• Data: 2025-12-15 • Autor: Katarzyna Siwiec
Jestem spadkobiercą części majątku, czyli gospodarstwa. Sąd zobowiązał komornika do spisu majątku. Ten wezwał mnie do opłaty. Poinformowałam komornika, że jestem w trakcie odrzucania spadku. W międzyczasie sąd wydał postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku. Inny spadkobierca przyjął go z dobrodziejstwem inwentarza. Obecnie mam trudności z uzyskaniem danych o wartości i wielkości budynków. Mija tymczasem 6-miesięczny okres na złożenie zeznania w US. Spadek jest zadłużony, a ja chcę uniknąć problemów. Co robić?

Jak rozumiem z Pani pytania, dotyczy ono zwolnienia od podatku od spadków i darowizn na mocy art. 4 a ustawy o podatku od spadków i darowizn.
Zgodnie z art. 4a ust 1 wspomnianej ustawy „zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli:
1) zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2–8 i ust. 2, a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, z zastrzeżeniem ust. 2 i 4, oraz
2) w przypadku gdy przedmiotem nabycia tytułem darowizny lub polecenia darczyńcy są środki pieniężne, a wartość majątku nabytego łącznie od tej samej osoby w okresie 5 lat poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, doliczona do wartości rzeczy i praw majątkowych ostatnio nabytych, przekracza kwotę określoną w art. 9 ust. 1 pkt 1 – udokumentują ich otrzymanie dowodem przekazania na rachunek płatniczy nabywcy, na jego rachunek, inny niż płatniczy, w banku lub spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej lub przekazem pocztowym”.
Z przepisu tego wynika, iż jest Pani zobowiązana w terminie 6 miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku zgłosić ten fakt naczelnikowi urzędu skarbowego pod rygorem utraty prawa do zwolnienia.
Komornik, instruując Panią, że niesporządzenie spisu inwentarza w terminie 6 miesięcy nie powoduje, że termin ten ulega przedłużeniu, ma zupełną rację.
Bezwzględnie musi Pani złożyć druk SD-Z2 w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienie się postanowienia sądu.
Potwierdzają to organy skarbowe w wydawanych interpretacjach podatków – przykładem takiej interpretacji jest np. interpretacja indywidualna autorstwa Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 20.12.2010, sygn. IPPB2/436-362/10-2/AF, w której stwierdzono, że zaniechanie spisu inwentarza i nie przedstawienie go do Urzędu Skarbowego nie powoduje utraty prawa do skorzystania ze zwolnienia z opodatkowania nabytego spadku, na podstawie art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn. Wnioskodawca może skorzystać ze zwolnienia od podatku, na podstawie art. 4a ustawy, o ile spełni wszystkie wymienione w tym przepisie warunki. Biorąc pod uwagę te przepisy ustawy o podatku od spadków i darowizn, urząd skarbowy nie może żądać od wnioskodawcy spisu inwentarza.
Niezaprzeczalnie zatem sporządzenie spisu inwentarza nie ma wpływu na obowiązek dokonania zgłoszenia w terminie miesiąca od dnia uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku.
Proszę zatem koniecznie zgłosić się do urzędu skarbowego z wypełnionym drukiem – jeśli chodzi o wartość rynkową dziedziczonych nieruchomości, to należy powiedzieć urzędnikowi, jaka jest sprawa, aby on za pomocą znanych mu danych o wartościach rynkowych nieruchomości na danym rynku pomógł Pani określić w przybliżeniu tą kwotę, a potem ewentualnie będzie można te wartości, po dokonaniu spisu, inwentarza skorygować.
W każdym razie najważniejsze jest aby w terminie 6-miesięcznym dokonała Pani zgłoszenia.
Pani Elżbieta zmarła w marcu, pozostawiając po sobie gospodarstwo rolne i kilka zobowiązań kredytowych. Jej córka, Anna, początkowo planowała odrzucić spadek, ale zanim zdążyła złożyć stosowne oświadczenie u notariusza, sąd wydał prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku. Chociaż Anna wciąż nie znała dokładnej wartości majątku, a komornik jeszcze nie sporządził spisu inwentarza, musiała w ciągu sześciu miesięcy od uprawomocnienia się orzeczenia zgłosić nabycie spadku do urzędu skarbowego, aby nie utracić prawa do zwolnienia z podatku.
Pan Marek odziedziczył po swojej siostrze niewielkie mieszkanie i samochód, ale spadek obciążony był kredytem konsumpcyjnym. Postanowił przyjąć go z dobrodziejstwem inwentarza. Komornik został zobowiązany do sporządzenia spisu majątku, ale procedura przeciągała się. Mimo to Marek wiedział, że nie może czekać na dokumenty od komornika i wypełnił druk SD-Z2, szacując wartość spadku na podstawie dostępnych danych rynkowych. Dzięki temu zachował możliwość skorzystania ze zwolnienia podatkowego.
Pani Teresa, po śmierci ojca, odziedziczyła udział w domu i część działki. Miała trudności z określeniem wartości tych nieruchomości, ponieważ były obciążone służebnością i nie były od lat wyceniane. Mimo to udała się do urzędu skarbowego, gdzie urzędnik pomógł jej wstępnie oszacować wartość udziałów na podstawie danych o lokalnym rynku. Teresa złożyła deklarację SD-Z2 w terminie, a później – po sporządzeniu wyceny – wystąpiła o korektę zgłoszenia. Dzięki temu uniknęła podatku, a urzędnicy nie zakwestionowali jej prawa do zwolnienia.
Zachowanie 6-miesięcznego terminu na zgłoszenie nabycia spadku do urzędu skarbowego jest kluczowe dla uzyskania zwolnienia z podatku od spadków i darowizn. Nawet jeśli spadek jest zadłużony, a jego wartość trudna do oszacowania, należy złożyć druk SD-Z2 w odpowiednim czasie, posługując się przybliżoną wyceną. Spis inwentarza, choć pomocny, nie wpływa na bieg terminu i nie warunkuje prawa do zwolnienia. Liczy się szybkie działanie i zachowanie formalnych procedur.
Potrzebujesz pomocy w sprawie spadku, podatku lub formalności urzędowych? Skorzystaj z naszej porady prawnej online – szybko, wygodnie i bez wychodzenia z domu. Prześlij swoje pytanie, a doświadczony prawnik przygotuje dla Ciebie jasną i konkretną odpowiedź dostosowaną do Twojej sytuacji. Wejdź na ePorady24.pl i uzyskaj pomoc prawną już dziś.
1. Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn - Dz.U. 1983 nr 45 poz. 207
2. Interpretacja indywidualna autorstwa Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 20.12.2010, sygn. IPPB2/436-362/10-2/AF
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
O autorze: Katarzyna Siwiec
Radca prawny, absolwentka wydziału prawa Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Od 17 lat pracująca w zawodzie prawnika i udzielająca porad prawnych, od 2010 roku prowadzi własną kancelarię. Specjalizuje się w obsłudze prawnej zarówno przedsiębiorców z różnych branż, jak i osób fizycznych.
Zapytaj prawnika