• Autor: Kinga Karaś
Syn jest współwłaściciel nieruchomości rolnej zabudowanej (nie jest rolnikiem – dostał nieruchomość od dziadka). Chcę na tej nieruchomości rozpocząć hodowlę zwierząt niebędącą działem specjalnym produkcji rolnej. Nie jestem rolnikiem. Czy mogę prowadzić tę hodowlę jako rolnik, czy muszę zarejestrować działalność lub jakie warunki muszę spełnić, by być rolnikiem?

Poniższa odpowiedź została oparta na przedstawionym przez Pana stanie faktycznym i zawiera ocenę sytuacji prawnej. Podstawę prawną stanowi: ustawa z dnia 29 czerwca 2007 r. o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich, ustawa z dnia 5 sierpnia 2015 r. o kształtowaniu ustroju rolnego, ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników.
W przedstawionym stanie fatycznym mamy do czynienia z rozpoczęciem hodowli zwierząt przez osobę niebędącą rolnikiem indywidualnym.
Na wstępie należy rozróżnić dwa pojęcia – prowadzenie hodowli zwierząt oraz posiadania statusu rolnika indywidualnego.
Zgodnie z art. 2 pkt 6 „hodowcą jest osoba fizyczna, prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadającą osobowości prawnej, prowadzącą hodowlę zwierząt i ich dokumentację hodowlaną”. Tak więc w zasadzie dowolna osoba może rozpocząć hodowlę zwierząt.
Istnieje jednak pewne ograniczenie co do niektórych typów zwierząt – muszą mieć prowadzone księgi lub rejestr. Wymagana jest uprzednia zgoda ministra rolnictwa do prowadzenia księgi i rejestru zwierząt . Zgodnie z art. 13 ust. 1 „księgi prowadzi się odrębnie dla poddawanych ocenie wartości użytkowej:
1) ras, linii hodowlanych albo odmian w obrębie rasy oraz płci koni, bydła, świń, owiec i kóz;
2) rodów drobiu w poszczególnych jego gatunkach;
3) każdego z gatunków zwierząt futerkowych;
4) linii hodowlanych pszczół”.
Zgodnie z art. 25 ustawy:
„1. Związek hodowców lub inny podmiot, prowadzące księgę lub rejestr:
1) informują o warunkach, jakie powinny być spełnione, aby uzyskać wpis zwierząt gospodarskich do księgi lub rejestru;
2) wydają na wniosek hodowcy zaświadczenie potwierdzające dokonanie wpisu zwierząt gospodarskich do księgi lub rejestru.
2. Za wydanie zaświadczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, związek hodowców lub inny podmiot, prowadzące księgę lub rejestr, mogą pobierać opłatę w wysokości nieprzekraczającej maksymalnej kwoty określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 27. Do opłaty przepis art. 7 ust. 6 stosuje się odpowiednio.
3. Opłata, o której mowa w ust. 2, stanowi przychód podmiotu prowadzącego księgę lub rejestr.
W świetle art. 35 ustawy 1. Działalność w zakresie:
1) pozyskiwania, konfekcjonowania, przechowywania i dostarczania nasienia,
2) przechowywania i dostarczania nasienia
– może być prowadzona po uzyskaniu zezwolenia ministra właściwego do spraw rolnictwa”.
Zobacz również: Jak zostać rolnikiem?
W stosunku do statusu rolnika indywidualnego to ma on zasadnicze znaczenie przy obrocie nieruchomościami rolnymi. Zgodnie z ustawą z dnia 5 sierpnia 2015 r. o kształtowaniu ustroju rolnego, art. 6:
„1. Za rolnika indywidualnego uważa się osobę fizyczną będącą właścicielem, użytkownikiem wieczystym, samoistnym posiadaczem lub dzierżawcą nieruchomości rolnych, których łączna powierzchnia użytków rolnych nie przekracza 300 ha, posiadającą kwalifikacje rolnicze oraz co najmniej od 5 lat zamieszkałą w gminie, na obszarze której jest położona jedna z nieruchomości rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego i prowadzącą przez ten okres osobiście to gospodarstwo.
2. Uważa się, że osoba fizyczna:
1) osobiście prowadzi gospodarstwo rolne, jeżeli:
a) pracuje w tym gospodarstwie,
b) podejmuje wszelkie decyzje dotyczące prowadzenia działalności rolniczej w tym gospodarstwie;
2) posiada kwalifikacje rolnicze, jeżeli uzyskała:
a) wykształcenie rolnicze zasadnicze zawodowe, zasadnicze branżowe, średnie, średnie branżowe lub wyższe lub
b) tytuł kwalifikacyjny lub tytuł zawodowy, lub tytuł zawodowy mistrza w zawodzie przydatnym do prowadzenia działalności rolniczej i posiada co najmniej 3-letni staż pracy w rolnictwie, lub
c) wykształcenie wyższe inne niż rolnicze i posiada co najmniej 3-letni staż pracy w rolnictwie albo wykształcenie wyższe inne niż rolnicze i ukończone studia podyplomowe w zakresie związanym z rolnictwem, albo wykształcenie średnie lub średnie branżowe inne niż rolnicze i posiada co najmniej 3-letni staż pracy w rolnictwie, lub
d) wykształcenie podstawowe, gimnazjalne, zasadnicze zawodowe lub zasadnicze branżowe inne niż rolnicze i posiada co najmniej 5-letni staż pracy w rolnictwie”.
Zobacz również: Jak zostać rolnikiem bez ziemi?
Tak więc dla uzyskania statusu rolnika indywidualnego należy spełnić łącznie 4 przesłanki:
W tym miejscu wspomnieć należy o ustawie z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Zgodnie z definicją legalną, unormowaną w art. 6 ustawy, przez rolnika rozumie się pełnoletnią osobę fizyczną, zamieszkującą i prowadzącą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osobę, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia.
Podsumowując, działalność w zakresie chowu zwierząt może prowadzić zarówno osoba fizyczna nieposiadające statusu rolnika, jak i osoba prawna. Status rolnika indywidualnego ma istotne znaczenie przy nabywaniu nieruchomości rolnych, ale również od niego istnieją wyjątki.
Adam odziedziczył gospodarstwo po dziadku i postanowił rozpocząć hodowlę kur niosek. Mimo że nie posiadał statusu rolnika indywidualnego, mógł rozpocząć chów drobiu na własne potrzeby i niewielką sprzedaż lokalną. Zgłosił hodowlę w ARiMR i nie musiał rejestrować działalności gospodarczej, ponieważ nie przekraczał limitów dochodów wymagających rejestracji.
Ewelina, mieszkanka miasta, kupiła działkę rolną z zabudowaniami i chciała hodować kozy. Nie miała kwalifikacji rolniczych ani nie mieszkała w gminie, gdzie znajdowała się nieruchomość. Nie mogła uzyskać statusu rolnika indywidualnego, ale to nie przeszkodziło jej w rozpoczęciu hodowli – zarejestrowała stado w odpowiednim związku hodowców i rozpoczęła sprzedaż serów na targach.
Tomasz zainwestował w hodowlę królików na działce swojej żony. Nie był właścicielem nieruchomości rolnej i nie miał statusu rolnika. Zdecydował się więc na zarejestrowanie działalności gospodarczej. Dzięki temu mógł legalnie prowadzić sprzedaż mięsa i skór, a także skorzystać z dotacji dla młodych przedsiębiorców na wsi.
Rozpoczęcie hodowli zwierząt na nieruchomości rolnej nie wymaga posiadania statusu rolnika indywidualnego – może jej się podjąć każda osoba fizyczna, o ile przestrzega obowiązujących przepisów, w tym tych dotyczących rejestracji stada czy uzyskania zgód hodowlanych w przypadku niektórych gatunków. Status rolnika indywidualnego ma jednak znaczenie przy obrocie ziemią rolną oraz przy korzystaniu z niektórych przywilejów, takich jak ubezpieczenie w KRUS czy dostęp do programów wsparcia. Osoba niebędąca rolnikiem, która chce prowadzić hodowlę na większą skalę lub z nastawieniem na sprzedaż, powinna również rozważyć konieczność rejestracji działalności gospodarczej.
Potrzebujesz indywidualnej porady prawnej dotyczącej rozpoczęcia hodowli zwierząt, statusu rolnika lub formalności związanych z działalnością na wsi? Skorzystaj z naszych porad prawnych online – szybko, wygodnie i bez wychodzenia z domu. Opisz swoją sytuację, a nasi prawnicy przygotują dla Ciebie rzetelną i dostosowaną do Twoich potrzeb odpowiedź.
1. Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - Dz.U. 1991 nr 7 poz. 24
2. Ustawa z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego - Dz.U. 2003 nr 64 poz. 592
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
O autorze: Kinga Karaś
Adwokat świadczący usługi prawne zarówno na rzecz osób fizycznych jak i przedsiębiorców. Doktorantka na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Autorka lub współautorka wielu artykułów naukowych i monografii. Absolwentka prawa na Uniwersytecie Jagiellońskim oraz programu Master 2 Uniwersytetu w Orleanie. Ukończyła Szkołę Prawa Francuskiego, Szkołę Prawa Kontynentalnego w Paryżu. Specjalizuje się w prawie administracyjnym oraz prawie cywilnym a w szczególności w szeroko pojętym prawie nieruchomości (Wspólnoty Mieszkaniowe, Spółdzielnie, umowy deweloperskie, umowy o roboty budowlane itp.).
Zapytaj prawnika