Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z prawem rolnym?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Prowadzenie gospodarstwa bez wykształcenia rolniczego

Mateusz Rzeszowski • Opublikowane: 2017-06-23

Posiadamy wraz z żoną gospodarstwo rolne o pow. 3 ha, zabudowane (dom + budynki gospodarcze). Chcemy przed przejściem na emeryturę (żona 100 % z ZUS-u, a ja 95% ZUS i 5% KRUS) przekazać całość dla dwóch synów. Po przekazaniu będziemy dalej mieszkać w domu, jednak ziemię i budynki gospodarcze użytkować chcą synowie i dalej prowadzić działalność rolniczą. Problem w tym, że żaden nie posiada wykształcenia rolniczego (zawsze pracowali w gospodarstwie wraz z nami). Czy będą mogli prowadzić gospodarstwo rolne?

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Prowadzenie gospodarstwa bez wykształcenia rolniczego

Zasady zbywania nieruchomości rolnych

Zasady zbywania nieruchomości rolnych określa ustawa z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego. Zgodnie z art. 2a wskazanej ustawy:

„1. Nabywcą nieruchomości rolnej może być wyłącznie rolnik indywidualny, chyba że ustawa stanowi inaczej. Jeżeli nabywana nieruchomość rolna albo jej część ma wejść w skład wspólności majątkowej małżeńskiej wystarczające jest, gdy rolnikiem indywidualnym jest jeden z małżonków.

2. Powierzchnia nabywanej nieruchomości rolnej wraz z powierzchnią nieruchomości rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rodzinnego nabywcy nie może przekraczać powierzchni 300 ha użytków rolnych ustalonej zgodnie z art. 5 ust. 2 i 3.

3. Przepisy ust. 1 i 2 nie dotyczą nabycia nieruchomości rolnej:

1) przez:

a) osobę bliską zbywcy,

b) jednostkę samorządu terytorialnego,

c) Skarb Państwa lub działającą na jego rzecz Agencję,

d) osoby prawne działające na podstawie przepisów o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, o stosunku Państwa do innych kościołów i związków wyznaniowych oraz o gwarancjach wolności sumienia i wyznania,

e) parki narodowe, w przypadku zakupu nieruchomości rolnych na cele związane z ochroną przyrody”.

Kto może być nabywcą nieruchomości rolnej będącej własnością rolnika?

Co do zasady nabywcą nieruchomości rolnej będącej własnością rolnika może być wyłącznie rolnik indywidualny. Zasada ta wynika z ust. 1 omawianego przepisu. Jednakże ust. 3 statuuje pewne wyjątki od tej zasady. Stanowi on m.in., iż ograniczenia tego nie stosuje się do osób bliskich zbywcy. Przez osobę bliską, w myśl art. 2 ustawy należy natomiast rozumieć zstępnych, wstępnych, rodzeństwo, dzieci rodzeństwa, małżonka, osoby przysposabiające i przysposobione. Do tak rozumianej grupy zaliczają się zatem Państwa synowie (czyli zstępni zbywcy).

Co więcej, państwa synowie nie tylko nie muszą być rolnikami indywidualnymi w myśl przepisów ustawy. Nie muszą oni także w ogóle prowadzić gospodarstwa rolnego na darowanej ziemi. Mówi o tym przepis art. 2b omawianej ustawy:

„1. Nabywca nieruchomości rolnej jest obowiązany prowadzić gospodarstwo rolne, w skład którego weszła nabyta nieruchomość rolna, przez okres co najmniej 10 lat od dnia nabycia przez niego tej nieruchomości, a w przypadku osoby fizycznej prowadzić to gospodarstwo osobiście.

2. W okresie, o którym mowa w ust. 1, nabyta nieruchomość nie może być zbyta ani oddana w posiadanie innym podmiotom.

3. Sąd, na wniosek nabywcy nieruchomości rolnej, wyrazi zgodę na dokonanie czynności, o których mowa w ust. 2, przed upływem okresu 10 lat od dnia przeniesienia własności tej nieruchomości, jeżeli konieczność jej dokonania wynika z przyczyn losowych, niezależnych od nabywcy.

4. Przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się do podmiotów, o których mowa w art. 2a ust. 3 pkt 1, oraz do nabywców nieruchomości rolnej w przypadkach, o których mowa w art. 2a ust. 3 pkt 2 i 3”.

Czy nabywca nieruchomości rolnej jest zobowiązany do prowadzenia gospodarstwa rolnego?

Co do zasady nabywca nieruchomości rolnej jest obowiązany prowadzić gospodarstwo rolne, w skład którego weszła nabyta nieruchomość rolna, przez okres co najmniej 10 lat od dnia nabycia przez niego tej nieruchomości, jednak zgodnie z ust. 4 cytowanego przepisu, warunku tego nie stosuje się do m.in. nabywców będących osobami bliskimi zbywcy. Tak więc w razie zbycia nieruchomości rolnej na rzecz Państwa synów nie będą oni zobowiązani do prowadzenia gospodarstwa rolnego na nieruchomości.

Jeśli chodzi o samą kwestię zbycia gospodarstwa rolnego i zamieszkiwanie przez Państwa w domu znajdującym się na nieruchomości, to można to rozwiązać na dwa sposoby. Po pierwsze mogą Państwo wydzielić z nieruchomości jej część, na której znajduje się budynek mieszkalny i w takim przypadku dokonać darowizny pozostałej części na rzecz synów. Po wtóre mogą Państwo skorzystać z instytucji tzw. dożywocia określonej w art. 908 Kodeksu cywilnego:

„§ 1. Jeżeli w zamian za przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązał się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie (umowa o dożywocie), powinien on, w braku odmiennej umowy, przyjąć zbywcę jako domownika, dostarczać mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnić mu odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić mu własnym kosztem pogrzeb odpowiadający zwyczajom miejscowym.

§ 2. Jeżeli w umowie o dożywocie nabywca nieruchomości zobowiązał się obciążyć ją na rzecz zbywcy użytkowaniem, którego wykonywanie jest ograniczone do części nieruchomości, służebnością mieszkania lub inną służebnością osobistą albo spełniać powtarzające się świadczenia w pieniądzach lub w rzeczach oznaczonych co do gatunku, użytkowanie, służebność osobista oraz uprawnienie do powtarzających się świadczeń należą do treści prawa dożywocia.

§ 3. Dożywocie można zastrzec także na rzecz osoby bliskiej zbywcy nieruchomości”.

W takim przypadku, dokonując darowizny, obciążą Państwo dom służebnością mieszkania, a Państwa synów obowiązkiem dożywotniego utrzymania.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) – link do formularza z indywidualną pomocą prawną »


Podobne materiały

Zachowanie statusu rolnika wobec ograniczeń w obrocie ziemią rolną

Zachowanie statusu rolnika wobec ograniczeń w obrocie ziemią rolną

Od 15 lat dzierżawię 1,33 ha przeliczeniowego i przez ten okres jestem nieprzerwanie ubezpieczony w KRUS. Teraz muszę rozwiązać tę umowę. Co...

Domniemane prowadzenie gospodarstwa

Domniemane prowadzenie gospodarstwa

Jestem właścicielką gospodarstwa rolnego o powierzchni 1,9 ha przeliczeniowych. Biorę dopłaty unijne – koszę jedynie trawę, jednak faktycznie...

Przedłużenie dzierżawy gospodarstwa rolnego po śmierci właściciela

Przedłużenie dzierżawy gospodarstwa rolnego po śmierci właściciela

Od kilku lat dzierżawię duże gospodarstwo rolne. Niedawno zmarł właściciel i teraz współwłaścicielami na mocy dziedziczenia są: matka (udział...

Dlaczego ZUS nie uwzględnił pracy we własnym gospodarstwie rolnym?

Dlaczego ZUS nie uwzględnił pracy we własnym gospodarstwie rolnym?

Po studiach pracowałam we własnym gospodarstwie rolniczym przepisanym mi przez dziadka, gdy byłam na ostatnim roku studiów na Akademii Rolniczej. Ze względów...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »