Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z podziałem gospodarstw lub spadkobraniem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Przekazanie gospodarstwa a zachowek dla rodzeństwa

Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2016-12-02

Przyjąłem od rodziców gospodarstwo w zamian za otrzymaną emeryturę rolniczą (umowa przekazania, nie darowizny). Czy w tej sytuacji muszę spłacić zachowek rodzeństwu?

Iryna Kowalczuk

»Wybrane opinie klientów

Witam serdecznie, jestem bardzo wdzięczna za państwa porady. Już po pierwszej informacji od was jak powinnam postępować z kontrahentem udało mi się wyegzekwować naprawę u nabywcy w ramach rękojmi. Serdecznie pozdrawiam.
Violetta, 52 lata
To nie pierwszy raz korzystam z państwa pomocy. Poprzednio byłam zadowolona - teraz też. Rzeczowo i konkretnie a także szybko.
Jolanta
Z usług serwisu korzystałam już dwukrotnie. Za każdym razem otrzymałam odpowiedź szybko. Była ona wyczerpująca i przedstawiona w sposób dla mnie jasny. Ponadto zawierała przepisy prawne dotyczące mojego problemu oraz informacje o wyrokach sądu w sprawach podobnych do mojej.
Elżbieta, nauczyciel, 62 lata
Dziekuje, jestem bardzo zadowolona z Panstwa porady. Panstwa bardzo profesjonalna obsluga, godna jest polecenia znajomym, lub rodzinie w razie potrzeby. W obecnym momencie nie mam juz pytan zwiazanych z moja sprawa, mam jednak nadzieje, iz uzyskam odpowiedź na takowe, jeżeli sie pojawią.
Teresa, 61 lat
Dziękuję. Otrzymalam wyczerpującą odpowiedź.
Alicja

Sprawa przedstawia się dla Pana pozytywnie.

W orzecznictwie panuje pogląd, iż niejednorodny charakter umowy o przekazaniu gospodarstwa rolnego następcy w zamian za rentę (emeryturę), zawierającej elementy prawa administracyjnego, ubezpieczeniowego i cywilnego, przemawia przeciwko uznaniu, że z punktu widzenia uprawnień do zachowku umowa taka może być traktowana jako umowa darowizny.

Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 19 lipca 2006 r. (sygn. akt. VI ACa 99/2006) stwierdził, iż umowa o przekazanie gospodarstwa rolnego następcy w zamian za świadczenie z ubezpieczenia społecznego, wobec zawarcia w niej elementów z różnych dziedzin prawa, ma niejednorodny charakter, jednakże ze względu na zakres regulacji oraz cel, jakiemu ma służyć, nie może być ona z punktu widzenia zachowku traktowana tak, jak umowa darowizny w rozumieniu przepisu art. 888 § 1 Kodeksu cywilnego (K.c.), a tylko takie darowizny doliczane są do spadku przy obliczaniu zachowku po myśli przepisu art. 993 K.c.

Z kolei Sąd Apelacyjny w Katowicach postanowieniem z dnia 22 lutego 2012 r. przedstawił Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne odnoszące się do tego, czy wartość gospodarstwa rolnego będącego przedmiotem umowy przekazania własności gospodarstwa rolnego, zawartej w trybie ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin uwzględnia się przy ustalaniu zachowku.

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Sąd Najwyższy uchwałą z dnia 21 czerwca 2012 r. udzielił odpowiedzi następującej treści: „Przy ustalaniu zachowku nie uwzględnia się wartości gospodarstwa rolnego przekazanego przez spadkodawcę następcy na podstawie umowy przewidzianej w art. 59 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (tj. Dz. U. z 1989 r. Nr 24, poz. 133 ze zm.)”.

W motywach uchwały Sąd Najwyższy wskazał, iż charakter prawny umowy przeniesienia gospodarstwa rolnego na rzecz następcy określony został w orzecznictwie jako rodzaj umowy o charakterze cywilnoprawnym, odmienny od umów przeniesienia własności wymienionych w części szczegółowej księgi trzeciej Kodeksu cywilnego o zobowiązaniach. Mają do niej zastosowanie przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zdolności do czynności prawnych, wad oświadczenia woli, nieważności czynności prawnej oraz skutków prawnych oświadczenia woli. Sąd Najwyższy przedstawił szereg orzeczeń zawierających poglądy wskazujące na wyodrębnioną ustawowo swoistość umowy przekazania gospodarstwa rolnego następcy, odmienną od umowy darowizny. Przyczyną jej zawarcia jest dążenie do uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego, której następstwem jest wzajemna zależność umowy i decyzji w przedmiocie tych świadczeń ubezpieczeniowych, polegająca na tym, że utrata mocy jednej z tych czynności pociąga za sobą utratę mocy także drugiej. Nieodpłatność umowy nie jest wyłącznym atrybutem umowy przekazania gospodarstwa rolnego ani nawet jej dominującą cechą. Konsekwencje przyjęcia, że umowa przekazania nie jest darowizną i nie mają do niej zastosowania przepisy K.c. regulujące umowę darowizny, odnoszą się również do kwestii doliczania darowizn do substratu zachowku, która została uregulowana w art. 993 i 994 K.c. Użyte w art. 993 K.c. pojęcie darowizny odnosi się do umowy uregulowanej w art. 888 K.c., którą darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swojego majątku, jeśli nie dotyczy bezpłatnych przysporzeń objętych art. 889 K.c. Analiza charakteru umowy przekazania gospodarstwa rolnego następcy określa cechy tej czynności prawnej, które różnią ją od uregulowanej w Kodeksie cywilnym umowy darowizny i prowadzi do uznania, że stanowi ona swoisty rodzaj umowy przenoszącej własność. Pośród tych cech kwestia nieodpłatności nie ma dominującego znaczenia.

Tezę tę potwierdził Sąd Apelacyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 25 stycznia 2013 r., V ACa 1025/12, wskazując, iż „należy podzielić stanowisko orzecznicze w myśl którego przy ustalaniu zachowku nie uwzględnia się wartości gospodarstwa rolnego przekazanego przez spadkodawcę następcy na podstawie umowy przewidzianej w art. 59 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin”.

Gdyby zatem ktokolwiek wystąpił na drogę postępowania sądowego z roszczeniem o zachowek, może Pan żądać oddalenia powództwa, powołując się na orzecznictwo sądów w tej sprawie, które Panu przedstawiłam. Mimo że polskie prawo nie ma charakteru precedensowego, to jednakże istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że dla Pana sprawa będzie wygrana.

W sytuacji, gdyby gospodarstwo rolne zostało przekazane zwykłą umową darowizny (nie na podstawie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych), to wówczas bezsprzecznie byłby Pan zobowiązany do zapłaty określonej kwoty tytułem zachowku.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z podziałem gospodarstw lub spadkobraniem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Podobne materiały

Wyjście ze współwłasności ziemi rolnej

Sprawa dotyczy majątku po moim ojcu. Jest to głównie ziemia rolna, siedlisko. Ziemia leży na obrzeżach miasta, więc łatwo może zostać przekwalifikowana na...

Sytuacja prawna osoby ubezpieczonej w ZUS po darowiźnie gospodarstwa rolnego

W niedalekiej przyszłości otrzymam gospodarstwo rolne (10 ha) jako darowiznę od rodziców. Jestem zatrudniona na podstawie umowy o pracę...

Gospodarstwo rolne otrzymane w spadku i problemy z uzyskaniem informacji o nim

Jestem spadkobiercą części majątku, czyli gospodarstwa. Sąd zobowiązał komornika do spisu majątku. Ten wezwał mnie do opłaty. Poinformowałam komornika,...

Dziedziczenie gospodarstwa rolnego przed 1990 r.

W roku 1980 zmarł mój dziadek. Pozostawił po sobie gospodarstwo rolne. Babcia zmarła przed nim. Mieli dwoje dzieci, które już nie żyją: wujka i moją...

Przyjęcie ziemi rolnej jako spłaty po rodzicach

Nie mam wykształcenia rolniczego. Czy mogę przejąć od brata część ziemi rolnej w ramach spłaty majątku po rodzicach? Brat był głównym spadkobiercą...

Jak założyć księgę wieczystą dla nieruchomości gruntowej?

Chcę założyć księgę wieczystą dla nieruchomości gruntowej (łąki), której jestem współwłaścicielem wraz z ciocią i siostrą. Dla...

Nabycie gruntu rolnego od spadkobierców w świetle nowych przepisów

Jestem właścicielem 2/3 gruntu rolnego o pow. 10h. 1/3 jest własnością wielu spadkobierców. 4 osoby chcą sprzedać swoje udziały. Udział jednej osoby...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »