Odmowa zaświadczenia o pracy w gospodarstwie rolnym

Kiedy można żądać zaświadczenia o pracy w gospodarstwie rolnym?

Podstawą jest ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy. Jeżeli przepisy prawa pracy, układ zbiorowy albo inne regulacje przewidują zaliczanie wcześniejszych okresów zatrudnienia do stażu pracy, w określonych sytuacjach można doliczyć także okres pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym.

Ustawa obejmuje przede wszystkim trzy grupy okresów: prowadzenie indywidualnego gospodarstwa rolnego albo pracę w gospodarstwie prowadzonym przez współmałżonka, pracę po ukończeniu 16. roku życia w gospodarstwie rodziców lub teściów przed 1 stycznia 1983 r., jeżeli poprzedzała objęcie tego gospodarstwa, oraz pracę po 31 grudnia 1982 r. w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Wniosek o zaświadczenie składa się do właściwego urzędu gminy. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy urząd gminy stwierdza okresy pracy, wydając zaświadczenie w celu przedłożenia w zakładzie pracy. W praktyce do wniosku warto dołączyć wszystko, co może ułatwić odszukanie danych: informacje o właścicielu gospodarstwa, położeniu gruntów, latach pracy, numerach działek, dokumentach podatkowych, meldunkowych, własnościowych albo archiwalnych.

Czy gmina musi wydać zaświadczenie?

Zaświadczenie w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego nie służy do swobodnego ustalania spornych faktów. Jest urzędowym potwierdzeniem określonych faktów albo stanu prawnego. Organ wydaje je wtedy, gdy wymaga tego przepis prawa albo gdy wnioskodawca ma interes prawny w urzędowym potwierdzeniu danej okoliczności.

W sprawach dotyczących pracy w gospodarstwie rolnym istotny jest art. 218 Kodeksu postępowania administracyjnego: organ wydaje zaświadczenie, gdy fakty albo stan prawny wynikają z prowadzonej przez niego ewidencji, rejestrów lub innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Może przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, ale tylko w koniecznym zakresie. Nie oznacza to pełnego postępowania dowodowego takiego jak w sprawie administracyjnej zakończonej decyzją.

Jeżeli urząd gminy nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, powinien poinformować o tym zainteresowaną osobę na piśmie. Jeżeli organ odmawia wydania zaświadczenia albo zaświadczenia o żądanej treści, stosuje art. 219 Kodeksu postępowania administracyjnego, czyli wydaje postanowienie, na które służy zażalenie.

Czy warto złożyć zażalenie na odmowę?

Formalnie nie jest to odwołanie od decyzji, lecz zażalenie na postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia albo zaświadczenia o żądanej treści. Jeżeli postanowienie wydał wójt, burmistrz albo prezydent miasta, zażalenie wnosi się zasadniczo do samorządowego kolegium odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał postanowienie.

Termin wynosi 7 dni od dnia doręczenia postanowienia. Jeżeli termin już upłynął, można rozważyć wniosek o jego przywrócenie, ale trzeba wykazać brak winy w uchybieniu terminowi i działać niezwłocznie po ustaniu przyczyny opóźnienia.

Zażalenie ma sens zwłaszcza wtedy, gdy urząd ograniczył się do ogólnego stwierdzenia, że nie ma dokumentów, ale nie wyjaśnił, jakie rejestry sprawdził, albo gdy wnioskodawca wskazuje konkretne dokumenty, które powinny znajdować się w gminie lub archiwum. W zażaleniu warto powołać się na konkretne okoliczności: lata pracy, dane właścicieli gospodarstwa, powierzchnię i położenie gospodarstwa, meldunek, dokumenty podatkowe, ewidencję gruntów, dokumenty KRUS, akta USC albo inne dane, które mogą potwierdzać stan faktyczny.

Jeżeli jednak odmowa wynika wyłącznie z rzeczywistego braku dokumentów, zażalenie może nie doprowadzić do wydania zaświadczenia. W takim przypadku praktycznie ważniejsze będzie przygotowanie zeznań świadków i innych dowodów dla pracodawcy albo właściwego organu, który ocenia staż pracy.

Zeznania świadków po odmowie wydania zaświadczenia

Art. 3 ust. 3 ustawy z 20 lipca 1990 r. przewiduje rozwiązanie na wypadek braku dokumentów w gminie. Wtedy okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków. Świadkowie powinni zamieszkiwać w czasie, którego dotyczy sprawa, na terenie, na którym położone było gospodarstwo rolne.

Świadkowie powinni opisać nie tylko sam fakt zamieszkiwania w pobliżu, ale również to, skąd wiedzą o pracy w gospodarstwie, w jakich latach ją obserwowali, jakie czynności wykonywała osoba zainteresowana, czy praca miała charakter stały, sezonowy czy dorywczy oraz czy nauka, studia albo inna praca nie wykluczały realnej pomocy w gospodarstwie.

Ubezpieczenie w KRUS może być istotną poszlaką, ale nie zawsze wystarczy. Podobnie samo zameldowanie w gospodarstwie rodziców nie przesądza jeszcze o wykonywaniu pracy w rozumieniu ustawy. Dla okresów po 31 grudnia 1982 r. szczególnie ważne jest wykazanie pracy w charakterze domownika, a więc faktycznego, stałego związku z gospodarstwem i wykonywania w nim pracy w odpowiednim wymiarze.

Nauka, studia i praca w gospodarstwie rodziców

Uczęszczanie do szkoły albo na studia nie zawsze automatycznie wyklucza zaliczenie pracy w gospodarstwie rolnym, ale może mieć duże znaczenie dowodowe. Organ albo pracodawca może badać, czy przy konkretnym trybie nauki, odległości od gospodarstwa i obowiązkach domowych możliwa była stała praca, a nie tylko okazjonalna pomoc.

W praktyce inaczej oceniana będzie osoba, która mieszkała stale w gospodarstwie i codziennie wykonywała obowiązki związane z produkcją rolną, a inaczej osoba, która w czasie roku akademickiego mieszkała daleko od gospodarstwa i przyjeżdżała jedynie w weekendy albo wakacje. Każdy przypadek wymaga oceny dokumentów, zeznań świadków i realnego charakteru wykonywanych prac.

Jak przygotować zażalenie albo materiał dowodowy?

W pierwszej kolejności trzeba dokładnie przeczytać pismo z gminy. Jeżeli jest to postanowienie o odmowie, należy sprawdzić pouczenie o terminie i organie właściwym do rozpoznania zażalenia. Jeżeli urząd wysłał wyłącznie zwykłe zawiadomienie o braku dokumentów, warto ustalić, czy w sprawie powinno zostać wydane postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia o żądanej treści.

Do zażalenia można dołączyć kopie dokumentów, które wskazują, że gmina mogła posiadać dane potrzebne do wydania zaświadczenia. Mogą to być m.in. zaświadczenia meldunkowe, dokumenty podatku rolnego, wypisy z ewidencji gruntów, akty własności, dawne decyzje podatkowe, dokumenty KRUS, świadectwa szkolne z adresem zamieszkania albo inne dokumenty urzędowe.

Jeżeli postępowanie ma iść drogą zeznań świadków, trzeba wybrać osoby, które rzeczywiście pamiętają okres pracy i mieszkały wówczas w tej samej miejscowości lub na terenie, na którym było położone gospodarstwo. Zeznania powinny być konkretne, spójne i odnosić się do realnych czynności w gospodarstwie, a nie tylko do ogólnego stwierdzenia, że dana osoba pomagała rodzicom.

FAQ

Czy od odmowy wydania zaświadczenia z gminy przysługuje odwołanie?

Formalnie przysługuje zażalenie, a nie odwołanie od decyzji. Odmowa wydania zaświadczenia albo zaświadczenia o żądanej treści następuje w drodze postanowienia. Termin na wniesienie zażalenia wynosi 7 dni od doręczenia postanowienia, chyba że szczególne pouczenie w sprawie wskazuje inaczej.

Czy gmina może przesłuchać świadków i na tej podstawie wydać zaświadczenie?

Co do zasady zaświadczenie powinno potwierdzać fakty wynikające z dokumentów, rejestrów, ewidencji albo innych danych posiadanych przez organ. Ustawa przewiduje zeznania świadków jako sposób udowodnienia okresu pracy wtedy, gdy gmina nie ma dokumentów. Nie należy więc zakładać, że gmina zawsze wyda zaświadczenie wyłącznie na podstawie zeznań świadków.

Czy dwóch świadków wystarczy do zaliczenia pracy w gospodarstwie?

Ustawa wymaga zeznań co najmniej dwóch świadków, ale ich treść musi być konkretna i wiarygodna. Świadkowie powinni mieszkać w spornym okresie na terenie, na którym położone było gospodarstwo, oraz znać fakty dotyczące pracy zainteresowanej osoby. Ostateczna ocena zależy od pracodawcy albo organu rozpatrującego sprawę o dane uprawnienie.

Czy ubezpieczenie w KRUS przesądza o zaliczeniu okresu pracy?

Nie zawsze. Ubezpieczenie w KRUS może być ważnym dowodem lub poszlaką, ale zwykle trzeba wykazać także faktyczne wykonywanie pracy w gospodarstwie i spełnienie warunków z ustawy. Szczególnie przy okresach po 31 grudnia 1982 r. znaczenie ma praca w charakterze domownika.

Czy praca w gospodarstwie rolnym zwiększa urlop wypoczynkowy?

Nie w każdym przypadku. Art. 2 ustawy wyłącza wliczanie tych okresów do okresu zatrudnienia, od którego zależy nabycie prawa do urlopu wypoczynkowego albo innego świadczenia przysługującego z upływem roku pracy lub okresu krótszego niż rok. Trzeba więc sprawdzić, o jakie konkretnie uprawnienie chodzi.

Podsumowanie

Odmowa wydania zaświadczenia o pracy w gospodarstwie rolnym nie zawsze oznacza, że sprawa jest przegrana. Jeżeli gmina nie ma dokumentów, może odmówić wydania zaświadczenia, ale zainteresowana osoba może złożyć zażalenie na postanowienie i równolegle przygotować zeznania co najmniej dwóch świadków. Najważniejsze jest ustalenie, czy dany okres spełnia warunki ustawowe oraz czy ma znaczenie dla konkretnego uprawnienia pracowniczego.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy - Dz.U. 1990 nr 54 poz. 310

2. Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - Dz.U. 1960 nr 30 poz. 168

3. Wyrok WSA w Opolu z dnia 26 września 2013 r., sygn. akt II SA/Op 276/13

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.