Kategoria: Spadkobranie i podział gospodarstw

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z podziałem gospodarstw lub spadkobraniem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Przekazanie synowi gospodarstwa rolnego w zamian za dożywotnią służebność

Autor: Marek Gola • Opublikowane: 2019-01-16

Planujemy z żoną przekazać jednemu z synów gospodarstwo rolne w zamian za dożywotnią służebność. Drugi syn otrzyma od nas mieszkanie. Jak najlepiej przepisać gospodarstwo na syna? Czy w formie darowizny czy dożywocia? Chcemy, aby syn zapewnił nam opiekę na starość.

Marek Gola

»Wybrane opinie klientów

Witam Państwa, oczywiście porada prawna okazała się przydatna i skuteczna. Już za parę dni rozpoczynamy proces przekształcania naszej spółdzielni we wspólnotę mieszkaniową. Dziękujemy za okazaną pomoc i pozdrawiam
Edward, 60 lat, emeryt straży granicznej
Bardzo serdecznie dziękuję Pani oraz osobą pomagającym w mojej sprawie. Za tak szczegółowe i dokładne wyjaśnienie problemu poparte wieloma przepisami prawa. W razie czego będę się kontaktował w przyszłości. Pozdrawiam serdecznie.
Mateusz, 35 lat, poligraf
Serdecznie dziękuję za pomoc. Jeżeli tylko będę miała jakikolwiek wątpliwości natury prawnej, na pewno skorzystam ponownie z serwisu wdzięczna za porady i wskazówki.
Renata
 Jestem zadowolony z odpowiedzi dodatkowej. 
Zbigniew, inżynier, 87 lat
Bardzo szybka i rzetelna odpowiedź. Profesjonalne podejście do klienta. Możliwość zadawania dodatkowych pytań jest niewątpliwie wielkim atutem usługi. Dziękuję za zajęcie się moją sprawą.
Emilia, 41 lat
Bardzo dobra, konkretna porada. Fachowe wyjaśnienie sytuacji przystępnym językiem. Szybkie odpowiedzi na pytania dodatkowe. Informacje, które otrzymałem były bardzo pomocne. Oparcie jakie otrzymałem w fachowej poradzie podziałało uspokajająco. Serdecznie dziękuję serwisowi i panu Panie Marcinie. Pozdrawiam.
Włodzimierz
Porada (analiza prawna) została bardzo szybko i fachowo zrealizowana, a treść przedstawionej analizy jest całkowicie jasna dla osoby niebędącej prawnikiem.
Paweł, nauczyciel akademicki, 64 lata
Szybko, wyczerpująco, kompleksowo, wraz z interpretacją DKIS. Bardzo dziękuję
Grzegorz, urzędnik, 41 lat
Szybkość odpowiedzi, cena porady, mozliwość zadawania pytań dodatkowych. 
Emilia, 30 lat, rolnik

Andrzej
Dziękuję za wyczerpujące informacje 
Elżbieta
Dziękuję za bardzo szczegółowe, rzeczowe i fachowe poradnictwo w przedłożonej sprawie. Porada Pana rzuciła nam dużo światła i jesteśmy wdzięczni.
Zbigniew, 74 lata
Zrozumiałem sprawę na tyle by zastanowić się, o przeprowadzenie postępowania spadkowego, po zmarłych rodzicach. Postraszę chociaż nikczemnika że to zrobię ,czy to zrobię to przekalkuluję na ile gra warta świeczki. Dziękuje.
Stanisław
Dziękuję bardzo za wyczerpującą odpowiedź . Wszystkim polecam korzystanie z EPorady24.
 
Maria
Witam. Miałam obawy co do porad internetowych ale zależało mi na czasie więc postanowiłam spróbować i nie żałuję, profesjonalne podejście do sprawy ,wszystko wyjaśnione i pomocne polecam.
Małgorzata
Bardzo obszerna i szczera do bólu opinia. Dokładnie tego co potrzebowałem. Bez owijania w bawełnę, bardzo konkretnie i obszernie. Na mały minus pytanie dodatkowe złożone jako uzupełnienie zostały pominięte.
Maciej
Dziękuję bardzo za szybkie odpowiedzi i wyczerpujące informacje dotyczące mojej sprawy.
Mirosław
Jestem zadowolona z Waszych usług, już 2-gi raz dostaję odpowiedź, która jest wyczerpująca, napisana zrozumiałym (dla nie prawnika ) językiem i w ciągu doby, Trzymacie poziom już 10 lat i oby tak dalej. 
Krystyna, inżynier, 70 lat
Wszystko jest na najwyższym poziomie
Sebastian, 44 lata, mechanik samochodowy
Bardzo wysoko oceniam współpracę z serwisem , odpowiedz prawnika była wyczerpująca i rzetelna . 
Edyta
Dziękuję bardzo za odpowiedź. Rozwiała moje wątpliwości. Pomogła mi w rozwiązaniu problemu.
Anna
W ciągu niespełna godziny otrzymałem wyczerpującą odpowiedź, a to bez wychodzenia z domu i \"szukania\" prawników. .
Roman, emeryt, 72 lata
Bardzo sprawnie i na temat.
Klaudiusz
Szybka odpowiedź, która została przesłana następnego dnia, to największy atut. Muszę też przyznać, że informacje były rzetelnie i wyczerpująco przedstawione. Dla mnie to wygodna forma rozwiewania wszelkich wątpliwości prawnych towarzyszących sprawom biznesowym - nie tracę czasu a koszty akceptowalne. 
Ewa
Błyskawiczna reakcja, gotowość do niezwykle wnikliwego pochylenia się nad problemem, cierpliwe wyjaśnianie tematów trudnych dla laika, a reasumując - bardzo profesjonalna opieka nad klientem - to może zasługiwać tylko na najwyższą ocenę!
Katarzyna, 53 lata
Bardzo dziękuję - szybko i profesjonalnie.
Beata
Po raz kolejny bardzo rzetelna i wyczerpująca odpowiedz na pytania.
Przemysław
Bardzo polecam ten serwis. Odpowiedzi otrzymałam szybko i rzetelnie podparte przepisami. 
Małgorzata
Jestem bardzo zadowolona z pomocy którą uzyskałam na portalu. Odpowiedź otrzymałam w ekspresowym tempie płacąc za to niewiele ponad 80 zł. Wiadomość którą dostałam była wyczerpująca, wszystkie informacje zostały przekazane w sposób jasny i zrozumiały. Dodatkowo były umieszczone wyroki SN z przeszłości na których mogłam się oprzeć. Polecam każdemu.
Katarzyna, 29 lat
Odpowiedz wyczerpująca,ale jak to zwykle bywa rodzą się następne pytania.
Bogusław

Podstawę prawną niniejszej opinii stanowią przepisy Kodeksu cywilnego zwanego dalej K.c. oraz przepisy Kodeksu postępowania cywilnego.

Z treści Pana pytania wynika, że wolą Pana i żony jest rozdysponowanie majątkiem za życia. Chcecie Państwo przepisać na rzecz syna gospodarstwo rolne w zamian za dożywotnią służebność. Drugi syn miałby natomiast otrzymać mieszkanie. Zastanawiacie się Państwo, co dla Was jest najkorzystniejsze.

Wyraźnie podkreślić należy, iż dla Państwa bez znaczenia jest, czy przeniesienie prawa własności do nieruchomości nastąpi na mocy umowy darowizny, czy dożywocia. Najważniejsze będzie bowiem możliwie szerokie określenie zakresu obowiązków syna względem Państwa oraz Państwa uprawnień. Skromny zapis odnoszący się jedynie do ogólnych sformułowań jest, osobiście uważam, niekorzystny, albowiem musicie Państwo mieć świadomość, że umowy pisze się na tzw. „złe czasy”.

Zgodnie z art. 908 K.c. (dot. dożywocia), jeżeli w zamian za przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązał się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie (umowa o dożywocie), powinien on, w braku odmiennej umowy, przyjąć zbywcę jako domownika, dostarczać mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnić mu odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić mu własnym kosztem pogrzeb odpowiadający zwyczajom miejscowym. Mowa jest zatem o swobodzie w zakresie praw i obowiązków dożywotnika – „brak odmiennej umowy”.

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Jeżeli chodzi o służebność stosownie do treści art. 298 zakres służebności osobistej i sposób jej wykonywania oznacza się, w braku innych danych, według osobistych potrzeb uprawnionego z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego i zwyczajów miejscowych.

Służebność osobista wygasa najpóźniej ze śmiercią uprawnionego. Służebności osobiste są niezbywalne. Nie można również przenieść uprawnienia do ich wykonywania.

Mający służebność mieszkania może przyjąć na mieszkanie małżonka i dzieci małoletnie. Inne osoby może przyjąć tylko wtedy, gdy są przez niego utrzymywane albo potrzebne przy prowadzeniu gospodarstwa domowego. Dzieci przyjęte jako małoletnie mogą pozostać w mieszkaniu także po uzyskaniu pełnoletniości. Można się umówić, że po śmierci uprawnionego służebność mieszkania przysługiwać będzie jego dzieciom, rodzicom i małżonkowi.

Jak wskazuje się w doktrynie „zakres i sposób wykonywania służebności osobistej określa przede wszystkim umowa stron, a dopiero w braku postanowień umowy stosuje się kryterium osobistych potrzeb uprawnionego, wynikających z rodzaju służebności, zasad współżycia społecznego i zwyczajów miejscowych, które w warunkach wiejskich odgrywają dużą rolę, zwłaszcza przy wykonywaniu służebności mieszkania i innych służebności o charakterze przeważnie alimentacyjnym, na rzecz starszych wiekiem rolników. Kryteria te są zmienne i zależne od okoliczności faktycznych występujących w sprawie” (Rudnicki Stanisław, Najnowsze wydanie: Komentarz do kodeksu cywilnego. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe, Warszawa 2007, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis (wydanie VIII), s. 584).

Istotna różnica dotyczy jednak późniejszego rozliczenia pomiędzy synami, albowiem darowizna będzie brana pod uwagę przy tzw. wyrównywaniu udziałów i zachowku. Umowa dożywocia z kolei nie jest brana pod uwagę.

Istotnym z punkt widzenia Państwa interesu jest przepis art. 994 § 1 K.c., zgodnie z którym przy obliczaniu zachowku nie dolicza się do spadku drobnych darowizn, zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych, ani dokonanych przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku, darowizn na rzecz osób nie będących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku. Przy obliczaniu zachowku należnego zstępnemu nie dolicza się do spadku darowizn uczynionych przez spadkodawcę w czasie, kiedy nie miał zstępnych. Nie dotyczy to jednak wypadku, gdy darowizna została uczyniona na mniej niż trzysta dni przed urodzeniem się zstępnego.

Wyraźnie podkreślić należy stanowisko orzecznictwa, które znajduje wyraz także w doktrynie prawa cywilnego. Andrzej Kidyba w Komentarzu do Kodeksu cywilnego, TOM IV, Spadki, wyd. II (2011) wskazał, iż „darowizny uczynione na rzecz spadkobierców oraz osób uprawnionych do zachowku są doliczane do spadku bez względu na czas ich dokonania”.

Stanowisko wyrażone w wyroku z dnia 12 listopada 1996 r., sygn. akt I ACr 308/96 zostało poparte przez ten sam sąd w wyroku z dnia 1 czerwca 2004 r., sygn. akt I ACa 285/04.

Zgodnie z tezą drugiego wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 1 czerwca 2004 r., sygn. akt I ACa 285/04, zgodnie z którą „na poczet zachowku nie dolicza się darowizn dokonanych przed więcej niż dziesięciu laty na rzecz osób nie będących spadkobiercami ani uprawnionymi do zachowku (art. 994 § 1 k.c.). »A contrario« należy przyjąć, iż podlegają zaliczeniu darowizny uczynione na rzecz spadkobierców lub uprawnionych do zachowku bez względu na datę ich dokonania”.

Korzystnym z punktu widzenia Państwa syna, któremu miałoby przypaść gospodarstwo rolne byłoby zawarcie umowy dożywocia.

Treść prawa dożywocia, a więc zakres zobowiązania się nabywcy nieruchomości do dożywotniego utrzymania zbywcy lub bliskich mu osób, określa z reguły, i to w sposób bardzo szczegółowy, umowa dożywocia. W braku odpowiednich postanowień umownych nabywca nieruchomości zobowiązany jest do świadczeń określonych w art. 908 § 1 K.c.

Umowa dożywocia to odpłatny i wzajemny stosunek cywilnoprawny, tj. regulujący prawa i obowiązki obydwu stron czynności prawnej. Do obliczania zachowku bierzemy pod uwagę darowizny. Umowa dożywocia jako umowa odpłatna nie jest darowizną i jako taka nie podlega zaliczeniu przy obliczaniu zachowku.

Podobnie wypowiedział się Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 19 lipca 2006 roku (sygn. akt. VI ACa 99/2006), w którym stwierdził, iż „umowa o przekazanie gospodarstwa rolnego następcy w zamian za świadczenie z ubezpieczenia społecznego, wobec zawarcia w niej elementów z rożnych dziedzin prawa, ma niejednorodny charakter, jednakże ze względu na zakres regulacji oraz cel, jakiemu ma służyć, nie może być ona z punktu widzenia zachowku traktowana tak, jak umowa darowizny w rozumieniu przepisu art. 888 § 1 Kodeksu cywilnego, a tylko takie darowizny doliczane są do spadku przy obliczaniu zachowku po myśli przepisu art. 993 Kodeksu cywilnego”.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Prezentowana opinia prawnika nie zawiera odpowiedzi na dodatkowe pytania klienta i dlatego może nie wyczerpywać w pełni omawianego zagadnienia. Często dopiero dzięki dodatkowym pytaniom i odpowiedziom można uzyskać kompletną poradę prawną. Podkreślamy, że w naszym serwisie można zadawać dodatkowe pytania bez ograniczeń czasowych i ilościowych.


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z podziałem gospodarstw lub spadkobraniem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Podobne materiały

Otrzymanie gospodarstwa w zamian za opiekę


Brat mojej babci wraz z żoną posiadają gospodarstwo rolne o powierzchni 6 ha z zabudowaniami. Nie posiadają dzieci. Wujek jest chory na nowotwór, chciałby darować gospodarstwo mnie i mojemu mężowi w zamian za opiekę nad nim i jego żoną, my z mężem nie jesteśmy rolnikami. Czy jest możliwość i jaka, żebyśmy stali się właścicielami tych gruntów? Jak nie stracić dopłat, które wujostwo obecnie otrzymuje?

Zrzeknięcie się i przepisanie gospodarstwa rolnego a podatek


Ojciec posiadał 8/10 własności w gospodarstwie, ja z bratem po 1/10. Na rozprawie sądowej ojciec i brat zrzekli się współwłasności i przepisali gospodarstwo rolne na mnie. Czy będę musiał zapłacić podatek i czy muszę to zgłosić do urzędu skarbowego?

Podział gospodarstwa między dzieci


Problem dotyczy podziału gospodarstwa między dzieci. Jesteśmy z mężem właścicielami 5 ha gospodarstwa rolnego, w którego skład wchodzą również działki leśne. Mąż od 2014 r. jest na emeryturze. W tym roku ja chciałabym przejść na emeryturę, więc ziemię przepisujemy na troje dzieci. Żadne z nich nie ma wykształcenia rolniczego ani też nie jest zainteresowane uprawą ziemi. Chcielibyśmy podzielić gospodarstwo po równo. Czy każde z nich może otrzymać działkę większą niż 1 ha?

Zwolnienie z podatku za zasiedzenie gospodarstwa rolnego


Mój ojciec ma 70 lat, zasiedział gospodarstwo rolne 10 ha po ojcu, 7 ha po bracie (las, ziemia orna, budynki). Sąd orzekł, że zasiedzenie po ojcu nastąpiło w 2012 roku, a po bracie 2015 – wyrok w 2018. Zasiedzenie nastąpiło na wspólnotę małżeńską – na tatę i mamę; oboje są na emeryturze, ale przebywają w tym gospodarstwie i tam zarządzają. Wnioski o dopłaty są składane przeze mnie, czyli ich syna. Złożyłem wniosek do US, korzystając ze zwolnienia z podatku jako zasiedzenie gospodarstwa rolnego – na ojca. Dzwonili z urzędu, że jest źle złożony, ponieważ powinien być złożony oddzielnie przez mamę i tatę. Czy fakt, że są w podeszłym wieku i są na emeryturze (nie rolniczej), nie będzie przeszkadzał, aby starać się o zwolnienie z podatku za zasiedzenie gospodarstwa rolnego?

Jak przekazać prawnie gospodarstwo dzieciom?


Mieszkam z mężem w mieście, dzieci są dorosłe i nie są rolnikami, wnuki małoletnie też nie. Posiadamy gospodarstwo rolne 3,45 ha, w tym 55 arów z planem zagospodarowania przestrzennego pod zabudowę jednorodzinna. Jak przekazać prawnie swoje gospodarstwo dzieciom lub wnukom bez straty na rzecz ANR?

Przejęcie działki przez zasiedzenie po 40 latach użytkowania


Od czterdziestu lat użytkuję rolniczo działkę figurująca w ewidencji jako droga gminna. Grunt ten bezpośrednio przylega do mojego pola, a jednocześnie stanowi granicę pomiędzy dwiema wioskami. Działka ta nigdy nie funkcjonowała jako droga. Jaka jest szansa na przejęcie tej działki przez zasiedzenie i jakie muszę przedstawić na to dowody?

Gospodarstwo od rodziców dla córki podczas małżeństwa a rozwód


Rodzice zapisali córce podczas małżeństwa, mojej siostrze gospodarstwo wraz z budynkiem jako dożywocie z art. 908 K.c. Po paru latach rozwiodła się z mężem i mąż jej zagroził, że jej odbierze majątek, ponieważ to on najwięcej robił w gospodarstwie. W tym samym czasie zmarła mama. Żeby byłemu mężowi nie oddać gospodarstwa, adwokat poradził, żebyśmy po śmierci mamy zrobili podział spadku. Odbyła się sprawa w sądzie o podział majątku po mamie i w postanowieniu jest napisane, że majątek został podzielony między rodzeństwo i tatę po 1/4 części. Mając postanowienie sądu, złożyliśmy do urzędu skarbowego stosowne dokumenty o przyjęcie spadku. Jak się dowiedział były mąż siostry, że taka rozprawa się odbyła, to odpuścił i poprosił siostrę, że mu wydzierżawiła 3 ha sadu i przechowalnię na 10 lat. Siostra się zgodziła. Spisała notarialnie dzierżawę za użytkowanie odpłatne. Dzierżawę wpisała do ksiąg wieczystych, ale postanowienia z sądu o podziale majątku nie wpisała, bo powiedziała, że to nie ma żadnego znaczenia i jest to nie ważne. Czy ma rację? Czy nie jest tak, że postanowienie sądu powinno być wpisane do ksiąg wieczystych, a dzierżawę były szwagier powinien spisać z nami wszystkimi? Teraz w tym roku zmarł tata. Czy my nie powinniśmy zrobić podział majątku po tacie a potem, się zrzec majątku na rzecz siostry?



Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika » wizytówka Zadaj pytanie »