Zatrudnienie pracownika ubezpieczonego w KRUS

Czy można zatrudnić pracownika ubezpieczonego w KRUS?

Tak, przedsiębiorca może zatrudnić osobę, która przed podjęciem pracy była ubezpieczona w KRUS. Sam fakt dotychczasowego ubezpieczenia rolniczego nie blokuje zawarcia umowy o pracę. Trzeba jednak pamiętać, że po nawiązaniu stosunku pracy taka osoba uzyskuje nowy tytuł do ubezpieczeń społecznych w systemie powszechnym, czyli w ZUS.

Podpisanie umowy o pracę skutkuje nawiązaniem stosunku pracy. Pracownik zobowiązuje się wykonywać pracę określonego rodzaju na rzecz pracodawcy, pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie przez niego wyznaczonym, a pracodawca zobowiązuje się zatrudniać pracownika za wynagrodzeniem. Więcej o praktycznych skutkach takiej decyzji opisuje również artykuł: umowa o pracę a ubezpieczenie KRUS.

Jeżeli więc planowane zatrudnienie rzeczywiście ma cechy stosunku pracy, pracodawca nie może pozostawić pracownika wyłącznie w KRUS ani umówić się z nim, że składki ZUS nie będą odprowadzane. Obowiązek ubezpieczeniowy wynika z ustawy, a nie z wyboru stron.

Umowa o pracę a ubezpieczenie w KRUS

Zgodnie z art. 7 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników ubezpieczeniu wypadkowemu, chorobowemu i macierzyńskiemu w KRUS podlega z mocy ustawy rolnik prowadzący gospodarstwo obejmujące obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny oraz domownik takiego rolnika, jeżeli nie podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu i nie ma ustalonego prawa do emerytury, renty albo świadczeń z ubezpieczeń społecznych.

Podobną zasadę przewiduje art. 16 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników w zakresie ubezpieczenia emerytalno-rentowego. Jeżeli rolnik albo domownik zaczyna podlegać innemu ubezpieczeniu społecznemu, w szczególności z tytułu stosunku pracy, traci podstawę do dalszego podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników, chyba że chodzi o szczególny wyjątek przewidziany w ustawie. Zatrudnienie na podstawie umowy o pracę takim wyjątkiem nie jest.

W praktyce oznacza to, że osoba zatrudniona jako pracownik przechodzi do systemu ZUS w zakresie ubezpieczeń społecznych wynikających ze stosunku pracy. Nie ma przy tym znaczenia, czy jest zatrudniona na pełny etat, 1/2 etatu albo 3/4 etatu. Wymiar czasu pracy wpływa na wysokość wynagrodzenia i podstawę wymiaru składek, ale nie znosi samego obowiązku ubezpieczeniowego.

Jakie składki trzeba opłacać za pracownika?

Pracownik zatrudniony na podstawie umowy o pracę podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu. Wynika to z art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 11 ust. 1 oraz art. 12 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Pracodawca zgłasza pracownika do ZUS i opłaca składki na zasadach właściwych dla stosunku pracy.

Pracodawca powinien zgłosić pracownika do ubezpieczeń w terminie 7 dni od dnia powstania obowiązku ubezpieczenia, czyli zasadniczo od dnia rozpoczęcia zatrudnienia. Zgłoszenia dokonuje się na właściwym formularzu, najczęściej ZUS ZUA, jeżeli pracownik ma podlegać zarówno ubezpieczeniom społecznym, jak i ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Po stronie osoby ubezpieczonej w KRUS istotny jest także obowiązek informacyjny wobec Kasy. Rolnik powinien informować KRUS o okolicznościach mających wpływ na podleganie ubezpieczeniu, w tym o podjęciu pracy na etat. Zaniechanie takiego zgłoszenia może prowadzić do późniejszego sporu o okresy ubezpieczenia, składki albo nienależnie pobrane świadczenia.

Czy pracownik może być jednocześnie w KRUS i ZUS?

Przy umowie o pracę odpowiedź brzmi: co do zasady nie. Osoba pozostająca w stosunku pracy podlega ubezpieczeniom społecznym w ZUS, a podleganie innemu ubezpieczeniu społecznemu wyłącza ubezpieczenie rolnicze w KRUS. Nie można więc skutecznie ustalić w umowie, że pracownik pozostanie w KRUS, a pracodawca nie będzie odprowadzał składek ZUS.

Inaczej trzeba oceniać niektóre inne sytuacje, np. prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej przez rolnika, umowy cywilnoprawne, świadczenia rodzinne, status pomocnika rolnika albo zbiegi tytułów do ubezpieczeń. Te przypadki mają odrębne warunki i wyjątki. Jeżeli sprawa nie dotyczy klasycznej umowy o pracę, warto przeanalizować ją osobno przed podpisaniem dokumentów.

Warto też odróżnić jednoczesne podleganie ubezpieczeniom od posiadania w życiu różnych okresów ubezpieczenia. Rolnik może mieć w historii zarówno okresy KRUS, jak i okresy ZUS, ale nie oznacza to automatycznie, że w danym czasie może swobodnie opłacać oba ubezpieczenia jako podstawowe. Zagadnienie świadczeń po takich okresach opisuje szerzej artykuł: ubezpieczenie w ZUS i KRUS a emerytura.

Na co zwrócić uwagę przed podpisaniem umowy?

Przed zawarciem umowy warto upewnić się, od kiedy pracownik ma rozpocząć pracę, jaki będzie wymiar etatu, wynagrodzenie, miejsce wykonywania pracy oraz zakres obowiązków. Te elementy są ważne nie tylko z punktu widzenia prawa pracy, ale także dla prawidłowego zgłoszenia do ZUS i rozliczenia składek.

Jeżeli osoba zatrudniana jest członkiem rodziny, współmałżonkiem albo osobą faktycznie pomagającą w gospodarstwie lub działalności, szczególnie ważne jest, aby umowa odpowiadała rzeczywistym warunkom pracy. Organy ubezpieczeniowe mogą badać, czy zatrudnienie nie ma charakteru pozornego i czy faktycznie występują cechy stosunku pracy.

Pracownik powinien natomiast sprawdzić, jakie skutki podjęcie pracy wywoła dla jego dotychczasowego ubezpieczenia w KRUS, ewentualnych świadczeń, prawa do zasiłków oraz przyszłych okresów ubezpieczenia. Najbezpieczniej zgłosić zmianę w KRUS niezwłocznie i zachować potwierdzenie dokonania zgłoszenia.

FAQ

Czy rolnik ubezpieczony w KRUS może podpisać umowę o pracę?

Tak. Rolnik albo domownik rolnika może zostać pracownikiem. Skutkiem podpisania umowy o pracę jest jednak objęcie go obowiązkowymi ubezpieczeniami w ZUS i zasadniczo wyłączenie z ubezpieczenia społecznego rolników w KRUS.

Czy 1/2 etatu pozwala zostać w KRUS?

Nie. Przy stosunku pracy wymiar etatu nie decyduje o samym obowiązku ubezpieczenia w ZUS. Praca na 1/2 etatu również powoduje obowiązkowe ubezpieczenia pracownicze.

Czy pracownik może wybrać KRUS zamiast ZUS?

Nie. Przy umowie o pracę strony nie wybierają systemu ubezpieczenia. Pracownik podlega ZUS z mocy ustawy, a pracodawca jako płatnik składek musi wykonać obowiązki zgłoszeniowe i rozliczeniowe.

Kto zgłasza pracownika do ZUS?

Pracownika zgłasza pracodawca jako płatnik składek. Co do zasady ma na to 7 dni od dnia powstania obowiązku ubezpieczenia, czyli od rozpoczęcia zatrudnienia.

Czy pracownik musi zawiadomić KRUS o podjęciu pracy?

Tak, jeżeli dotychczas podlegał ubezpieczeniu w KRUS. Podjęcie pracy jest okolicznością wpływającą na podleganie ubezpieczeniu rolniczemu, dlatego powinna zostać zgłoszona do KRUS bez zwłoki, z zachowaniem ustawowego terminu.

Podsumowanie

Zatrudnienie osoby ubezpieczonej w KRUS na podstawie umowy o pracę jest dopuszczalne, ale powoduje obowiązkowe wejście tej osoby do systemu ZUS. Pracodawca powinien zgłosić pracownika do ZUS i opłacać składki jak za każdego pracownika, niezależnie od tego, czy zatrudnienie obejmuje pełny etat, czy część etatu. Osoba zatrudniana powinna natomiast uporządkować swój status w KRUS, ponieważ podleganie ubezpieczeniu społecznemu rolników jest co do zasady wyłączone w okresie podlegania ubezpieczeniom pracowniczym.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, w szczególności art. 7, art. 16 i art. 37 - ISAP
2. Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, w szczególności art. 6, art. 11, art. 12, art. 13 i art. 36 - ISAP
3. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, w szczególności art. 22 - ISAP
4. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, informacje o zgłoszeniu ubezpieczonego i podleganiu ubezpieczeniom społecznym - ZUS

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.