- Prywatny wynajem magazynu przez rolnika co do zasady nie oznacza automatycznej utraty ubezpieczenia w KRUS.
- Ryzyko przejścia do ZUS pojawia się przede wszystkim wtedy, gdy najem jest prowadzony jako pozarolnicza działalność gospodarcza.
- Rolnik, który rozpoczyna pozarolniczą działalność gospodarczą i chce kontynuować KRUS, powinien złożyć stosowne oświadczenie w terminie 14 dni i spełnić pozostałe warunki art. 5a ustawy.
- Coroczny dokument podatkowy składa się ustawowo do 31 maja. Za 2025 rok, ponieważ 31 maja 2026 r. przypadał w niedzielę, KRUS wskazał faktyczny termin 1 czerwca 2026 r.
- Roczna kwota graniczna należnego podatku wynosi 4576 zł za 2025 rok i 4713 zł za 2026 rok.
Czy wynajem magazynu przez rolnika oznacza utratę KRUS?
Nie każdy wynajem magazynu przez rolnika powoduje utratę ubezpieczenia społecznego rolników. Jeżeli jest to rzeczywiście prywatny najem składnika majątku, a rolnik nadal prowadzi gospodarstwo rolne i nie uzyskuje innego tytułu do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych, sam najem nie musi powodować przejścia do ZUS.
Inaczej trzeba ocenić sytuację, gdy wynajem magazynu ma cechy zorganizowanej, zarobkowej i ciągłej aktywności gospodarczej albo jest wykonywany w ramach zarejestrowanej działalności. Wtedy do sprawy mogą mieć zastosowanie przepisy o kontynuowaniu KRUS przez rolnika prowadzącego pozarolniczą działalność gospodarczą.
W praktyce decydują szczegóły: liczba wynajmowanych obiektów, sposób pozyskiwania najemców, zakres usług dodatkowych, wpis do CEIDG, sposób rozliczania podatku oraz to, czy budynek jest wykorzystywany w działalności gospodarczej. Sam fakt, że umowa najmu przynosi przychód, nie przesądza jeszcze o utracie KRUS.
Najem prywatny a pozarolnicza działalność gospodarcza
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników odwołuje się do pozarolniczej działalności gospodarczej prowadzonej przez osobę fizyczną na podstawie przepisów ustawy Prawo przedsiębiorców. Oznacza to, że dla KRUS istotne jest nie tylko to, że rolnik osiąga dodatkowy przychód, lecz przede wszystkim to, czy wykonuje działalność gospodarczą.
Najem prywatny jest w podatku dochodowym odrębnym źródłem przychodów, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 6 ustawy o PIT. Jeżeli magazyn jest wynajmowany poza działalnością gospodarczą, przychód z najmu prywatnego nie jest automatycznie przychodem z pozarolniczej działalności gospodarczej. Nie oznacza to jednak, że każda umowa nazwana prywatną zawsze będzie bezpieczna dla KRUS.
Te same kryteria mają znaczenie przy lokalach mieszkalnych; osobno omawiamy, czy przychód z najmu prywatnego może wyłączyć ubezpieczenie w KRUS.
Jeżeli wynajem przybiera formę stałego przedsięwzięcia, obejmuje kilka obiektów, reklamę, obsługę najemców, usługi magazynowe albo jest prowadzony w ramach firmy, trzeba ocenić, czy w rzeczywistości nie jest to działalność gospodarcza. W takiej sytuacji warto wcześniej przeanalizować także zasady opisane w materiale działalność pozarolnicza a KRUS.
Pan Jan prowadzi gospodarstwo rolne i od lat podlega KRUS. Wynajął jeden nieużywany magazyn sąsiadowi, który przechowuje w nim maszyny. Pan Jan nie prowadzi w tym zakresie działalności gospodarczej, nie świadczy usług magazynowych i nadal prowadzi gospodarstwo. W takiej sytuacji sam prywatny najem magazynu nie powinien automatycznie pozbawiać go KRUS, ale warto zachować dokumenty potwierdzające rzeczywisty charakter najmu.
Kiedy rolnik prowadzący działalność może pozostać w KRUS?
Jeżeli rolnik albo domownik podlegający ubezpieczeniu w KRUS rozpocznie prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej lub rozpocznie współpracę przy jej prowadzeniu, zastosowanie ma art. 5a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Przepis ten pozwala pozostać w KRUS tylko po spełnieniu wymaganych warunków łącznie.
Najważniejsze warunki są następujące:
- rolnik albo domownik przed rozpoczęciem działalności musi podlegać ubezpieczeniu w KRUS w pełnym zakresie z mocy ustawy nieprzerwanie przez co najmniej 3 lata,
- w terminie 14 dni od rozpoczęcia działalności lub współpracy należy złożyć w KRUS oświadczenie o kontynuowaniu ubezpieczenia,
- trzeba nadal prowadzić działalność rolniczą albo stale pracować w gospodarstwie rolnym obejmującym powyżej 1 ha przeliczeniowego użytków rolnych lub w dziale specjalnym,
- nie można być pracownikiem ani pozostawać w stosunku służbowym,
- nie można mieć ustalonego prawa do emerytury, renty ani do świadczeń z ubezpieczeń społecznych,
- kwota należnego podatku dochodowego od przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej za poprzedni rok podatkowy nie może przekroczyć rocznej kwoty granicznej.
Jeżeli rolnik spełnia te warunki, może nadal podlegać ubezpieczeniu społecznemu rolników. Trzeba jednak pamiętać, że za osobę prowadzącą dodatkowo pozarolniczą działalność gospodarczą podstawowa składka miesięczna na ubezpieczenie emerytalno-rentowe jest opłacana w podwójnej wysokości.
Wynajmujesz magazyn i chcesz pozostać w KRUS?
Prawnik może przeanalizować, czy Twój sposób wynajmowania nieruchomości ma charakter prywatny, czy może podlegać zasadom dotyczącym pozarolniczej działalności gospodarczej, oraz sprawdzić obowiązki wynikające z art. 5a ustawy.
Opisz swoją sytuację prawnikowi ›Limit podatku dla KRUS w 2026 roku
Limit, o którym mowa w art. 5a ustawy, dotyczy kwoty należnego podatku dochodowego, a nie przychodu ani dochodu. To rozróżnienie ma znaczenie, ponieważ roczna kwota graniczna nie określa maksymalnego przychodu, jaki może osiągnąć przedsiębiorca pozostający w KRUS.
Roczne kwoty graniczne wynoszą:
- 4576 zł za 2025 rok; dokument dotyczący podatku za 2025 rok należało w 2026 r. złożyć najpóźniej 1 czerwca, ponieważ ustawowy dzień 31 maja przypadał w niedzielę,
- 4713 zł za 2026 rok, zgodnie z obwieszczeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 7 maja 2026 r. (M.P. 2026 poz. 451).
Rolnik albo domownik prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą powinien co do zasady do 31 maja każdego roku złożyć w KRUS zaświadczenie naczelnika właściwego urzędu skarbowego albo własne oświadczenie, że należny podatek dochodowy za poprzedni rok nie przekroczył rocznej kwoty granicznej.
Nie należy jednak utożsamiać ustawowej daty 31 maja z niezmiennym faktycznym ostatnim dniem na złożenie dokumentu. Jeżeli koniec terminu przypada w dzień powodujący jego przesunięcie, należy uwzględnić właściwą regułę terminową. W odniesieniu do dokumentu za 2025 rok KRUS oficjalnie wskazał, że termin upłynął 1 czerwca 2026 r.
Jeżeli roczna kwota graniczna zostanie przekroczona albo wymagany dokument nie zostanie złożony w obowiązującym terminie, może dojść do ustania ubezpieczenia w KRUS na zasadach określonych w art. 5a ustawy. W komunikacie dotyczącym rozliczenia za 2025 rok KRUS wskazał, że niezłożenie dokumentu do 1 czerwca 2026 r. albo przekroczenie kwoty granicznej skutkowało wyłączeniem z ubezpieczenia społecznego rolników od 2 czerwca 2026 r.
Pani Anna zarejestrowała działalność gospodarczą polegającą na wynajmie powierzchni magazynowej. Przed rozpoczęciem działalności przez ponad 3 lata podlegała KRUS w pełnym zakresie z mocy ustawy, nadal prowadzi gospodarstwo, nie jest pracownikiem i w terminie 14 dni złożyła oświadczenie w KRUS. Może kontynuować ubezpieczenie na zasadach art. 5a, jeżeli spełnia również pozostałe warunki, nie przekracza rocznej kwoty granicznej podatku i składa coroczny dokument w obowiązującym terminie.
Uzyskanie dochodów z najmu a obowiązek informowania KRUS
Rolnik ma obowiązek informować KRUS o okolicznościach mających wpływ na podleganie ubezpieczeniu i o zmianach tych okoliczności. Dlatego przy wynajmie magazynu warto ustalić, czy jest to wyłącznie najem prywatny, czy aktywność, którą należy traktować jako działalność gospodarczą.
Jeżeli najem magazynu jest prywatny, nie należy automatycznie stosować zasad właściwych dla rolnika-przedsiębiorcy. W razie wątpliwości przydatne mogą być dokumenty pokazujące rzeczywisty model najmu, w szczególności umowa, sposób rozliczania podatku, zakres świadczonych usług oraz dokumenty dotyczące prowadzonej działalności gospodarczej i gospodarstwa rolnego.
Jeżeli natomiast najem jest elementem firmy albo został ujęty jako działalność gospodarcza, trzeba pilnować zasad art. 5a ustawy. W podobnych stanach faktycznych przydatny może być także materiał firma rolnika a ubezpieczenie KRUS.
Co grozi za brak oświadczeń albo przekroczenie limitu?
Skutki zależą od tego, którego obowiązku rolnik nie dochował. Niezachowanie terminu 14 dni na złożenie oświadczenia o kontynuowaniu ubezpieczenia po rozpoczęciu pozarolniczej działalności gospodarczej jest, zgodnie z art. 5a ustawy, równoznaczne z ustaniem ubezpieczenia od dnia rozpoczęcia wykonywania tej działalności albo współpracy przy jej prowadzeniu.
Odrębnie działa coroczny obowiązek dotyczący podatku. Ustawowa reguła nakazuje złożenie zaświadczenia albo oświadczenia do 31 maja każdego roku, ale trzeba uwzględnić przesunięcie końca terminu, gdy przypada ono w odpowiednim dniu wolnym. Dlatego dokument dotyczący podatku za 2025 rok należało złożyć nie 31 maja, lecz najpóźniej 1 czerwca 2026 r.
W przypadku rozliczenia za 2025 rok KRUS wskazał, że brak dokumentu w tym terminie albo przekroczenie kwoty granicznej 4576 zł skutkowało wyłączeniem z ubezpieczenia społecznego rolników od 2 czerwca 2026 r.
Terminy określone w art. 5a mogą zostać przywrócone na wniosek zainteresowanego rolnika lub domownika, jeżeli udowodni on, że niezachowanie terminu nastąpiło wskutek zdarzeń losowych. Nie należy zakładać, że przywrócenie nastąpi automatycznie — konieczny jest wniosek i wykazanie przyczyny uchybienia.
Małżeństwo rolników zaczęło wynajmować kilka budynków magazynowych różnym przedsiębiorcom, prowadziło reklamę i stałą obsługę najemców, ale nie dopełniło obowiązków związanych z kontynuowaniem ubezpieczenia w KRUS. Jeżeli taka aktywność stanowiła pozarolniczą działalność gospodarczą, niezłożenie wymaganego oświadczenia w terminie 14 dni może skutkować ustaniem ubezpieczenia rolniczego od dnia rozpoczęcia tej działalności.
Jak zabezpieczyć się przed utratą KRUS przy wynajmie magazynu?
Przed podpisaniem umowy najmu warto przeanalizować kilka elementów. Po pierwsze, czy magazyn jest składnikiem majątku wynajmowanym prywatnie, czy jest wykorzystywany w firmie. Po drugie, czy najem będzie pojedynczą umową, czy stałą, zorganizowaną aktywnością zarobkową. Po trzecie, czy rolnik nadal faktycznie prowadzi gospodarstwo rolne i spełnia warunki podlegania KRUS.
Trzeba również sprawdzić sposób rozliczania podatku. Przychód z prywatnego najmu oraz przychód z działalności gospodarczej mogą być rozliczane inaczej, a dla stosowania art. 5a najważniejsze jest ustalenie, czy mamy do czynienia z pozarolniczą działalnością gospodarczą.
Jeżeli sytuacja jest niejednoznaczna, warto przedstawić właściwej jednostce KRUS rzeczywisty stan faktyczny i ustalić, jakie obowiązki dotyczą konkretnego przypadku. Pozwala to ograniczyć ryzyko późniejszego sporu o okres podlegania ubezpieczeniu.
FAQ
Czy prywatny wynajem magazynu przez rolnika powoduje utratę KRUS?
Nie musi. Jeżeli jest to rzeczywiście najem prywatny, a rolnik nadal prowadzi gospodarstwo rolne i nie ma innego tytułu do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych, sam wynajem magazynu nie oznacza automatycznie przejścia do ZUS.
Kiedy wynajem magazynu może być uznany za działalność gospodarczą?
Znaczenie ma rzeczywisty model aktywności. Należy ocenić między innymi jej zorganizowanie i ciągłość, liczbę wynajmowanych obiektów, reklamę, obsługę najemców, dodatkowe usługi oraz powiązanie najmu z prowadzoną firmą. Sam fakt uzyskiwania czynszu nie rozstrzyga jeszcze kwalifikacji.
Czy przychód z prywatnego najmu liczy się do limitu KRUS?
Limit z art. 5a dotyczy należnego podatku dochodowego od przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej. Jeżeli najem jest prywatny i nie stanowi działalności gospodarczej, nie należy automatycznie wliczać go do tego limitu. Inaczej trzeba oceniać najem prowadzony w ramach działalności gospodarczej.
Jaki limit podatku obowiązuje rolnika prowadzącego działalność w 2026 roku?
Za 2025 rok roczna kwota graniczna wynosi 4576 zł. Za 2026 rok wynosi 4713 zł. Chodzi o kwotę należnego podatku dochodowego od przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej, a nie o wysokość przychodu.
Co trzeba złożyć w KRUS po rozpoczęciu działalności gospodarczej?
Rolnik albo domownik, który chce kontynuować KRUS po rozpoczęciu pozarolniczej działalności gospodarczej, powinien złożyć oświadczenie o kontynuowaniu ubezpieczenia w terminie 14 dni od dnia rozpoczęcia działalności albo współpracy przy jej prowadzeniu oraz spełnić pozostałe warunki art. 5a ustawy.
Co trzeba składać w KRUS co roku?
Rolnik albo domownik prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą i kontynuujący KRUS powinien co do zasady do 31 maja każdego roku złożyć zaświadczenie właściwego urzędu skarbowego albo oświadczenie, że należny podatek za poprzedni rok nie przekroczył rocznej kwoty granicznej. Jeżeli koniec terminu ulega przesunięciu, trzeba uwzględnić faktyczny ostatni dzień. Za 2025 rok KRUS wskazał termin 1 czerwca 2026 r., ponieważ 31 maja 2026 r. przypadał w niedzielę.
Podsumowanie
Wynajem magazynu przez rolnika nie zawsze oznacza utratę ubezpieczenia w KRUS. Jeżeli jest to prywatny najem składnika majątku, a rolnik nadal spełnia warunki podlegania ubezpieczeniu rolniczemu, sam czynsz nie oznacza automatycznie konieczności przejścia do ZUS.
Jeżeli jednak najem stanowi pozarolniczą działalność gospodarczą, trzeba spełnić warunki z art. 5a ustawy, w tym dochować 14-dniowego terminu na oświadczenie o kontynuowaniu ubezpieczenia i pilnować rocznej kwoty granicznej podatku oraz corocznego dokumentu podatkowego.
Ustawową regułą dla tego dokumentu jest 31 maja. Nie oznacza to jednak, że w każdym roku faktycznym ostatnim dniem będzie właśnie 31 maja. W rozliczeniu dotyczącym 2025 roku termin upłynął 1 czerwca 2026 r.
Twoja sytuacja wymaga indywidualnej oceny?
Opisz sposób wynajmowania magazynu, prowadzoną działalność i swoją sytuację w KRUS. Prawnik może ocenić problem na podstawie konkretnego stanu faktycznego i wskazać możliwe dalsze działania.
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 2 godzin
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Źródła:
1. Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, w szczególności art. 5a - tekst jednolity w serwisie ELI.
2. Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, zasady podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników przy jednoczesnym prowadzeniu działalności rolniczej i pozarolniczej działalności gospodarczej - gov.pl.
3. Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, roczna kwota graniczna podatku - gov.pl.
4. Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, komunikat z 22 maja 2026 r. „1 czerwca 2026 r. upływa termin na złożenie zaświadczenia albo oświadczenia w sprawie należnego podatku od przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej za 2025 rok” - gov.pl.
5. Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, roczna kwota graniczna za rok 2026, zgodnie z obwieszczeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 7 maja 2026 r., M.P. 2026 poz. 451 - gov.pl.
6. Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - ISAP.
