wynika, że od niezrealizowanego świadczenia emerytalno-rentowego pobierana jest zaliczka na podatek dochodowy, a po zakończeniu roku podatkowego KRUS przekazuje informację PIT-11. W niektórych sytuacjach wnioskodawca może złożyć oświadczenie dotyczące dochodów, co wpływa na sposób rozliczenia zaliczki.

Podsumowanie

Jeżeli świadczeniobiorca KRUS zmarł w trakcie miesiąca, rodzina powinna przede wszystkim ustalić, za jaki miesiąc przysługiwała ostatnia emerytura lub renta i czy została już wypłacona. Świadczenie za miesiąc śmierci może być należne, natomiast świadczenia za miesiące późniejsze nie przysługują.

W opisanej sytuacji, gdy mama zmarła 2 maja, świadczenie za maj może zostać wypłacone osobie uprawnionej jako niezrealizowane świadczenie, jeżeli nie zostało już skutecznie wypłacone. Gdyby śmierć nastąpiła 30 kwietnia, świadczenie za maj nie byłoby należne, ponieważ byłby to już miesiąc po śmierci.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - Dz.U. 1991 nr 7 poz. 24, w szczególności art. 52.
2. Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz.U. 1998 nr 162 poz. 1118, w szczególności art. 136 i art. 136a.
3. Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, informacja do wniosku o wypłatę niezrealizowanego świadczenia - formularz KRUS.
4. Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, formularze i wnioski - świadczenia - Portal Gov.pl.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.