Zaświadczenie z KRUS do emerytury a praca w gospodarstwie

Czy można uzyskać z KRUS zaświadczenie o opłacaniu składek?

Tak, ale tylko wtedy, gdy chodzi o okresy, które KRUS może potwierdzić na podstawie własnej ewidencji lub po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego. Zaświadczenie z KRUS może dotyczyć m.in. podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników, ubezpieczeniu zdrowotnemu, opłacania składek albo braku zadłużenia składkowego.

W praktyce problem pojawia się przy bardzo dawnych okresach pracy w gospodarstwie rodziców. Jeżeli praca zakończyła się w 1975 r., to co do zasady nie należy oczekiwać zaświadczenia z KRUS o opłacaniu składek emerytalno-rentowych za domownika w dzisiejszym rozumieniu. Można natomiast próbować wykazać, że dana osoba po ukończeniu 16 lat rzeczywiście pracowała w gospodarstwie rolnym rodziców.

Wniosek do KRUS można złożyć osobiście, pocztą albo elektronicznie. Należy wskazać dane osoby, której zaświadczenie ma dotyczyć, cel jego wydania oraz możliwie dokładny okres, który ma zostać potwierdzony. KRUS powinien wydać zaświadczenie bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 7 dni, chyba że konieczne jest wyjaśnienie sprawy.

Zaliczenie pracy w gospodarstwie rolnym przy ustalaniu prawa do emerytury

Przy ustalaniu prawa do emerytury oraz przy obliczaniu jej wysokości ustawa o emeryturach i rentach z FUS pozwala uwzględnić jako okresy składkowe m.in. okresy ubezpieczenia społecznego rolników, za które opłacono składki, okresy prowadzenia gospodarstwa rolnego po ukończeniu 16 lat przypadające przed 1 lipca 1977 r. oraz okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 lat przypadające przed 1 stycznia 1983 r. Dzieje się tak w zakresie potrzebnym do uzupełnienia stażu, jeżeli okresy składkowe i nieskładkowe są zbyt krótkie.

W odniesieniu do emerytury rolniczej ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników przewiduje, że do wymaganego okresu ubezpieczenia zalicza się m.in. podleganie ubezpieczeniu społecznemu rolników indywidualnych i członków ich rodzin w latach 1983–1990 oraz prowadzenie gospodarstwa rolnego lub pracę w gospodarstwie po ukończeniu 16 lat przed 1 stycznia 1983 r. Nie można jednak zaliczyć tego samego okresu podwójnie, jeżeli został już uwzględniony przy prawie do emerytury lub renty na podstawie innych przepisów.

Jeżeli sprawa dotyczy pracy u rodziców, warto odróżnić zaliczenie pracy rolniczej do emerytury od samego potwierdzenia opłacania składek. Przy okresach sprzed 1983 r. kluczowe jest zwykle udowodnienie realnej, stałej pracy w gospodarstwie po ukończeniu 16 lat, a nie wykazanie współczesnego tytułu ubezpieczenia domownika.

Zobacz również: praca w gospodarstwie rolnym w charakterze domownika

Emerytura z ZUS i KRUS oraz zwiększenie za składki rolnicze

Osoba, która spełnia warunki do emerytury rolniczej i jednocześnie ma prawo do emerytury z systemu powszechnego, może w określonych sytuacjach pobierać oba świadczenia. Dotyczy to zwłaszcza osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r., jeżeli odrębnie spełniły warunki w KRUS i w ZUS. W praktyce zawsze trzeba sprawdzić, czy dana osoba ma wymagany okres ubezpieczenia rolniczego i czy okresy nie zostały już wykorzystane w innym systemie.

Jeżeli osoba osiągnęła powszechny wiek emerytalny, lecz nie ma 25-letniego okresu ubezpieczenia emerytalno-rentowego w KRUS, może ubiegać się o emeryturę z ZUS. Wysokość tej emerytury może zostać zwiększona za okresy opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników, ale tylko na podstawie zaświadczenia KRUS i tylko wtedy, gdy osoba nie ma ustalonego prawa do emerytury rolniczej.

W takich sprawach istotny jest także zbieg świadczeń ZUS i KRUS. Jeżeli dana osoba urodziła się przed 1 stycznia 1949 r., zasady łączenia okresów i wypłaty świadczeń mogą być inne, dlatego ocena wymaga sprawdzenia daty urodzenia, decyzji ZUS i KRUS oraz całej historii ubezpieczenia.

Wykazanie okresów pracy w gospodarstwie

Jeżeli KRUS nie ma dokumentów o opłacaniu składek, nie oznacza to automatycznie, że okres pracy w gospodarstwie jest stracony. Trzeba wtedy zebrać inne dowody potwierdzające, że dana osoba faktycznie pracowała w gospodarstwie, mieszkała w nim lub w bliskim sąsiedztwie i wykonywała pracę w wymiarze pozwalającym uznać ją za stałą, a nie jedynie okazjonalną pomoc rodzinną.

Przydatne mogą być zwłaszcza: dokumenty z urzędu gminy, dawne akta podatku rolnego, dokumenty meldunkowe, zaświadczenia o powierzchni gospodarstwa, dokumenty szkolne lub pracownicze potwierdzające miejsce zamieszkania, stare decyzje administracyjne, książeczki ubezpieczeniowe oraz zeznania świadków. W praktyce dokumentowanie okresów ubezpieczenia bywa równie ważne jak samo wskazanie przepisu, na który powołuje się wnioskodawca.

Urząd gminy może wydać zaświadczenie o okresach pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym na podstawie ustawy z 20 lipca 1990 r., ale jest to zaświadczenie wydawane w celu przedłożenia w zakładzie pracy. Nie zawsze będzie ono wystarczające dla ZUS albo KRUS w sprawie emerytalnej, choć może stanowić ważny dowód pomocniczy.

Zobacz również: praca w gospodarstwie rolnym a kapitał początkowy

Od jakiego wieku domownik rolnika może podlegać ubezpieczeniu?

Obecnie domownikiem w rozumieniu ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników jest osoba bliska rolnikowi, która ukończyła 16 lat, pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym albo zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa lub w bliskim sąsiedztwie, stale pracuje w tym gospodarstwie i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy.

Odpowiedź na pytanie o wiek jest więc zasadniczo następująca: dla domownika istotną granicą jest ukończenie 16 lat. Trzeba jednak pamiętać, że sama granica wieku nie wystarczy. Organ będzie badał także charakter pracy, jej stałość, związek z gospodarstwem oraz to, czy dany okres może być zaliczony w świetle przepisów obowiązujących dla konkretnego świadczenia.

FAQ

Podsumowanie

W opisanej sytuacji największe znaczenie ma to, w jakich latach matka pracowała w gospodarstwie rodziców i czy za te okresy istniał tytuł do ubezpieczenia rolniczego potwierdzalny przez KRUS. Jeżeli praca zakończyła się w 1975 r., bardziej prawdopodobne jest wykazywanie okresu pracy w gospodarstwie po ukończeniu 16 lat niż uzyskanie zaświadczenia o opłacaniu składek KRUS za domownika.

Warto równolegle sprawdzić ewidencję KRUS, dokumenty w gminie, akta rodzinnego gospodarstwa oraz możliwość przedstawienia świadków. Dopiero po zestawieniu tych dowodów z decyzją ZUS lub KRUS można ocenić, czy okres pracy może wpłynąć na prawo do świadczenia, kapitał początkowy, wysokość emerytury albo zwiększenie emerytury z ZUS o część rolną.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w szczególności art. 10 i art. 26a - tekst jednolity.

2. Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, w szczególności art. 6, art. 19 i art. 20 - tekst jednolity.

3. Ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy - ISAP.

4. Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, informacje o wydawaniu zaświadczeń - gov.pl.

5. Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, informacje o emeryturze rolniczej - gov.pl.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.