Błędne oświadczenie o gruntach rolnych a status bezrobotnego

Co zmieniło się w przepisach dotyczących rolników i bezrobocia?

Najważniejsza aktualizacja polega na tym, że od 1 czerwca 2025 r. obowiązuje ustawa z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia, która zastąpiła ustawę o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. W nowej definicji osoby bezrobotnej nie ma już dawnego warunku wyłączającego z rejestracji właściciela albo posiadacza nieruchomości rolnej o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe.

Oznacza to, że sam fakt posiadania 7 ha, 3 ha czy innego areału powyżej 2 ha przeliczeniowych nie przesądza już automatycznie o braku statusu bezrobotnego. Nadal trzeba jednak spełnić pozostałe warunki: nie być zatrudnionym, nie wykonywać innej pracy zarobkowej, nie mieć stałego źródła dochodu, być zdolnym i gotowym do podjęcia pracy oraz zarejestrować się w PUP.

W praktyce urząd pracy może pytać o gospodarstwo, ubezpieczenie w KRUS, przychody i faktyczne źródła utrzymania, ponieważ te informacje mogą mieć znaczenie dla oceny statusu, prawa do zasiłku albo ubezpieczenia. Warto też odróżnić sam status bezrobotnego od prawa do zasiłku dla bezrobotnych i od późniejszego świadczenia przedemerytalnego. Podobny problem pojawia się przy zagadnieniu: bezrobocie i bezdomność a współwłasność gospodarstwa.

Czy osoba posiadająca nieruchomości rolne może być zarejestrowana jako bezrobotna?

Tak, obecnie może, o ile spełnia pozostałe przesłanki ustawowe. Dawny limit 2 ha przeliczeniowych był istotny na gruncie uchylonej ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. W aktualnym stanie prawnym posiadanie gospodarstwa rolnego nie jest samo w sobie przeszkodą do rejestracji.

Nie oznacza to jednak, że każda osoba związana z gospodarstwem automatycznie otrzyma zasiłek. PUP bada m.in. gotowość do podjęcia pracy, brak zatrudnienia, brak innej pracy zarobkowej, brak stałego źródła dochodu i pozostałe warunki z ustawy. Jeżeli osoba faktycznie uzyskuje przychody albo wykonuje działalność, trzeba to wykazać zgodnie z prawdą.

Jeżeli sprawa dotyczy dotacji, KRUS albo innych form wsparcia, warto sprawdzić także, jak posiadanie ziemi a status bezrobotnego może wpływać na ocenę konkretnego przypadku.

Błąd w oświadczeniu o posiadaniu gruntów rolnych – co zrobić?

Najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest złożenie pisemnej korekty lub wyjaśnień w urzędzie, w którym złożono błędne oświadczenie. W piśmie należy wskazać, jak brzmiało błędne oświadczenie, jaki jest rzeczywisty stan prawny gruntów, od kiedy istnieje współwłasność lub własność oraz czy z gruntów uzyskiwany jest dochód.

Nie warto czekać, aż błąd zostanie wykryty przy wymianie danych między instytucjami. Dobrowolna korekta, złożona szybko i rzeczowo, zwykle pozwala ograniczyć ryzyko zarzutu świadomego wprowadzenia organu w błąd. Do pisma można dołączyć dokumenty potwierdzające stan prawny, np. odpis księgi wieczystej, wypis z rejestru gruntów, decyzję podatkową albo akt notarialny.

Jeżeli błędne oświadczenie złożono także w ZUS przy dokumentach dotyczących świadczenia przedemerytalnego, korektę należy złożyć również w ZUS. Warto poprosić PUP o aktualne zaświadczenie obejmujące okres pobierania zasiłku, status bezrobotnego i informacje potrzebne do wniosku o świadczenie przedemerytalne.

Kiedy grozi zwrot zasiłku dla bezrobotnych?

Zwrot może być wymagany, jeżeli świadczenie było nienależnie pobrane. Zgodnie z aktualną ustawą o rynku pracy i służbach zatrudnienia osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, musi je zwrócić w terminie 30 dni od doręczenia decyzji starosty. Zwrot obejmuje kwotę otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną zaliczką na podatek dochodowy oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne.

Za nienależnie pobrane świadczenie uważa się m.in. świadczenie wypłacone mimo okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli osoba była o tym pouczona, a także świadczenie wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń, sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia starosty w błąd.

W sprawach rozpoczętych przed wejściem w życie nowej ustawy mogą mieć znaczenie przepisy przejściowe. Jeżeli postępowanie administracyjne wszczęto i nie zakończono przed 1 czerwca 2025 r., zasadniczo prowadzi się je według dotychczasowych przepisów. Dlatego w starszych sprawach sam limit 2 ha przeliczeniowych może nadal pojawić się w decyzjach i trzeba sprawdzić daty rejestracji, decyzji oraz wypłat.

Świadczenie przedemerytalne a status bezrobotnego

Świadczenie przedemerytalne nie zależy wyłącznie od posiadania albo nieposiadania gospodarstwa rolnego. Kluczowe są warunki z ustawy o świadczeniach przedemerytalnych. Osoba ubiegająca się o to świadczenie musi spełnić warunki wspólne oraz warunki indywidualne zależne od wieku, stażu pracy i przyczyny ustania zatrudnienia.

Powiązanie stażu z tym świadczeniem omawia materiał: praca rolnicza a świadczenie przedemerytalne.

Warunki wspólne obejmują przede wszystkim pobieranie zasiłku dla bezrobotnych przez co najmniej 180 dni, dalszą rejestrację jako osoba bezrobotna oraz złożenie wniosku do ZUS w terminie 30 dni od dnia wydania przez PUP dokumentu potwierdzającego 180-dniowy okres pobierania zasiłku. Jeżeli osoba po 180 dniach zasiłku wykonywała prace interwencyjne, roboty publiczne albo inną pracę zarobkową, termin może liczyć się od ustania tego zatrudnienia.

Ważna jest także przyczyna rozwiązania stosunku pracy. Jeżeli umowę rozwiązano zwykłym porozumieniem stron z inicjatywy pracownika, może to utrudnić lub wykluczyć spełnienie warunków do świadczenia. Jeżeli porozumienie stron nastąpiło z przyczyn dotyczących zakładu pracy, np. likwidacji stanowiska, redukcji zatrudnienia, upadłości albo likwidacji pracodawcy, trzeba to udokumentować świadectwem pracy, porozumieniem, wypowiedzeniem, zaświadczeniem pracodawcy lub innymi dowodami.

W orzecznictwie podkreśla się, że w dniu składania wniosku o świadczenie przedemerytalne osoba powinna nadal mieć status bezrobotnego. Utrata tego statusu przed złożeniem wniosku może prowadzić do odmowy, nawet jeżeli później status zostanie ponownie uzyskany.

Czy darowizna gruntu synowi rozwiązuje problem?

Darowizna części gospodarstwa może mieć znaczenie w niektórych sprawach, ale nie jest już automatycznie konieczna tylko dlatego, że gospodarstwo przekracza 2 ha przeliczeniowe. Po zmianie przepisów samo przekroczenie tego areału nie przekreśla statusu bezrobotnego.

Trzeba też pamiętać, że darowizna działa zasadniczo na przyszłość. Nie zmienia faktu, że w przeszłości złożono określone oświadczenie i nie usuwa automatycznie skutków ewentualnie nienależnie pobranego świadczenia. Jeżeli celem darowizny jest uporządkowanie sytuacji przed PUP, ZUS, KRUS albo organem podatkowym, należy wcześniej przeanalizować skutki cywilne, podatkowe, rodzinne i rolne.

Przy przeniesieniu gruntów na dziecko trzeba zwykle zachować formę aktu notarialnego. W zależności od rodzaju nieruchomości i statusu nabywcy mogą pojawić się dodatkowe ograniczenia albo obowiązki wynikające z przepisów o obrocie ziemią rolną. Pomocne może być omówienie zasad, jakie obowiązują przy darowiźnie gospodarstwa rolnego dziecku.

FAQ

Podsumowanie

Aktualnie nie należy już automatycznie zakładać, że gospodarstwo powyżej 2 ha przeliczeniowych pozbawia prawa do statusu bezrobotnego. Taki wniosek był właściwy na gruncie poprzednich przepisów, ale po wejściu w życie ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia wymaga aktualizacji.

Jeżeli problem polega na błędnym oświadczeniu o gruntach, pierwszym krokiem powinna być korekta w PUP i ewentualnie w ZUS. Następnie trzeba ustalić, czy błąd miał wpływ na status bezrobotnego, zasiłek dla bezrobotnych i warunki do świadczenia przedemerytalnego. W starszych sprawach szczególnie ważne są daty rejestracji, wypłaty zasiłku i wszczęcia postępowania.

Źródła

1. Ustawa z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia - Dz.U. 2025 poz. 620
2. Ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych - tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 115
3. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, warunki wymagane do przyznania świadczenia przedemerytalnego - informacja ZUS
4. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
5. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 19 marca 2013 r., sygn. akt III AUa 1373/12

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.