Zasiłek macierzyński z KRUS

Prawo do zasiłku macierzyńskiego z KRUS

Zasiłek macierzyński z KRUS jest świadczeniem wypłacanym na podstawie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Kluczowe znaczenie ma to, czy w chwili powstania prawa do świadczenia dana osoba podlega ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu rolników z mocy ustawy albo na wniosek. Samo podleganie wyłącznie ubezpieczeniu wypadkowemu, chorobowemu i macierzyńskiemu nie wystarcza do uzyskania tego świadczenia.

W praktyce o zasiłek może ubiegać się m.in. rolniczka, rolnik albo domownik, jeżeli spełnia warunki podlegania ubezpieczeniu w KRUS. Dotyczy to także osoby wracającej z pracy etatowej do gospodarstwa rodzinnego, ale dopiero wtedy, gdy zostanie prawidłowo objęta właściwym ubezpieczeniem w KRUS. Jeżeli dana osoba nadal podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu w sposób wyłączający KRUS, może nie uzyskać prawa do świadczenia rolniczego.

Zobacz również: jeżeli Twoja sytuacja dotyczy samego zgłoszenia domownika albo małżonka rolnika, pomocny może być artykuł o składkach KRUS dla żony rolnika.

Kto może otrzymać zasiłek macierzyński?

Zasiłek macierzyński z KRUS przysługuje osobie ubezpieczonej, która:

• jest matką albo ojcem dziecka, z uwzględnieniem szczególnych zasad dotyczących ojca;
• przysposobiła dziecko, jeżeli objęła opieką dziecko w wieku do ukończenia 14 lat;
• przyjęła dziecko na wychowanie i wystąpiła do sądu opiekuńczego z wnioskiem o przysposobienie, jeżeli dziecko nie ukończyło 14 lat;
• przyjęła dziecko na wychowanie w ramach rodziny zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej zawodowej, jeżeli dziecko nie ukończyło 7 lat, a przy odroczonym obowiązku szkolnym – 10 lat.

Ojciec dziecka ubezpieczony w KRUS może pobierać zasiłek macierzyński przede wszystkim wtedy, gdy matka skróci okres pobierania zasiłku po wykorzystaniu co najmniej 14 tygodni od dnia urodzenia dziecka, gdy matka dziecka zmarła albo gdy porzuciła dziecko. W określonych sytuacjach ojciec może też przejąć świadczenie na czas pobytu matki w szpitalu, jeżeli spełnione są warunki ustawowe.

Ile wynosi zasiłek macierzyński z KRUS i jak długo jest wypłacany?

Zasiłek macierzyński z KRUS wynosi obecnie 1000 zł miesięcznie. Jeżeli świadczenie przysługuje tylko za część miesiąca, KRUS ustala kwotę proporcjonalnie do liczby dni i zaokrągla ją do 10 groszy w górę. Świadczenie nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Podstawowy okres wypłaty zależy od liczby dzieci urodzonych przy jednym porodzie, przysposobionych albo przyjętych na wychowanie:

• 52 tygodnie – przy jednym dziecku,
• 65 tygodni – przy dwojgu dzieci,
• 67 tygodni – przy trojgu dzieci,
• 69 tygodni – przy czworgu dzieci,
• 71 tygodni – przy pięciorgu i większej liczbie dzieci.

Od 2025 r. w szczególnych przypadkach okres zasiłku może zostać dodatkowo wydłużony, m.in. gdy dziecko urodziło się przedwcześnie albo wymagało dłuższej hospitalizacji. Długość wydłużenia zależy od tygodnia ciąży, masy urodzeniowej dziecka oraz pobytu dziecka w szpitalu i może wynieść od 8 do maksymalnie 15 tygodni. W takiej sytuacji składa się odrębny wniosek i dokumenty potwierdzające pobyt dziecka w szpitalu.

Umowa-zlecenie, ZUS i KRUS w ciąży

Żona rolnika albo domownik mogą w niektórych przypadkach nadal podlegać ubezpieczeniu społecznemu rolników mimo wykonywania umowy-zlecenia. Zgodnie z art. 5b ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników dotyczy to osoby, która przed rozpoczęciem zlecenia podlegała ubezpieczeniu rolniczemu w pełnym zakresie z mocy ustawy, a miesięczny przychód z takiej umowy nie przekracza limitu odpowiadającego minimalnemu wynagrodzeniu za pracę. Od 1 stycznia 2026 r. limit ten wynosi 4806 zł.

Umowa-zlecenie może jednak tworzyć odrębny tytuł do ubezpieczeń w ZUS. Zleceniobiorca co do zasady podlega obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, natomiast ubezpieczenie chorobowe jest dobrowolne. Jeżeli kobieta w ciąży chce korzystać z zasiłku chorobowego z ZUS z tytułu zlecenia, musi być zgłoszona do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego i co do zasady odczekać 90 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego.

Inaczej wygląda zasiłek macierzyński z ZUS z tytułu zlecenia: okres wyczekiwania nie jest tu zasadą tak jak przy zasiłku chorobowym, ale konieczne jest istnienie właściwego tytułu ubezpieczeniowego. Jeżeli z tego tytułu zostanie przyznany zasiłek macierzyński z ZUS, zasiłek macierzyński z KRUS za ten sam okres nie będzie przysługiwał. Warto więc przed porodem ustalić, z którego systemu świadczenie będzie przysługiwać i które będzie korzystniejsze.

Zobacz również: podobne problemy omawia artykuł o ubezpieczeniu w KRUS, umowie-zleceniu i zwolnieniu chorobowym.

Kiedy zasiłek macierzyński z KRUS nie przysługuje?

KRUS odmówi zasiłku macierzyńskiego albo wstrzyma jego wypłatę, jeżeli wystąpi jedna z ustawowych przeszkód. Najczęściej chodzi o sytuacje, w których:

• co najmniej jeden z rodziców dziecka lub osoba przyjmująca dziecko na wychowanie otrzymuje zasiłek macierzyński z innego tytułu albo uposażenie za okres urlopu macierzyńskiego, urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, urlopu rodzicielskiego albo uzupełniającego urlopu macierzyńskiego;
• dziecko zostało umieszczone w pieczy zastępczej – w przypadku matki, ojca albo osoby, która dziecko przysposobiła;
• rodzic albo osoba przyjmująca dziecko nie sprawuje albo zaprzestała sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem;
• osoba uprawniona została wyłączona z ubezpieczenia emerytalno-rentowego w KRUS.

Ostatni punkt jest szczególnie istotny dla osób, które planują zmianę miejsca zamieszkania, podjęcie pracy, zakończenie pracy w gospodarstwie albo przekroczenie limitu przychodu z umowy-zlecenia. Utrata tytułu do ubezpieczenia rolniczego może oznaczać utratę prawa do dalszej wypłaty świadczenia.

Zobacz również: jeśli problem dotyczy innych tytułów do ubezpieczenia, przeczytaj o podwójnym ubezpieczeniu w KRUS i za granicą.

Jak złożyć wniosek o zasiłek macierzyński w KRUS?

Aby otrzymać zasiłek, trzeba złożyć wniosek do KRUS. Aktualnie stosowany jest formularz KRUS SR-24A, dostępny w jednostkach KRUS oraz na stronie gov.pl. Wniosek można złożyć osobiście, pocztą, przez elektroniczną skrzynkę podawczą KRUS-ePUAP, przez e-Doręczenia albo jako dokument elektroniczny podpisany kwalifikowanym podpisem elektronicznym lub podpisem zaufanym.

Do wniosku dołącza się dokumenty właściwe dla danej sytuacji, np. odpis skrócony aktu urodzenia dziecka, dokumenty dotyczące przysposobienia, zaświadczenie sądu opiekuńczego, prawomocne orzeczenie sądu o umieszczeniu dziecka w rodzinie zastępczej albo dokumenty związane z przejęciem opieki przez ojca. Część danych, np. odpis aktu urodzenia albo odpis aktu zgonu matki, KRUS może pobrać z rejestrów państwowych.

Najbezpieczniej złożyć wniosek w terminie 3 miesięcy od dnia urodzenia, przysposobienia albo przyjęcia dziecka na wychowanie. Wtedy prawo do zasiłku ustala się od miesiąca, w którym nastąpiło to zdarzenie, ale nie wcześniej niż od dnia objęcia ubezpieczeniem. Jeżeli wniosek zostanie złożony później, prawo do zasiłku ustala się od miesiąca złożenia wniosku, o ile wniosek wpłynie jeszcze w okresie, za który świadczenie może przysługiwać.

FAQ

Podsumowanie

Zasiłek macierzyński z KRUS jest realnym wsparciem dla rolników, domowników i osób przyjmujących dzieci na wychowanie, ale jego uzyskanie zależy od właściwego ubezpieczenia oraz braku kolizji ze świadczeniami z innych systemów. Najczęstsze problemy pojawiają się przy łączeniu KRUS z umową-zleceniem, przy spóźnionym wniosku oraz przy założeniu, że można pobierać dwa zasiłki macierzyńskie jednocześnie. Przed porodem albo przyjęciem dziecka warto sprawdzić status ubezpieczenia, wysokość przychodu ze zlecenia, dokumenty do KRUS i termin złożenia wniosku.

Źródła

1. Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników – Dz.U. 1991 nr 7 poz. 24.
2. Informacja KRUS „Zasiłek macierzyński” – gov.pl/web/krus/zasilek-macierzynski.
3. Informacja KRUS dotycząca limitu przychodu z art. 5b ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników – gov.pl/web/krus/limit-przychodu-o-ktorym-mowa-w-art-5b-ustawy-o-ubezpieczeniu-spolecznym-rolnikow.
4. Informacja ZUS „Prawo do zasiłku chorobowego i okres przysługiwania” – zus.pl.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.