Odmowa wydania zaświadczenia o pracy na roli

Zaliczenie do okresu zatrudnienia pracy w gospodarstwie rolnym

Podstawą prawną zaliczania pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy jest ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy. Ustawa ta nie zalicza automatycznie każdej pomocy rodzinnej na roli. Trzeba ustalić, do której kategorii z art. 1 ustawy pasuje dany okres.

Do stażu pracy mogą być zaliczone w szczególności: okresy prowadzenia indywidualnego gospodarstwa rolnego albo pracy w gospodarstwie prowadzonym przez współmałżonka, okresy pracy po ukończeniu 16 lat w gospodarstwie rodziców lub teściów przypadające przed 1 stycznia 1983 r., jeżeli poprzedzały objęcie gospodarstwa i rozpoczęcie jego prowadzenia, oraz okresy pracy po 31 grudnia 1982 r. w charakterze domownika. W praktyce właśnie rozróżnienie tych okresów decyduje o tym, czy możliwe będzie zaliczenie pracy na roli do stażu.

Jeżeli praca była wykonywana po 31 grudnia 1982 r., nie trzeba wykazywać, że zainteresowany później przejął gospodarstwo. Trzeba natomiast wykazać, że był domownikiem rolnika: ukończył 16 lat, pozostawał z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym albo mieszkał na terenie gospodarstwa lub w bliskim sąsiedztwie, stale pracował w tym gospodarstwie i nie był związany z rolnikiem stosunkiem pracy. Sama sporadyczna pomoc przy żniwach, wykopkach albo większych pracach sezonowych może nie wystarczyć.

Jeżeli natomiast chodzi o okresy sprzed 1 stycznia 1983 r. wykonywane w gospodarstwie rodziców lub teściów, ustawodawca wymaga, aby praca po ukończeniu 16 lat poprzedzała objęcie gospodarstwa i rozpoczęcie jego prowadzenia osobiście albo wraz ze współmałżonkiem. W takim przypadku nieprzejęcie gospodarstwa może być istotnym argumentem urzędu lub pracodawcy. Nie oznacza to jednak, że w każdej sprawie wystarczy lakoniczne stwierdzenie: „nie przejęła Pani gospodarstwa”. Organ powinien odnieść tę przesłankę do konkretnych dat i podstawy prawnej.

Zaświadczenie z gminy i odmowa jego wydania

Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z 20 lipca 1990 r. właściwy urząd gminy, na wniosek zainteresowanej osoby, stwierdza okresy jej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym przez wydanie zaświadczenia przeznaczonego do przedłożenia w zakładzie pracy. Wydanie zaświadczenia podlega również zasadom z Kodeksu postępowania administracyjnego: zaświadczenie powinno być wydane bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 7 dni. Ten sam mechanizm może mieć znaczenie także przy: zaświadczenie o podatku rolnym z gminy. Osobno trzeba odróżnić zagadnienie: odmowa zaświadczenia z gminy o pracy.

Trzeba jednak pamiętać, że zaświadczenie służy urzędowemu potwierdzeniu faktów wynikających z dokumentów, ewidencji, rejestrów albo innych danych znajdujących się w posiadaniu organu. Jeżeli gmina nie ma takich dokumentów, nie powinna „uznaniowo” potwierdzać okresu pracy tylko dlatego, że wnioskodawca twierdzi, iż pracował w gospodarstwie. W takim przypadku art. 3 ust. 2 ustawy nakazuje pisemnie zawiadomić zainteresowanego, że organ nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia.

Jeżeli urząd wydał postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia albo o odmowie wydania zaświadczenia o żądanej treści, można wnieść zażalenie. Zasadniczo termin na zażalenie wynosi 7 dni od doręczenia postanowienia. W zażaleniu warto wskazać, jakie dokumenty organ pominął, dlaczego odmowa jest zbyt formalna oraz z jakiej podstawy prawnej wynika możliwość zaliczenia danego okresu pracy.

Jeżeli gmina jedynie poinformowała na piśmie, że nie posiada dokumentów, a nie wydała postanowienia o odmowie, trzeba odróżnić tę sytuację od formalnej odmowy zaświadczenia. Samo zawiadomienie o braku dokumentów nie zawsze rozstrzyga sprawę definitywnie. Wtedy należy skupić się na przygotowaniu dowodów dla pracodawcy albo organu, który ma zaliczyć okres pracy do stażu.

Zeznania świadków potwierdzające pracę w gospodarstwie rolnym

Jeżeli urząd gminy nie dysponuje dokumentami, okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym położone było gospodarstwo rolne. Najlepiej, aby były to osoby z bliskiego sąsiedztwa, które rzeczywiście widziały codzienną pracę zainteresowanego, a nie tylko wiedziały o niej z relacji rodziny.

W praktyce udowodnienie pracy w gospodarstwie powinno obejmować nie tylko ogólne stwierdzenie, że dana osoba „pomagała rodzicom”, lecz także opis rodzaju prac, ich częstotliwości, okresu wykonywania, miejsca zamieszkania oraz tego, czy praca miała charakter stały. Zeznania świadków potwierdzające pracę w gospodarstwie rolnym są znacznie bardziej przekonujące, gdy odnoszą się do konkretnych sezonów, lat i czynności: obrządku zwierząt, prac polowych, dojenia, karmienia, zbiorów, sprzedaży płodów rolnych lub prowadzenia gospodarstwa po śmierci jednego z rodziców.

W orzecznictwie przyjmuje się, że z art. 3 ust. 3 ustawy z 1990 r. nie wynika obowiązek wydania przez gminę zaświadczenia wyłącznie na podstawie zeznań świadków. Przepis ten umożliwia zainteresowanemu, w razie braku dokumentów w gminie, przedłożenie zeznań świadków do podmiotu, który ma ocenić okres pracy. W wyroku WSA w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2017 r., sygn. akt VIII SA/Wa 746/16, wskazano, że zeznania te powinny być sporządzone przed urzędnikiem gminy.

W Pani sytuacji istotne będzie więc ustalenie, czy praca była wykonywana przed czy po 1 stycznia 1983 r., czy miała charakter stały oraz czy spełniała Pani warunki domownika. Jeżeli po śmierci ojca matka faktycznie prowadziła gospodarstwo, a Pani stale w nim pracowała i spełniała warunki domownika, argument samego nieprzejęcia gospodarstwa nie musi przesądzać sprawy co do okresów po 31 grudnia 1982 r. Inaczej może wyglądać ocena okresów wcześniejszych, dla których ustawa wymaga związku pracy z późniejszym objęciem gospodarstwa.

Jakie dokumenty warto dołączyć do wniosku lub zażalenia?

Do wniosku o zaświadczenie albo do zażalenia można dołączyć każdy dokument, który pomaga odtworzyć stan faktyczny. Przydatne są zwłaszcza: akty własności ziemi, odpisy ksiąg wieczystych, postanowienia spadkowe, akty poświadczenia dziedziczenia, decyzje podatkowe, nakazy płatnicze, dokumenty dotyczące przekazania gospodarstwa za rentę, zaświadczenia ze starostwa o posiadaniu gospodarstwa, dokumenty KRUS, stare meldunki, dokumenty szkoły lub pracy pokazujące miejsce zamieszkania oraz pisemne zeznania świadków.

Warto zadbać, aby świadkowie opisali nie tylko sam fakt istnienia gospodarstwa, lecz także osobisty udział zainteresowanego w pracach. Pracodawca albo organ oceniający staż może bowiem odróżniać stałą pracę w gospodarstwie od zwykłej pomocy dziecka lub członka rodziny. Im bardziej precyzyjne dowody, tym mniejsze ryzyko odmowy zaliczenia okresu do stażu pracy.

Co zrobić po odmowie wydania zaświadczenia?

Po pierwsze, trzeba sprawdzić, jaki dokument otrzymała Pani z urzędu: zwykłe zawiadomienie o braku dokumentów czy postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia. Jeżeli jest to postanowienie, należy pilnować terminu na zażalenie. Jeżeli jest to zawiadomienie o braku dokumentów, warto wystąpić o odebranie zeznań świadków albo przygotować je do przedłożenia pracodawcy.

Po drugie, trzeba uporządkować okresy pracy według dat. Dla okresów po 31 grudnia 1982 r. kluczowe jest wykazanie pracy w charakterze domownika. Dla okresów wcześniejszych trzeba zbadać, czy możliwe jest spełnienie warunku objęcia gospodarstwa i rozpoczęcia jego prowadzenia. Jeżeli matka przekazała gospodarstwo Skarbowi Państwa w zamian za rentę, może to mieć znaczenie przy ocenie okresów sprzed 1983 r., ale nie powinno automatycznie przekreślać wszystkich późniejszych okresów pracy jako domownika.

Po trzecie, jeżeli pracodawca odmawia zaliczenia okresu pracy mimo przedstawienia dostępnych dowodów, należy poprosić o pisemne stanowisko z uzasadnieniem. W sprawach pracowniczych ostateczna ocena może wymagać dochodzenia roszczeń przed sądem pracy, zwłaszcza gdy od stażu zależy dodatek stażowy, nagroda jubileuszowa albo inne świadczenie pracownicze.

FAQ

Czy gmina musi wydać zaświadczenie o pracy na roli?

Gmina musi wydać zaświadczenie wtedy, gdy może potwierdzić określone fakty na podstawie dokumentów, ewidencji, rejestrów albo innych danych, którymi dysponuje. Jeżeli takich danych nie ma, powinna zawiadomić zainteresowanego na piśmie, a odmowa wydania zaświadczenia o żądanej treści powinna mieć formę postanowienia.

Czy zeznania sąsiadów wystarczą do wydania zaświadczenia?

Zeznania co najmniej dwóch świadków mogą służyć do udowodnienia okresu pracy, gdy gmina nie ma dokumentów. Nie zawsze oznacza to jednak, że gmina wyda zaświadczenie wyłącznie na podstawie świadków. Zeznania najczęściej składa się po to, aby przedłożyć je pracodawcy albo innemu organowi oceniającemu staż.

Czy trzeba było przejąć gospodarstwo, aby zaliczyć pracę do stażu?

To zależy od okresu pracy. Przy pracy w gospodarstwie rodziców lub teściów przed 1 stycznia 1983 r. ustawa wymaga, aby praca po ukończeniu 16 lat poprzedzała objęcie gospodarstwa i rozpoczęcie jego prowadzenia. Przy okresach po 31 grudnia 1982 r. ważniejsze jest spełnienie warunków pracy w charakterze domownika.

Ile czasu ma urząd na wydanie zaświadczenia?

Zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego zaświadczenie powinno być wydane bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 7 dni. W tym czasie organ może przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w koniecznym zakresie.

Co zrobić, gdy urząd wyda postanowienie o odmowie?

Należy rozważyć wniesienie zażalenia, co do zasady w terminie 7 dni od doręczenia postanowienia. W zażaleniu warto wskazać, jakie dokumenty i okoliczności potwierdzają pracę, oraz wyjaśnić, czy chodzi o okres pracy domownika po 31 grudnia 1982 r., czy o wcześniejszy okres wymagający dodatkowych warunków.

Podsumowanie

Odmowa wydania zaświadczenia o pracy w gospodarstwie rolnym nie zawsze oznacza, że okresu pracy nie da się zaliczyć do stażu. Najpierw trzeba ustalić, czy gmina rzeczywiście odmówiła zaświadczenia w formie postanowienia, czy tylko poinformowała o braku dokumentów. Następnie należy zebrać dowody: dokumenty dotyczące gospodarstwa, miejsca zamieszkania, spadkobrania, przekazania gospodarstwa oraz zeznania co najmniej dwóch świadków.

Kluczowe znaczenie mają daty pracy. Dla okresów po 31 grudnia 1982 r. trzeba wykazać stałą pracę w charakterze domownika. Dla okresów sprzed 1 stycznia 1983 r. może być konieczne wykazanie, że praca po ukończeniu 16 lat poprzedzała objęcie gospodarstwa i rozpoczęcie jego prowadzenia. Dlatego w sprawach dotyczących odmowy zaświadczenia najważniejsze jest nie tylko samo potwierdzenie pracy, ale właściwe dopasowanie faktów do ustawowych przesłanek.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy - Dz.U. 1990 nr 54 poz. 310
2. Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, w szczególności art. 217-219 - Dz.U. 1960 nr 30 poz. 168
3. Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, w szczególności art. 6 pkt 2 - Dz.U. 1991 nr 7 poz. 24
4. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2017 r., sygn. akt VIII SA/Wa 746/16 - orzeczenia.nsa.gov.pl

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.