- Emerytura rolnicza z KRUS wymaga zasadniczo wieku 60 lat dla kobiety albo 65 lat dla mężczyzny oraz co najmniej 100 kwartałów ubezpieczenia emerytalno-rentowego rolników.
- Studia wyższe mogą mieć znaczenie w systemie ZUS jako okres nieskładkowy, ale nie dolicza się ich do 25-letniego stażu wymaganego do emerytury rolniczej z KRUS.
- 20 lat i jeden kwartał ubezpieczenia to 81 kwartałów, a więc do wymaganego minimum brakuje jeszcze 19 kwartałów.
- Przed przekazaniem udziału w ziemi trzeba sprawdzić w KRUS przebieg ubezpieczenia i możliwość dalszego ubezpieczenia na wniosek.
Warunki emerytury rolniczej a okres studiów
Emerytura rolnicza przysługuje ubezpieczonemu, który spełnia łącznie dwa podstawowe warunki: osiągnął wiek emerytalny oraz podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przez wymagany okres. Wiek emerytalny wynosi 60 lat dla kobiety i 65 lat dla mężczyzny. Wymagany okres ubezpieczenia to co najmniej 100 kwartałów, czyli 25 lat.
W praktyce oznacza to, że samo ukończenie 60 lat przez kobietę nie wystarcza. Decydujące jest także prawidłowe wyliczenie lat do emerytury rolniczej, czyli ustalenie, ile kwartałów KRUS zaliczy jako okres podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu rolników. Podobny problem pojawia się przy zagadnieniu: emerytura z KRUS a przerwy. Inaczej wygląda sytuacja w przypadku: KRUS odmawia emerytury.
W przedstawionym stanie faktycznym córka ma 20 lat i jeden kwartał ubezpieczenia. To daje 81 kwartałów. Do ustawowego minimum 100 kwartałów brakuje więc 19 kwartałów, czyli 4 lat i 9 miesięcy. Jeżeli po sporządzeniu pierwotnego wyliczenia córka nadal podlegała KRUS, trzeba uwzględnić także późniejsze kwartały i uzyskać z KRUS aktualne potwierdzenie przebiegu ubezpieczenia.
Zobacz też: emerytura z ZUS i KRUS
Masz problem prawny podobny do opisanego w artykule?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 1 godziny • Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Czy okres studiów wyższych dolicza się do emerytury rolniczej?
Nie. Okres studiów wyższych nie jest okresem podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu rolników. Nie można więc przyjąć prostego założenia, że 20 lat składek KRUS oraz 5 lat studiów magisterskich daje razem wymagane 25 lat do emerytury rolniczej.
Okres studiów może mieć znaczenie w powszechnym systemie emerytalnym jako okres nieskładkowy przy ustalaniu niektórych uprawnień lub kapitału w ZUS, ale nie zastępuje brakujących kwartałów ubezpieczenia w KRUS. Innymi słowy: dla emerytury rolniczej liczy się przede wszystkim okres rolniczego ubezpieczenia emerytalno-rentowego, a nie sam fakt nauki na studiach.
Jeżeli problem dotyczy osoby uczącej się lub studiującej i jednocześnie pozostającej w systemie KRUS, przydatne może być także omówienie: student a ubezpieczenie w KRUS.
Jakie okresy mogą być zaliczone do 25 lat w KRUS?
Do wymaganego okresu ubezpieczenia zalicza się przede wszystkim okresy podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników od 1 stycznia 1991 r. oraz określone w ustawie wcześniejsze okresy rolnicze, między innymi podleganie ubezpieczeniu społecznemu rolników indywidualnych i członków ich rodzin w latach 1983-1990 oraz prowadzenie gospodarstwa rolnego albo pracę w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16. roku życia przed 1 stycznia 1983 r.
W przypadku osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r. KRUS wskazuje zasadę odrębności systemów. Oznacza to, że dla prawa do emerytury rolniczej trzeba wykazać wymagany staż rolniczy. Okresy typowo nierolnicze, w tym zwykłe okresy zatrudnienia w ZUS albo okres studiów, nie uzupełniają brakujących 25 lat KRUS.
Nie należy też zakładać, że samo opłacenie składki automatycznie rozstrzyga sprawę. Liczą się okresy, w których dana osoba rzeczywiście podlegała ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu rolników. Jeżeli w trakcie ubezpieczenia w KRUS występowały umowy o pracę, trzeba sprawdzić, czy nie powstał tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń w ZUS, który mógł wpływać na podleganie KRUS.
Zobacz też: Emerytura KRUS i zwrot składek – kiedy możliwe?
Przed darowizną udziału w ziemi warto wystąpić do KRUS o aktualne zaświadczenie o okresach podlegania ubezpieczeniu. Dopiero takie potwierdzenie pozwala bezpiecznie ocenić, czy brakuje kilku kwartałów, czy też wymagany staż został już osiągnięty.
Przekazanie części ziemi a dalsze ubezpieczenie w KRUS
Obowiązkowemu ubezpieczeniu w KRUS podlega co do zasady rolnik, którego gospodarstwo obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego albo dział specjalny produkcji rolnej, o ile nie podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu i nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty. Jeżeli po przekazaniu udziału w działce córka pozostawi sobie jedynie 0,47 ha i nie będzie działu specjalnego, może utracić podstawę do obowiązkowego ubezpieczenia w KRUS. Ten sam mechanizm może mieć znaczenie także przy: kRUS po zakończeniu działów specjalnych.
Zmianę powierzchni gospodarstwa, przekazanie udziału, rozpoczęcie pracy, zmianę statusu zawodowego albo inne okoliczności wpływające na ubezpieczenie trzeba zgłosić do KRUS. Co do zasady rolnik powinien poinformować Kasę o takich zmianach w terminie 14 dni. Brak zgłoszenia może spowodować spór o okresy ubezpieczenia, zaległości lub konieczność korygowania wcześniejszych decyzji.
Utrata obowiązkowego ubezpieczenia nie zawsze oznacza, że nie da się kontynuować ochrony w KRUS. Ustawa przewiduje ubezpieczenie na wniosek w określonych przypadkach, między innymi dla osoby, która prowadzi działalność rolniczą w gospodarstwie o powierzchni równej 1 ha przeliczeniowemu lub poniżej tej granicy, jeżeli działalność rolnicza stanowi stałe źródło utrzymania i nie występuje inny tytuł do ubezpieczenia społecznego. Możliwość objęcia ubezpieczeniem dobrowolnym trzeba jednak potwierdzić indywidualnie w KRUS.
Co zrobić przed zakończeniem obowiązkowego KRUS?
Najbezpieczniej nie przekazywać udziału w ziemi wyłącznie na podstawie orientacyjnych obliczeń. Przed czynnością notarialną warto:
- uzyskać z KRUS zaświadczenie o okresach podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu,
- sprawdzić, czy wszystkie kwartały zostały opłacone i zaliczone,
- wyjaśnić wpływ wcześniejszych umów o pracę na podleganie ubezpieczeniu rolniczemu,
- zapytać KRUS o możliwość ubezpieczenia na wniosek po zmniejszeniu areału,
- ustalić, ile dokładnie kwartałów brakuje do 100 kwartałów.
Jeżeli KRUS potwierdzi tylko 81 kwartałów, córka nie spełnia jeszcze warunku stażu do emerytury rolniczej. Wtedy zakończenie ubezpieczenia przed uzupełnieniem brakujących kwartałów może spowodować, że po ukończeniu 60 lat nie uzyska prawa do emerytury rolniczej z KRUS.
Czy trzeba przekazać gospodarstwo, aby pobierać emeryturę rolniczą?
Obecnie samo nabycie prawa do emerytury rolniczej na zasadach ogólnych nie jest uzależnione od przekazania gospodarstwa. Zmiana przepisów umożliwiła rolnikom pobieranie emerytury rolniczej bez konieczności wyzbywania się ziemi. W tej sprawie przekazanie udziału ma jednak inne znaczenie: może spowodować ustanie obowiązkowego ubezpieczenia w KRUS, zanim córka uzbiera wymagane 100 kwartałów.
Dlatego decyzję o darowiźnie udziału należy oddzielić od samego pytania o późniejsze prawo do emerytury. Jeżeli celem jest uniknięcie dalszych składek, trzeba jednocześnie liczyć się z ryzykiem, że brakujące kwartały nie zostaną już uzupełnione, chyba że KRUS obejmie córkę ubezpieczeniem na wniosek albo istnieją inne zaliczalne okresy rolnicze.
Przykłady
Poniższe przykłady pokazują, dlaczego przy emeryturze rolniczej najważniejsze jest ustalenie konkretnych kwartałów zaliczanych przez KRUS, a nie samo ogólne przekonanie o wieloletniej pracy lub nauce.
Pani Anna ma 20 lat i jeden kwartał ubezpieczenia w KRUS oraz ukończone pięcioletnie studia. Chce przekazać część ziemi siostrze i zakończyć obowiązkowe ubezpieczenie. KRUS nie doliczy jej studiów do 25 lat wymaganych do emerytury rolniczej. Jeżeli nie ma innych okresów rolniczych, brakuje jej 19 kwartałów i powinna przed darowizną sprawdzić możliwość dalszego ubezpieczenia na wniosek.
Pan Marek ma 24 lata ubezpieczenia w KRUS, ale przed 1 stycznia 1983 r., po ukończeniu 16 lat, stale pracował w gospodarstwie rodziców. Jeżeli potrafi to udokumentować, KRUS może zbadać możliwość doliczenia takiego wcześniejszego okresu rolniczego. To inna sytuacja niż studia, które nie są okresem pracy w gospodarstwie ani podlegania ubezpieczeniu rolniczemu.
Pani Ewa ma pełne 25 lat ubezpieczenia emerytalno-rentowego w KRUS, a później przez kilka lat pracowała na etacie. Po ukończeniu 60 lat może złożyć wniosek o emeryturę rolniczą, jeżeli KRUS potwierdzi pełny staż rolniczy. Okres zatrudnienia w ZUS nie zastępuje brakujących lat KRUS, ale może mieć znaczenie dla odrębnych uprawnień w systemie powszechnym.
FAQ
Czy pięcioletnie studia magisterskie liczą się do emerytury rolniczej z KRUS?
Nie. Studia wyższe nie są okresem podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu rolników. Nie można nimi uzupełnić brakujących kwartałów do 25 lat KRUS.
Czy 20 lat i jeden kwartał składek KRUS wystarczy do emerytury rolniczej?
Nie. 20 lat i jeden kwartał to 81 kwartałów. Do emerytury rolniczej wymagane jest co najmniej 100 kwartałów, więc przy takim wyliczeniu brakuje 19 kwartałów.
Czy można dalej opłacać KRUS po zmniejszeniu gospodarstwa poniżej 1 ha przeliczeniowego?
W niektórych sytuacjach jest możliwe ubezpieczenie na wniosek, ale zależy to od spełnienia warunków ustawowych. Trzeba między innymi sprawdzić, czy działalność rolnicza nadal stanowi stałe źródło utrzymania i czy nie ma innego tytułu do ubezpieczenia społecznego.
Czy umowa o pracę może przerwać ubezpieczenie w KRUS?
Może. Umowa o pracę zwykle rodzi obowiązek ubezpieczeń w ZUS, a to może wpływać na podleganie KRUS. W konkretnym przypadku należy sprawdzić decyzje KRUS, okresy zgłoszenia i zaświadczenie o przebiegu ubezpieczenia.
Czy trzeba przekazać ziemię, żeby otrzymać emeryturę z KRUS?
Co do zasady nie jest to obecnie warunek nabycia i wypłaty emerytury rolniczej na zasadach ogólnych. Przekazanie ziemi może jednak wpływać na dalsze podleganie ubezpieczeniu przed osiągnięciem wymaganego stażu, dlatego trzeba je ocenić przed dokonaniem czynności.
Podsumowanie
W przedstawionej sprawie kluczowa jest różnica między okresem nauki a okresem ubezpieczenia rolniczego. Studia wyższe nie uzupełniają brakujących lat do emerytury rolniczej. Jeżeli córka ma tylko 20 lat i jeden kwartał ubezpieczenia emerytalno-rentowego w KRUS, nie spełnia jeszcze warunku 25 lat.
Przed przekazaniem udziału w działce siostrze powinna uzyskać z KRUS aktualne potwierdzenie stażu, wyjaśnić okresy umów o pracę oraz zapytać o możliwość ubezpieczenia na wniosek. Dopiero po tej weryfikacji można bezpiecznie ocenić, czy rezygnacja z obowiązkowego KRUS nie pozbawi jej realnej możliwości uzyskania emerytury rolniczej.
Potrzebujesz pomocy w swojej sprawie?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 1 godziny
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Źródła:
1. Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - Dz.U. 1991 nr 7 poz. 24, w szczególności art. 7, art. 16, art. 19, art. 20 i art. 37.
2. Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, informacja „Emerytura rolnicza” - gov.pl/web/krus/emerytura-rolnicza2.
3. Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, informacja „Ubezpieczenie dobrowolne (na wniosek)” - gov.pl/web/krus/ubezpieczenie-dobrowolne-na-wniosek.
