Zespół prawników

Specjaliści z różnych dziedzin prawa

Zadaj pytanie prawnikowi

(bezpłatna wycena)

Wycena do 2 godzin

(w większości przypadków do 1 h)

Chcę zapytać prawnika

(bezpłatna wycena)

Zadanie pytania nic Cię nie kosztuje

Poznanie wyceny do niczego nie zobowiązuje

Chcę zapytać prawnika

(bezpłatna wycena)

Sprzedaż działki rolnej (rekreacyjnej) na terenie parku krajobrazowego

• Data: 2025-09-04 • Autor: Eliza Rumowska

Mam do sprzedania działkę rolną (rekreacyjną) o powierzchni ponad 3000 m2 na terenie parku krajobrazowego. Prawo pierwokupu będzie miała pewnie ANR. Chcę zawrzeć umowę warunkową notarialnie z osobą, aby ANR mogła ode mnie kupić tę działkę. Proszę o informację, z jaką osobą powinnam zawrzeć taką umowę? Z osobą fizyczną czy z rolnikiem indywidualnym, aby ANR nie miała podstaw do odrzucenia wniosku pierwokupu? Co w sytuacji, gdy otrzymam od ANR decyzję odmowną? Czy notariusz przekazuje sprawę zakupu do parku?

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Sprzedaż działki rolnej (rekreacyjnej) na terenie parku krajobrazowego

Ustawa z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego

Skoro działka ma ponad 3000 m2, czyli więcej niż 0,30 ha, to z pewnością jej nabywca co do zasady powinien być rolnik. Zgodnie z ustawą z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego:

„Art. 1. [Przedmiot ustawy]

Ustawa określa zasady kształtowania ustroju rolnego państwa przez:

1) poprawę struktury obszarowej gospodarstw rolnych;

2) przeciwdziałanie nadmiernej koncentracji nieruchomości rolnych;

3) zapewnienie prowadzenia działalności rolniczej w gospodarstwach rolnych przez osoby o

odpowiednich kwalifikacjach.

Art. 1a. [Nieruchomości rolne wyłączone z zakresu stosowania ustawy]

Przepisów ustawy nie stosuje się do:

1) nieruchomości rolnych:

a) wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, o którym mowa w ustawie z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2016 r. poz. 1491 i 2260 oraz z 2017 r. poz. 624 i 1566),

b) o powierzchni mniejszej niż 0,3 ha,

c) będących drogami wewnętrznymi;

2) nabycia udziałów lub ich części we współwłasności nieruchomości, o których mowa w pkt 1 lit. b i c.

Natomiast co do podmiotów uprawnionych ustawa stanowi poniższa regułę i wyjątki:

„Art. 2a. [Warunki nabycia nieruchomości rolnych przez rolników indywidualnych i inne podmioty]

1. Nabywcą nieruchomości rolnej może być wyłącznie rolnik indywidualny, chyba że ustawa stanowi inaczej. Jeżeli nabywana nieruchomość rolna albo jej część ma wejść w skład wspólności majątkowej małżeńskiej wystarczające jest, gdy rolnikiem indywidualnym jest jeden z małżonków.

2. Powierzchnia nabywanej nieruchomości rolnej wraz z powierzchnią nieruchomości rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rodzinnego nabywcy nie może przekraczać powierzchni 300 ha użytków rolnych ustalonej zgodnie z art. 5 ust. 2 i 3.

3. Przepisy ust. 1 i 2 nie dotyczą nabycia nieruchomości rolnej:

1) przez:

a) osobę bliską zbywcy,

b) jednostkę samorządu terytorialnego,

c) Skarb Państwa lub działającą na jego rzecz Agencję,

d) osoby prawne działające na podstawie przepisów o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, o stosunku Państwa do innych kościołów i związków wyznaniowych oraz o gwarancjach wolności sumienia i wyznania,

e) 8 parki narodowe, w przypadku zakupu nieruchomości rolnych na cele związane z ochroną przyrody;

2) w wyniku dziedziczenia oraz zapisu windykacyjnego;

3) na podstawie art. 151 lub art. 231 Kodeksu cywilnego;

4) w toku postępowania restrukturyzacyjnego w ramach postępowania sanacyjnego”.

Zobacz również: Umowa przedwstępna kupna ziemi rolnej

Masz problem prawny? Kliknij tutaj i zapytaj prawnika ›

Prawo pierwokupu nieruchomości rolnych 

Niezależnie od powyższego ANR przysługuje prawo pierwokupu:

„Art. 3. [Prawo pierwokupu nieruchomości rolnych]

1. W przypadku sprzedaży nieruchomości rolnej prawo pierwokupu przysługuje z mocy ustawy jej dzierżawcy, jeżeli:

1) umowa dzierżawy została zawarta w formie pisemnej i ma datę pewną oraz była wykonywana co najmniej przez 3 lata, licząc od tej daty, oraz

2) nabywana nieruchomość rolna wchodzi w skład gospodarstwa rodzinnego dzierżawcy.

2. O treści umowy sprzedaży nieruchomości rolnej zawiadamia się dzierżawcę tej nieruchomości, jeżeli umowa dzierżawy trwała co najmniej 3 lata od dnia jej zawarcia.

3. Jeżeli dzierżawcy przysługuje prawo pierwokupu, o którym mowa w ust. 1, zawiadomienie, o którym mowa w ust. 2, wywołuje skutki określone w przepisach Kodeksu cywilnego dotyczących prawa pierwokupu.

4. W przypadku braku uprawnionego do pierwokupu, o którym mowa w ust. 1, albo niewykonania przez niego tego prawa, prawo pierwokupu przysługuje z mocy ustawy Krajowemu Ośrodkowi działającemu na rzecz Skarbu Państwa.

5. Przepisów ust. 1–4 nie stosuje się, jeżeli:

1) nabywcą nieruchomości rolnej jest:

a) jednostka samorządu terytorialnego,

b) Skarb Państwa,

ba) 2  spółka, o której mowa w art. 2a ust. 3 pkt 1 lit. ca,

c) osoba bliska zbywcy;

2) nabycie nieruchomości rolnej następuje za zgodą, o której mowa w art. 2a ust. 4, albo za zgodą, o której mowa w art. 29a ust. 3 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa;

3) sprzedaż następuje między osobami prawnymi, o których mowa w art. 2a ust. 3 pkt 1 lit. d, tego samego kościoła lub związku wyznaniowego.

6. (uchylony).

7. Prawo pierwokupu, o którym mowa w ust. 4, nie przysługuje, jeżeli w wyniku nabycia nieruchomości rolnej następuje powiększenie gospodarstwa rodzinnego, jednak do powierzchni nie większej niż określona w art. 5 ust. 1 pkt 2, a nabywana nieruchomość rolna jest położona w gminie, w której ma miejsce zamieszkania nabywca, lub w gminie graniczącej z tą gminą.

8. Jeżeli cena sprzedawanej nieruchomości rażąco odbiega od jej wartości rynkowej, wykonujący prawo pierwokupu może, w terminie 14 dni od dnia złożenia oświadczenia o wykonaniu prawa pierwokupu, wystąpić do sądu o ustalenie ceny tej nieruchomości.

9. Sąd ustala cenę nieruchomości, o której mowa w ust. 8, przy zastosowaniu sposobów jej ustalania przewidzianych w przepisach o gospodarce nieruchomościami.

10. Krajowy Ośrodek wysyła zobowiązanemu z prawa pierwokupu oświadczenie w formie aktu notarialnego o wykonaniu prawa pierwokupu przesyłką poleconą nadaną za potwierdzeniem odbioru w placówce pocztowej operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 1481), a następnie publikuje na stronie podmiotowej w Biuletynie Informacji Publicznej Agencji Krajowego Ośrodka.

11. Uważa się, że zobowiązany z prawa pierwokupu zapoznał się z treścią oświadczenia Krajowego Ośrodka o wykonaniu prawa pierwokupu z chwilą jego publikacji na stronie podmiotowej w Biuletynie Informacji Publicznej Agencji Krajowego Ośrodka”.

W taki oto sposób organy państwa i jego instytucje próbują przejąć zupełną kontrolę nad areałem rolnym w Polsce na dodatek za marną cenę. Sposobem na odebranie ryzyka utraty ziemi – jest najpierw co najmniej 3 lata dzierżawy z przyszłym nabywca, który jest rolnikiem – a potem to już jemu tylko przysługuje prawo pierwokupu.

Zobacz również: Jak przekształcić las na działkę rolną?

Potrzebujesz pomocy prawnika? Kliknij tutaj i opisz swój problem ›

Przykłady

Pani Maria, właścicielka działki rekreacyjnej położonej w otulinie parku krajobrazowego, postanowiła ją sprzedać swojej siostrzenicy, która od lat mieszkała w pobliskiej wsi. Umowa miała być podpisana u notariusza, ale kiedy notariusz zapoznał się z dokumentami, wskazał, że siostrzenica nie spełnia kryteriów rolnika indywidualnego. W rezultacie KOWR uznał, że przysługuje mu prawo pierwokupu i skorzystał z niego, nabywając działkę mimo rodzinnych ustaleń. Pani Maria poczuła się oszukana i żałowała, że nie zadbała o formalności z odpowiednim wyprzedzeniem.

 

Pan Tomasz, prowadzący niewielkie gospodarstwo rolne, chciał odkupić sąsiednią działkę rekreacyjną o powierzchni 0,35 ha, która nie była uprawiana od lat. Sprzedający, nie mając rozeznania w przepisach, zawarł z nim zwykłą umowę cywilnoprawną bez formy aktu notarialnego i bez zgłoszenia do KOWR. Po kilku miesiącach okazało się, że transakcja została zakwestionowana i nie mogła zostać wpisana do księgi wieczystej. Dopiero po uzyskaniu zgody KOWR i ponownym sporządzeniu aktu notarialnego udało się dopełnić formalności, choć cały proces wydłużył się o niemal pół roku.

 

Małżeństwo z Warszawy kupiło dużą działkę rolną nad jeziorem, planując wybudować dom letniskowy. Nie byli rolnikami i nie mieli związku z lokalną społecznością. Zawarli warunkową umowę sprzedaży z właścicielem, a notariusz zgodnie z procedurą zawiadomił KOWR. Instytucja ta w terminie miesiąca złożyła oświadczenie o wykonaniu prawa pierwokupu, argumentując, że działka znajduje się na obszarze cennym przyrodniczo i jej przejęcie służy interesowi Skarbu Państwa. Małżeństwo nie miało świadomości, że ich transakcja może zostać zablokowana i było zaskoczone, że prawo pierwokupu zadziałało tak skutecznie mimo ich dobrej woli.

Podsumowanie

Sprzedaż działki rolnej, nawet o charakterze rekreacyjnym i położonej w atrakcyjnej lokalizacji, wiąże się z licznymi ograniczeniami wynikającymi z ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego. Aby uniknąć komplikacji, warto zawierać umowy z rolnikami indywidualnymi, dochować formy aktu notarialnego i pamiętać o możliwym wykonaniu prawa pierwokupu przez KOWR. Brak znajomości tych zasad może skutkować utratą kontroli nad transakcją, a nawet jej unieważnieniem.

Oferta porad prawnych

Potrzebujesz pomocy przy sprzedaży działki rolnej? Skorzystaj z naszej porady prawnej online – szybko, bez wychodzenia z domu i w pełni profesjonalnie. Przeanalizujemy Twoją sytuację, wskażemy możliwe ryzyka i pomożemy sporządzić bezpieczną umowę. Napisz do nas, a prawnik odpowie jeszcze tego samego dnia.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
2. Ustawa z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego - Dz.U. 2003 nr 64 poz. 592

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.

Zapytaj prawnika - porady prawne online

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny


Eliza Rumowska

O autorze: Eliza Rumowska

Absolwentka Wydziału Prawa Uniwersytetu Warszawskiego prawniczka. Specjalizuje się w prawie cywilnym, zwłaszcza w prawie konsumenckim (reklamacje, gwarancje itp.). Z serwisem ePorady24 związana od początku jego istnienia, obecnie udziela porad w najbardziej złożonych sprawach. W swej wieloletniej karierze pracowała jako powiatowy rzecznik konsumentów, sekretarz gminy, inspektor ds. kredytów oraz radca w TP SA. Od 2008 r. prowadzi własne biuro prawne, jako prokurent obsługuje trzy spółki prawa handlowego, współpracuje z samorządem terytorialnym przy realizacji programów dotowanych z UE.


Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Zadaj pytanie »

eporady24.pl

spadek.info

prawo-budowlane.info

odpowiedziprawne.pl

prawo-pracy.pl

prawo-mieszkaniowe.info

rozwodowy.pl

prawo-cywilne.info

spolkowy.pl

sluzebnosc.info

poradapodatkowa.pl

prawo-karne.info

prawozus.pl

ewindykacja24.pl