Praca w gospodarstwie rolnym a zaliczenie do warunków szczególnych
• Data: 2025-12-19 • Autor: Katarzyna Nosal
W okresie od 1972 do 1975 pracowałem w gospodarstwie rolnym rodziców (mam oświadczenia świadków moje świadczenie potwierdzone przez gminę i potwierdzenie, iż rodzice posiadali gospodarstwo) od 8 do 12 godzin dziennie. Czy ta praca może być zaliczona do warunków szczególnych? W pozostałej mojej karierze zawodowej pracowałem w warunkach szczególnych 14 lat i 11 miesięcy, co jest udokumentowane. Brakuje mi 1 miesiąca.
.jpg)
Praca na roli a szczególne warunki
O ile praca w gospodarstwie rolnym rodziców w warunkach, jakie Pan przedstawił z całą pewnością wpływa na ogólny staż pracy, o tyle nie jest sama z siebie pracą w szczególnych warunkach.
Sąd Najwyższy wielokrotnie wypowiadał się, że nawet praca w okresie wakacji musi zostać zaliczona do ogólnego stażu pracy: „Przy ustaleniu prawa do emerytury uwzględnia się okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia, świadczonej przed dniem 1 stycznia 1983 r. w wymiarze przekraczającym połowę pełnego wymiaru czasu pracy, także w czasie wakacji szkolnych (art. 10 ust. 3 w związku z art. 6 ust. 2 lit. a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.)” (wyrok Sądu Najwyższego z 19 grudnia 2000 roku, sygn. akt II UKN 155/00).
Prace szkodliwe i uciążliwe
Dla uznania jednak pracy w szczególnych warunkach konieczne są do spełniania inne przesłanki niż tylko ilość świadczonego czasu pracy. Za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach
o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia. Dokładne kwestie związane z tą pracą i jej wpływem na wiek emerytalny reguluje Rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. W rolnictwie za prace świadczone w szczególnym charakterze uznane zostały:
1. Prace przy zakładaniu urządzeń melioracyjnych.
2. Prace rybaków jeziorowych prowadzących połowy cały rok.
3. Prace w fabrykach tytoniu: przenoszenie, sortowanie i rozdrabnianie tytoniu.
4. Obsługa komór fermentacyjnych oraz prażarek w przemyśle tytoniowym.
5. Zapakowywanie i rozpakowywanie liści tytoniu.
6. Produkcja suchego lodu.
7. Prace w chłodniach składowych i przyzakładowych o temperaturze wewnętrznej poniżej 0°C.
8. Prace wykonywane bezpośrednio przy uboju zwierząt.
9. Prace wykonywane bezpośrednio przy utylizacji surowców zwierzęcych.
10. Prace przy wytwarzaniu mąki, kasz, płatków i śruty.
11. Prace przy wypieku pieczywa.
12. Prace przy ekstrakcji, filtracji i destylacji olejów roślinnych oraz hydrolizie białka roślinnego.
13. Prace przy obsłudze pras filtracyjnych, wirówek i suszarek w przemyśle drożdżowym i piwowarskim.
14. Prace przy ręcznym przerobie masy karmelowej, chałwowej i sezamowej oraz tłoczenie kuchu kakaowego na prasach.
15. Prace przy bezpośredniej produkcji w zakładach przetwórstwa ryb.
16. Prace przy mieleniu ziół oraz produkcji alkaloidów..
Sama pomoc na roli nie daje statusu pracy w szczególnych warunkach.
Przykłady
Praca przy zbiorach w ekstremalnych warunkach pogodowych
Praca w polu podczas skrajnych temperatur (np. upałów czy mrozów) może być uciążliwa i szkodliwa dla zdrowia, jednak sama jej wykonywalność nie kwalifikuje jej automatycznie jako pracy w szczególnych warunkach. Wymaga to spełnienia dodatkowych kryteriów, takich jak znaczna szkodliwość lub wysoka sprawność psychofizyczna.
Prace przy melioracji gruntów
Choć prace w zakresie melioracji są trudne i wymagają dużego zaangażowania fizycznego, aby były uznane za wykonywane w szczególnych warunkach, muszą spełniać określone normy dotyczące szkodliwości zdrowotnej lub uciążliwości.
Utrzymanie zwierząt hodowlanych w warunkach zagrożenia zdrowotnego
Prace związane z opieką nad zwierzętami, np. przy uboju zwierząt lub przetwarzaniu surowców zwierzęcych, mogą wiązać się z ryzykiem zdrowotnym, ale aby praca była uznana za szczególną, musi spełniać dodatkowe wymagania określone w przepisach.
Podsumowanie
Praca w rolnictwie, choć często wymagająca i trudna, nie zawsze spełnia kryteria pracy w szczególnych warunkach. Aby praca była uznana za szczególną, musi charakteryzować się znaczną szkodliwością dla zdrowia, wysoką uciążliwością lub wymagać dużej sprawności psychofizycznej. Sama pomoc na roli, niezależnie od trudności, nie daje statusu pracy w szczególnych warunkach.
Źródła:
1. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, Dz.U. 1983 nr 8 poz. 43
2. Wyrok Sądu Najwyższego z 19 grudnia 2000 roku, sygn. akt II UKN 155/00
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
O autorze: Katarzyna Nosal
Radca prawny od 2005 roku, absolwentka prawa na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Udziela porad z prawa cywilnego, pracy oraz rodzinnego, a także z zakresu procedury cywilnej i administracyjnej. Ma wieloletnie doświadczenie w stosowaniu prawa administracyjnego i samorządowego. Ukończyła również aplikację sądową. Obecnie prowadzi własną kancelarię prawną.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem
prawnicy z dużym doświadczeniem
Zapytaj prawnika
NAJNOWSZE
Zadaj pytanie »
» Czy dzierżawa gruntów rolnych pozwala na ubezpieczenie w KRUS
» Odszkodowanie za szkody podczas budowy drogi ekspresowej
» Praca za granicą a obowiązki wobec KRUS, najważniejsze zasady i skutki
» Odmowa wydania zaświadczenia o pracy w gospodarstwie rolnym, czy warto się odwołać?
» Czy rolnik może wybudować siedlisko na działce w innym województwie
