Kategoria: Spadkobranie i podział gospodarstw

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z podziałem gospodarstw lub spadkobraniem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Formy przekazania gospodarstwa rolnego

Autor: Wioletta Dyl • Opublikowane: 2018-01-01

Moi rodzice są rolnikami. Chcą przekazać gospodarstwo rolne, tak by zaprzestać prowadzenia działalności rolnej. Rodzice posiadają ziemię (jedna działka) i prowadzą hodowlę drobiu. Moja siostra podjęła się dalszego prowadzenia tej hodowli. W związku z tym rodzice chcą przekazać gospodarstwo jej, jednocześnie nie pozbawiając mnie całkowicie jakichś przychodów w przyszłości np. ze sprzedaży ziemi. Ja ze swojej strony nie mam zamiaru się wtrącać w to, jak siostra będzie zarządzała gospodarstwem, nie chcę się też z tego rozliczać, ani tym bardziej odpowiadać za jakieś zobowiązania, gdyby gospodarstwo nie przynosiło oczekiwanych zysków. Proszę nam doradzić, w jakiej formie najlepiej byłoby przekazać gospodarstwo siostrze, aby tylko ona się z tego tytułu rozliczała, ale w przypadku sprzedaży musiała się ze mną podzielić zapłatą?

Wioletta Dyl

»Wybrane opinie klientów

Witam Państwa, oczywiście porada prawna okazała się przydatna i skuteczna. Już za parę dni rozpoczynamy proces przekształcania naszej spółdzielni we wspólnotę mieszkaniową. Dziękujemy za okazaną pomoc i pozdrawiam
Edward, 60 lat, emeryt straży granicznej
Bardzo serdecznie dziękuję Pani oraz osobą pomagającym w mojej sprawie. Za tak szczegółowe i dokładne wyjaśnienie problemu poparte wieloma przepisami prawa. W razie czego będę się kontaktował w przyszłości. Pozdrawiam serdecznie.
Mateusz, 35 lat, poligraf
Serdecznie dziękuję za pomoc. Jeżeli tylko będę miała jakikolwiek wątpliwości natury prawnej, na pewno skorzystam ponownie z serwisu wdzięczna za porady i wskazówki.
Renata
 Jestem zadowolony z odpowiedzi dodatkowej. 
Zbigniew, inżynier, 87 lat
Bardzo szybka i rzetelna odpowiedź. Profesjonalne podejście do klienta. Możliwość zadawania dodatkowych pytań jest niewątpliwie wielkim atutem usługi. Dziękuję za zajęcie się moją sprawą.
Emilia, 41 lat
Bardzo dobra, konkretna porada. Fachowe wyjaśnienie sytuacji przystępnym językiem. Szybkie odpowiedzi na pytania dodatkowe. Informacje, które otrzymałem były bardzo pomocne. Oparcie jakie otrzymałem w fachowej poradzie podziałało uspokajająco. Serdecznie dziękuję serwisowi i panu Panie Marcinie. Pozdrawiam.
Włodzimierz
Porada (analiza prawna) została bardzo szybko i fachowo zrealizowana, a treść przedstawionej analizy jest całkowicie jasna dla osoby niebędącej prawnikiem.
Paweł, nauczyciel akademicki, 64 lata
Szybko, wyczerpująco, kompleksowo, wraz z interpretacją DKIS. Bardzo dziękuję
Grzegorz, urzędnik, 41 lat
Szybkość odpowiedzi, cena porady, mozliwość zadawania pytań dodatkowych. 
Emilia, 30 lat, rolnik

Andrzej
Dziękuję za wyczerpujące informacje 
Elżbieta
Dziękuję za bardzo szczegółowe, rzeczowe i fachowe poradnictwo w przedłożonej sprawie. Porada Pana rzuciła nam dużo światła i jesteśmy wdzięczni.
Zbigniew, 74 lata
Zrozumiałem sprawę na tyle by zastanowić się, o przeprowadzenie postępowania spadkowego, po zmarłych rodzicach. Postraszę chociaż nikczemnika że to zrobię ,czy to zrobię to przekalkuluję na ile gra warta świeczki. Dziękuje.
Stanisław
Dziękuję bardzo za wyczerpującą odpowiedź . Wszystkim polecam korzystanie z EPorady24.
 
Maria
Witam. Miałam obawy co do porad internetowych ale zależało mi na czasie więc postanowiłam spróbować i nie żałuję, profesjonalne podejście do sprawy ,wszystko wyjaśnione i pomocne polecam.
Małgorzata
Bardzo obszerna i szczera do bólu opinia. Dokładnie tego co potrzebowałem. Bez owijania w bawełnę, bardzo konkretnie i obszernie. Na mały minus pytanie dodatkowe złożone jako uzupełnienie zostały pominięte.
Maciej
Dziękuję bardzo za szybkie odpowiedzi i wyczerpujące informacje dotyczące mojej sprawy.
Mirosław
Jestem zadowolona z Waszych usług, już 2-gi raz dostaję odpowiedź, która jest wyczerpująca, napisana zrozumiałym (dla nie prawnika ) językiem i w ciągu doby, Trzymacie poziom już 10 lat i oby tak dalej. 
Krystyna, inżynier, 70 lat
Wszystko jest na najwyższym poziomie
Sebastian, 44 lata, mechanik samochodowy
Bardzo wysoko oceniam współpracę z serwisem , odpowiedz prawnika była wyczerpująca i rzetelna . 
Edyta
Dziękuję bardzo za odpowiedź. Rozwiała moje wątpliwości. Pomogła mi w rozwiązaniu problemu.
Anna
W ciągu niespełna godziny otrzymałem wyczerpującą odpowiedź, a to bez wychodzenia z domu i \"szukania\" prawników. .
Roman, emeryt, 72 lata
Bardzo sprawnie i na temat.
Klaudiusz
Szybka odpowiedź, która została przesłana następnego dnia, to największy atut. Muszę też przyznać, że informacje były rzetelnie i wyczerpująco przedstawione. Dla mnie to wygodna forma rozwiewania wszelkich wątpliwości prawnych towarzyszących sprawom biznesowym - nie tracę czasu a koszty akceptowalne. 
Ewa
Błyskawiczna reakcja, gotowość do niezwykle wnikliwego pochylenia się nad problemem, cierpliwe wyjaśnianie tematów trudnych dla laika, a reasumując - bardzo profesjonalna opieka nad klientem - to może zasługiwać tylko na najwyższą ocenę!
Katarzyna, 53 lata
Bardzo dziękuję - szybko i profesjonalnie.
Beata
Po raz kolejny bardzo rzetelna i wyczerpująca odpowiedz na pytania.
Przemysław
Bardzo polecam ten serwis. Odpowiedzi otrzymałam szybko i rzetelnie podparte przepisami. 
Małgorzata
Jestem bardzo zadowolona z pomocy którą uzyskałam na portalu. Odpowiedź otrzymałam w ekspresowym tempie płacąc za to niewiele ponad 80 zł. Wiadomość którą dostałam była wyczerpująca, wszystkie informacje zostały przekazane w sposób jasny i zrozumiały. Dodatkowo były umieszczone wyroki SN z przeszłości na których mogłam się oprzeć. Polecam każdemu.
Katarzyna, 29 lat
Odpowiedz wyczerpująca,ale jak to zwykle bywa rodzą się następne pytania.
Bogusław

W nakreślonej przez Panią sprawie istotne jest, w jakim trybie Pani rodzice pragną przekazać gospodarstwo rolne Pani siostrze. Inne bowiem będą konsekwencje prawne przy przekazaniu gospodarstwa rolnego w trybie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, a zupełnie inne, jeżeli nastąpi to w drodze zwykłej umowy darowizny lub testamentu.

Trzeba o tym pamiętać, że przekazanie gospodarstwa rolnego za rentę (emeryturę) nie daje Pani możliwości ubiegania się w przyszłości o zachowek, ponieważ zgodnie z utrwalonym już orzecznictwem umowa przekazania gospodarstwa rolnego w trybie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników nie jest darowizną w rozumieniu Kodeksu cywilnego (K.c.). Wynika to zasadniczo z jej niejednorodnego charakteru zawierającego zarówno elementy prawa administracyjnego, ubezpieczeniowego i cywilnego. Wskazywał na to niejednokrotnie Sąd Najwyższy, uznając, że umowa przeniesienia gospodarstwa rolnego w zamian za emeryturę jest swego rodzaju umową przeniesienia własności i posiada cechy wyraźnie odróżniające ją od umowy darowizny (np. odpłatność w postaci emerytury). Również Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 19 lutego 1991 roku (III CZP 4/91, OSNC 1991/8-9/103) wyraził pogląd, iż wartości gospodarstwa rolnego przekazanego następcy na podstawie art. 52 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym i innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140) nie uwzględnia się przy ustalaniu zachowku. Z uzasadnienia uchwały wynika, iż stanowisko to odnosi się również do umów zawieranych w trybie ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1991 r. Nr 7, poz. 24) oraz ustawy z 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 268). Powyższe orzecznictwo stanowi więc, że z punktu widzenia uprawnień do zachowku umowa przekazania gospodarstwa rolnego nie powinna być traktowana jako umowa darowizny i nie można doliczyć w tym wypadku wartości gospodarstwa rolnego przy wyliczaniu zachowku. Zatem w tym przypadku Pani ewentualne roszczenia o część dziedzictwa po rodzicach skazane byłyby na porażkę.

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Rodzice jednak mogą dokonać darowizny nieruchomości rolnej albo na Panią i siostrę jednocześnie, albo tylko na siostrę, dokonując zapisu w notarialnie sporządzonym akcie darowizny, z którego będzie wynikał obowiązek spłaty Pani w przypadku np. sprzedaży nieruchomości, np. 6 ha, przez Pani siostrę.

Warto także pamiętać, że jeżeli do przepisania lub przekazania mamy jednolitą nieruchomość (niepodzieloną prawnie, widniejącą w ewidencji lub księdze wieczystej jako jedna), wówczas należy ją albo uprzednio podzielić na dwie odrębne, albo przepisać nieruchomość jako współwłasność obdarowanych (np. dla Pani i siostry po 50%). W przypadku przepisania na Panie gospodarstwa rolnego w formie współwłasności konieczne może się okazać także późniejsze zniesienie współwłasności. Wówczas każda z Pań stanie się samodzielnym właścicielem części nowej, już podzielnej nieruchomości. Zanim to jednak nastąpi, w celu spokojnego prowadzenia gospodarstwa odrębną umową może Pani wydzierżawić swoją część siostrze do używania.

W innym wariancie Pani rodzice mogą dokonać darowizny na rzecz tylko siostry, ale z zapisem zobowiązującym ją do dokonania spłat na rzecz Pani kwoty odpowiadającej wartości np. 6 ha ziemi w przypadku sprzedaży gospodarstwa. Wskazanym jest, aby Pani siostra jako obdarowana wprost oświadczyła w akcie, że spłaci Panią zgodnie z zapisem umowy darowizny. Chociaż obecny Kodeks cywilny darowizny obciążliwej nie reguluje, to jest ona dopuszczalna w ramach zasady swobody umów (wyrok SN, sygn. akt: II CSK 153/15). Darczyńca bowiem oczekuje przyznania ochrony prawnej beneficjentowi tego dodatkowego polecenia, skoro przewiduje dla niego jakąś korzyść. Gdyby nie oczekiwał, mógłby to wyraźnie postanowić.

Pani rodzice mogą też ustanowić testament. Własnoręczny zapis testamentowy, opatrzony podpisem i datą, a jeszcze lepiej testament sporządzony w obecności notariusza, ułatwia też sądowe przeprowadzenie spadku, w którym gospodarstwo zostanie zapisane Paniom po połowie.

Jednakże w opisanym stanie najbardziej rozsądnym rozwiązaniem zdaje się być umowa darowizny.

Darowizna taka co do zasady zwolniona jest z podatku. Ze zwolnienia od podatku od spadków i darowizn korzysta nabycie własności lub prawa użytkowania wieczystego nieruchomości lub jej części wraz z częściami składowymi, jeżeli w rozumieniu przepisów o podatku rolnym, w chwili nabycia nieruchomość ta stanowi gospodarstwo rolne lub jego część, a także wówczas, gdy wejdzie w skład gospodarstwa rolnego, będącego własnością nabywcy i to gospodarstwo rolne będzie prowadzone przez nabywcę przez okres co najmniej 5 lat od dnia nabycia.

Ustawodawca przewiduje tu jednak kilka wyjątków. I tak ze zwolnienia od podatku nie korzysta nabycie własności lub prawa użytkowania wieczystego:

  • budynków mieszkalnych;
  • budynków zajętych na cele specjalistycznego chowu i wylęgu drobiu lub specjalistycznej hodowli zwierząt wraz z urządzeniami i ze stadem hodowlanym;
  • urządzeń do prowadzenia upraw specjalnych, jak szklarnie, inspekty, pieczarkarnie, chłodnie, przechowalnie owoców.

Gdy w skład gospodarstwa rolnego wchodzi budynek mieszkalny, a nabywcy należą do I grupy podatkowej (a tak jest w Pani przypadku), to do podstawy opodatkowania nie wlicza się jego wartości do łącznej wysokości nieprzekraczającej 110 m2 powierzchni użytkowej budynku.

Aby skorzystać ze zwolnienia, trzeba spełnić dodatkowe wymogi. Ulga dotyczy tu osoby, która:

  • posiada obywatelstwo polskie;
  • nie jest właścicielem innego budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość bądź będąc nim przeniesie własność budynku lub lokalu na rzecz zstępnych, Skarbu Państwa lub gminy w terminie 6 miesięcy od dnia złożenia zeznania podatkowego albo zawarcia umowy darowizny w formie aktu notarialnego;
  • nie przysługuje jej spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego lub wynikające z przydziału spółdzielni mieszkaniowej: prawo do domu jednorodzinnego lub prawo do lokalu w małym domu mieszkalnym, a w razie dysponowania tym prawem przekaże je zstępnym lub przekaże do dyspozycji spółdzielni, w terminie 6 miesięcy od dnia złożenia zeznania podatkowego albo zawarcia umowy darowizny w formie aktu notarialnego;
  • nie jest najemcą lokalu lub budynku lub będąc nim rozwiąże umowę najmu w terminie 6 miesięcy od dnia złożenia zeznania podatkowego albo zawarcia umowy darowizny w formie aktu notarialnego;
  • będzie zamieszkiwać, będąc zameldowanym na pobyt stały w nabytym lokalu lub budynku i nie dokona jego zbycia przez okres 5 lat:
    – od dnia złożenia zeznania podatkowego lub zawarcia umowy darowizny w formie aktu notarialnego – jeżeli w chwili złożenia zeznania lub zawarcia umowy darowizny nabywca mieszka i jest zameldowany na pobyt stały w nabytym lokalu lub budynku,
    – od dnia zamieszkania potwierdzonego zameldowaniem na pobyt stały w nabytym lokalu lub budynku – jeżeli nabywca zamieszka i dokona zameldowania na pobyt stały w ciągu roku od dnia złożenia zeznania podatkowego lub zawarcia umowy darowizny w formie aktu notarialnego.

Wybór, która z form darowizny jest optymalna, jest oczywiście decyzją Pani rodziców.

Podstawa prawna:

  1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (j.t. Dz. U. 2016, poz. 380) w szczególności:
    art. 888-902 (darowizna)
    art. 922-1088 (spadek, testamenty, dziedziczenie, zachowek, itd.)
  2. Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (j.t. Dz. U. 2016 poz. 205)
  3. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 czerwca 2004 r. w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej (j.t. Dz. U. 2013 poz. 237)

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Prezentowana opinia prawnika nie zawiera odpowiedzi na dodatkowe pytania klienta i dlatego może nie wyczerpywać w pełni omawianego zagadnienia. Często dopiero dzięki dodatkowym pytaniom i odpowiedziom można uzyskać kompletną poradę prawną. Podkreślamy, że w naszym serwisie można zadawać dodatkowe pytania bez ograniczeń czasowych i ilościowych.


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z podziałem gospodarstw lub spadkobraniem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Podobne materiały

Jak uczynić córkę właścicielką ziemi po zmarłym ojcu?


Jak przepisać akt notarialny ziemi na córkę? Oświadczenia woli złożone zostały u notariusza – jedna córka przyjęła spadek z dobrodziejstwem inwentarza, druga odrzuciła. I co teraz? Jak uczynić jedną córkę właścicielką ziemi po zmarłym ojcu?

Problem z przekazaniem udziałów gospodarstwa rolnego ze spadku


Moja mama odziedziczyła 1/3 gospodarstwa rolnego (ok. 2 ha) po swoich rodzicach. Dziadek zmarł w 1992 r., natomiast babcia w 2004. W 2016 została przeprowadzona sprawa spadkowa. Prócz mamy dziedziczyła jej siostra (1/3) i po 1/6 dwie siostrzenice (córki zmarłej w 1983 r. cioci). Mama mieszka w tymże gospodarstwie od kilkunastu lat i wymienione osoby są skłonne przekazać jej swoje części w formie darowizny, aby stała się właścicielką całości. U notariusza okazało się, że nie jest to takie proste ze względu na Agencję Nieruchomości Rolnych, ale nikt nie jest w stanie nam wyjaśnić, w czym konkretnie tkwi problem. Jak można rozwiązać ten problem?

Podział darowanych gruntów rolnych


Drogą darowizny od rodzica zostałem współwłaścicielem gruntów rolnych. Oprócz mnie do współwłasności należą jeszcze 3 osoby. Chcemy wyjść ze współwłasności, dzieląc zgodnie pole miedzy siebie. Po podziale powierzchnia przypadająca na jedną osobę będzie przekraczała 1 ha. Nikt z obecnych współwłaścicieli nie jest rolnikiem. Czy wprowadzona w ubiegłym roku ustawa ograniczająca obrót ziemią rolną nie utrudnia (nie uniemożliwia) takiej czynności?

Dziedziczenie gospodarstwa rolnego po mężu


Przeprowadziłam postępowanie spadkowe u notariusza i posiadam akt dziedziczenia spadku po zmarłym mężu. Spadek po 1/2 odziedziczyliśmy oboje z dorosłym synem. Oboje z mężem byliśmy współwłaścicielami gospodarstwa rolnego na zasadach wspólności ustawowej, do tego posiadamy ciągniki i maszyny rolnicze. Nie bardzo wiem, jak mam sporządzić dokumenty do urzędu skarbowego. Czy po postępowaniu spadkowym należy mi się 1/2 gospodarstwa i 1/2 części po zmarłym mężu?

Gospodarstwo dla brata a spłata pozostałego rodzeństwa


Około 15 lat temu rodzice oddali mojemu bratu gospodarstwo rolne. Miał on kontynuować działalność rolniczą. Niestety brat nie zbyt dobrze radził sobie w gospodarstwie i ostatecznie opuścił je, wyjeżdżając na stałe za granicę. Nie ma zamiaru wrócić. Rok po jego wyjeździe tata ciężko zachorował. Brat w ogóle nie interesował się opieką nad rodzicem, nawet nie dzwonił. Po śmierci taty również nie wrócił. Czy mam jakąkolwiek możliwość upomnienia się o część spadku? Jest nas pięcioro rodzeństwa, a brat jako jedyny otrzymał cały majątek rodziców.

Czy umowa dożywocia umożliwia przekazanie gospodarstwa rolnego nierolnikowi?


Czy obecne prawo rolne przewiduje przekazanie własności nieruchomości rolnej na drodze umowy dożywocia? Osoba niespokrewniona ze mną posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 2 ha, składające się z działek o powierzchni 0,8 i 1,2 ha. Jest to osoba starsza i samotna. Jedyny członek rodziny (bratanek) mieszka za granicą. Ostatnio pogorszył się stan zdrowia mojego podopiecznego, co uniemożliwia zadbanie o siebie w sposób należyty. Osoba ta darzy mnie dużym zaufaniem i chciałaby sprzedać mi mniejszą z nieruchomości, a nawet całe gospodarstwo. Niestety nie jestem rolnikiem i nie planuję działalności rolniczej, a jedynie osiedlenie się na obszarze wiejskim. Osoba ta zaproponowała przekazanie gospodarstwa w zamian za dożywotnie zapewnienie godziwych warunków życia. Obecne regulacje o obrocie ziemią uniemożliwiają mi nabycie takiej nieruchomości. Czy umowa dożywocia daje taką możliwość?

Dziedziczenie gospodarstwa rolnego po bracie zmarłym w 2017 r.


Moja babcia odziedziczyła spadek po zmarłym bracie (ziemia rolna oraz zabudowania gospodarcze). Wujek zmarł przed miesiącem*, był kawalerem, nie posiadał dzieci (przynajmniej nic nam o tym nie wiadomo). Babcia nie ma żadnych uprawnień rolnych (mieszka w mieście). Jak powinna rozpocząć sprawę spadkową? Czy wystarczy wizyta u notariusza, czy trzeba będzie zakładać sprawę w sądzie? Jakie dokumenty będą potrzebne? Jedyną osobą, która ma uprawnienia rolnicze, jest babci córka, czyli moja mama.

Czy będę musiała spłacić siostrę z otrzymanego gospodarstwa rolnego od rodziców?


15 lat temu otrzymałam od rodziców gospodarstwo rolne. Mojej siostrze rodzice dali 4 ha ziemi, bydło i inne składniki. Dodatkowo dali jej 40 tys. zł. Teraz (po śmierci naszego ojca) siostra twierdzi, że za mało dostała od rodziców i zamierza iść do sądu. Czy będę musiała spłacić siostrę?



Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika » wizytówka Zadaj pytanie »