Zakup i dalsza sprzedaż sadzonek przez rolnika

Działalność rolnicza a sprzedaż sadzonek

Na potrzeby podatku dochodowego od osób fizycznych podstawowe znaczenie ma art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Przepis ten wyłącza z opodatkowania PIT przychody z działalności rolniczej, z wyjątkiem przychodów z działów specjalnych produkcji rolnej.

Z kolei art. 2 ust. 2 tej ustawy wskazuje, że działalnością rolniczą jest działalność polegająca na wytwarzaniu produktów roślinnych lub zwierzęcych w stanie nieprzetworzonym, naturalnym, z własnych upraw, hodowli lub chowu. Przepis obejmuje wprost m.in. produkcję materiału siewnego, szkółkarskiego, hodowlanego i reprodukcyjnego oraz produkcję roślin ozdobnych. W tym kontekście istotna może być także sprzedaż roślin przez rolnika, zwłaszcza gdy dotyczy materiału szkółkarskiego albo roślin przemieszczanych z paszportami.

Ustawa przewiduje również szczególną zasadę dla zakupionych roślin i zwierząt. Jeżeli rolnik kupuje rośliny, a następnie przetrzymuje je u siebie w warunkach, w których następuje ich biologiczny wzrost, minimalny okres dla roślin wynosi co najmniej miesiąc, liczony od dnia nabycia.

Podobne rozróżnienie występuje w Prawie przedsiębiorców. Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 tej ustawy jej przepisów nie stosuje się do działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie m.in. upraw rolnych, ogrodnictwa i warzywnictwa. Oznacza to, że typowa produkcja rolnicza nie wymaga rejestrowania działalności gospodarczej tylko dlatego, że rolnik sprzedaje wytworzone rośliny.

Zakup roślin i ich dalszy wzrost

Kluczowe nie jest to, jak długo roślina docelowo mogłaby rosnąć w gospodarstwie, lecz czy po zakupie była rzeczywiście przetrzymywana przez wymagany minimalny okres i czy w tym czasie następował jej biologiczny wzrost. Dla roślin ustawowe minimum wynosi miesiąc od dnia nabycia.

W praktyce oznacza to, że rolnik, który kupuje sadzonki, sadzi je w gruncie albo w pojemnikach, pielęgnuje, podlewa, nawozi, przesadza lub prowadzi inną normalną uprawę, może co do zasady sprzedać je jako produkt działalności rolniczej po upływie co najmniej miesiąca. Jeżeli uprawa trwa 2–3 lata, warunek ten jest oczywiście spełniony, o ile rośliny pozostają produktem roślinnym w stanie naturalnym.

Inaczej należy ocenić sytuację, w której rolnik kupuje rośliny wyłącznie po to, aby tego samego dnia albo po kilku dniach odsprzedać je klientom bez realnego procesu uprawy. W takim przypadku trudno mówić o działalności wytwórczej w rolnictwie. Taka sprzedaż może zostać uznana za działalność handlową, a przy spełnieniu cech zorganizowania, zarobkowości, ciągłości i działania we własnym imieniu – za działalność gospodarczą.

Czy można sprzedawać młode sadzonki?

Tak, ale pod warunkiem że po zakupie sadzonki były u rolnika przez co najmniej miesiąc i w tym czasie zachodził ich biologiczny wzrost. Przepis nie różnicuje roślin ze względu na to, czy są już duże, gotowe do nasadzeń docelowych, czy nadal są młodymi sadzonkami. Ważne jest, aby nie była to sama odsprzedaż towaru kupionego od innego producenta.

Warto prowadzić dokumentację pozwalającą wykazać datę nabycia i przebieg uprawy: faktury lub rachunki zakupu, ewidencję partii roślin, daty przyjęcia do gospodarstwa, oznaczenia kwater lub pojemników, zapisy zabiegów pielęgnacyjnych oraz dokumenty sprzedaży. Przy większej skali produkcji takie dowody mogą mieć znaczenie w razie kontroli podatkowej, fitosanitarnej albo sporu z kontrahentem.

Działy specjalne produkcji rolnej, VAT i inne obowiązki

Wyłączenie przychodów z działalności rolniczej z PIT nie obejmuje przychodów z działów specjalnych produkcji rolnej. Jeżeli produkcja roślin odbywa się w warunkach, które mogą mieścić się w działach specjalnych, np. w określonych uprawach szklarniowych lub w ogrzewanych tunelach foliowych, trzeba osobno sprawdzić przepisy ustawy o PIT oraz aktualne normy szacunkowe. Zwykła uprawa roślin ozdobnych w gruncie albo w pojemnikach nie powinna być automatycznie utożsamiana z działami specjalnymi, ale decydują szczegóły produkcji.

Osobną kwestią jest VAT. To, że dana sprzedaż jest działalnością rolniczą na gruncie PIT lub nie podlega reżimowi Prawa przedsiębiorców, nie przesądza jeszcze o wszystkich obowiązkach w VAT. Rolnik może mieć status rolnika ryczałtowego albo podatnika VAT czynnego, a sposób dokumentowania sprzedaży zależy od konkretnego modelu działalności, odbiorców i skali obrotu.

Paszporty roślin i rejestr PIORiN

Ocena, czy sprzedaż sadzonek jest działalnością rolniczą, nie wyłącza przepisów fitosanitarnych. Produkcja, przemieszczanie, wprowadzanie do obrotu lub sprzedaż określonych roślin, produktów roślinnych albo przedmiotów może wymagać wpisu do urzędowego rejestru podmiotów profesjonalnych prowadzonego przez PIORiN.

W praktyce szczególne znaczenie ma sprzedaż roślin przez Internet oraz obrót roślinami wymagającymi paszportu roślin. Po wpisie do rejestru podmiot otrzymuje indywidualny numer, który może być umieszczany na paszportach roślin. Jeżeli rolnik nabywa rośliny z paszportami, prowadzi ich dalszą uprawę i następnie je sprzedaje, powinien zadbać o identyfikowalność partii oraz sprawdzić, czy w danym modelu sprzedaży musi posiadać wpis, upoważnienie do wydawania paszportów albo korzystać z paszportów wydawanych przez uprawniony podmiot.

Obowiązki fitosanitarne zależą od gatunku roślin, sposobu sprzedaży, nabywcy, kierunku przemieszczania roślin i tego, czy sprzedaż odbywa się do użytkownika ostatecznego, do profesjonalnego podmiotu czy na odległość. W razie wątpliwości warto zwrócić się do właściwej jednostki PIORiN przed rozpoczęciem sprzedaży.

Co zrobić przed dalszą odsprzedażą sadzonek?

Rolnik, który kupuje sadzonki i planuje ich dalszą sprzedaż, powinien przede wszystkim ustalić, czy będzie je faktycznie uprawiał, czy tylko odsprzedawał. Jeżeli celem jest sprzedaż w ramach działalności rolniczej, rośliny powinny pozostawać w gospodarstwie co najmniej miesiąc, a w tym czasie powinien następować ich biologiczny wzrost.

Warto też przygotować prosty sposób dokumentowania partii roślin. Wystarczające mogą być: data zakupu, dostawca, gatunek lub odmiana, liczba roślin, miejsce posadzenia lub przechowywania, data rozpoczęcia sprzedaży oraz dokumenty potwierdzające zabiegi uprawowe. Przy sprzedaży roślin ozdobnych, materiału szkółkarskiego lub sprzedaży wysyłkowej należy dodatkowo sprawdzić obowiązki w PIORiN.

FAQ

Czy rolnik musi uprawiać zakupione sadzonki przez 2–3 lata?

Nie. Ustawa o PIT przewiduje dla zakupionych roślin minimalny okres miesiąca, liczony od dnia nabycia, pod warunkiem że w tym czasie następuje biologiczny wzrost roślin. Dłuższa uprawa może oczywiście dodatkowo potwierdzać rolniczy charakter sprzedaży.

Czy sprzedaż sadzonek po kilku dniach od zakupu jest działalnością rolniczą?

Co do zasady nie. Jeżeli rośliny nie były przetrzymywane przez co najmniej miesiąc i nie przeszły u rolnika procesu wzrostu, sprzedaż może zostać oceniona jako zwykły obrót handlowy.

Czy po miesiącu można sprzedać także młode sadzonki?

Tak, jeżeli sadzonki były przez ten czas rzeczywiście uprawiane i rosły w gospodarstwie. Przepisy nie wymagają, aby roślina osiągnęła określony rozmiar handlowy, ale wymagają minimalnego okresu przetrzymywania i biologicznego wzrostu.

Czy taka sprzedaż zawsze zwalnia z rejestracji działalności gospodarczej?

Nie zawsze. Działalność wytwórcza w rolnictwie jest wyłączona spod Prawa przedsiębiorców, ale sama odsprzedaż kupionych roślin bez uprawy może być handlem. Decydują okoliczności: sposób działania, powtarzalność, organizacja sprzedaży, dokumenty i faktyczny udział rolnika w produkcji.

Czy rolnik sprzedający sadzonki musi mieć wpis do PIORiN?

Może mieć taki obowiązek, zwłaszcza przy produkcji, przemieszczaniu lub wprowadzaniu do obrotu roślin objętych wymaganiami fitosanitarnymi oraz przy sprzedaży roślin przez Internet. Obowiązek zależy od rodzaju roślin i modelu sprzedaży, dlatego warto sprawdzić go w PIORiN przed rozpoczęciem obrotu.

Podsumowanie

Rolnik może sprzedawać zakupione sadzonki jako element działalności rolniczej, jeżeli po nabyciu przetrzymuje je co najmniej miesiąc i w tym czasie następuje ich biologiczny wzrost. Nie jest wymagane kilkuletnie prowadzenie uprawy, ale nie wystarczy samo kupienie i szybka odsprzedaż tej samej partii roślin. W praktyce najważniejsze jest udokumentowanie daty nabycia, okresu uprawy i tego, że rośliny były produktem własnej dalszej uprawy.

Trzeba też pamiętać, że przepisy podatkowe i przepisy o działalności gospodarczej nie wyczerpują całego tematu. Przy sprzedaży roślin ozdobnych, materiału szkółkarskiego, sprzedaży internetowej albo obrocie roślinami wymagającymi paszportu roślin należy osobno sprawdzić obowiązki fitosanitarne oraz ewentualny wpis do rejestru podmiotów profesjonalnych PIORiN.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych – tekst aktu w systemie ELI.

2. Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców – tekst aktu w systemie ELI.

3. Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o ochronie roślin przed agrofagami – tekst aktu w systemie ELI.

4. Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa, informacje o rejestrze podmiotów profesjonalnych – gov.pl/web/piorin.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.