• Data: 2025-09-10 • Autor: Paulina Olejniczak-Suchodolska
Jestem właścicielką gospodarstwa rolnego 5,20 ha. Mam wybudowany dom i budynek gospodarczy w zabudowie siedliskowej na działce rolnej ponad 2-hektarowej. Nieruchomość jest położona bezpośrednio przy drodze krajowej. W pobliżu domu mam wolne miejsce 2000 m2, które chciałabym utwardzić tłuczniem i wydzierżawić. Na tę chwilę gmina nie posiada miejscowego planu zagospodarowania i nie przewiduje go sporządzać. Grunty są chronione. Szukam jakiegoś rozwiązania, żeby podnająć kawałek mojego siedliska na inne cele niż rolnicze lub ogrodnicze. Czy jest taka możliwość?

Chciałaby Pani wynająć część działki rolnej siedliskowej na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności rolniczej (czyli na cele pozarolnicze).
W 2016 r. powstał projektu ustawy o użytkowaniu siedlisk w celu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Natomiast owa ustawa po dziś dzień nie weszła w życie. Ów projekt zaś jest już nieaktualny, a zatem prawdopodobnie wycofano się z niego, by jednak chronić działki rolne. To zaś oznacza, że działkę rolną (w tym siedliskową) może wynająć (wydzierżawić) także osoba, która nie posiada statusu rolnika, o ile będzie wykorzystywała ją w celu prowadzenia działalności rolniczej. Jako zaś, że działalność rolniczą może prowadzić tylko rolnik, to koło się zamyka, bowiem wynająć (wydzierżawić) ziemię rolną może wyłącznie rolnik.
Jeśli chciałaby Pani wynajmować działkę rolną na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności rolniczej, to musiałaby Pani podzielić działkę. Część, na której ma Pani zabudowę, pozostawić jako rolniczą (siedlisko), zaś pozostałą przekształcić w działkę nierolniczą, co wymagałoby jej odrolnienia. Oczywiście to wymusza uprzednie uzyskanie warunków zabudowy. Proszę mieć świadomość, że przeznaczenie gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas I-III na cele nierolnicze i nieleśne wymaga wcześniejszego uzyskania zgody ministra właściwego do spraw rozwoju wsi, która następuje na wniosek wójta, burmistrza lub prezydenta miasta. A zatem musiałaby Pani dla owego kawałka uzyskać warunki zabudowy, a to jest możliwe wyłącznie w przypadku spełnienia wszystkich warunków z art. 61 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, czyli:
Gdy takowe by Pani uzyskała, w następnym kroku musiałaby Pani dokonać odrolnienia, co wymaga złożenia wniosku w starostwie powiatowym o wydanie decyzji o wyłączeniu gruntu z produkcji rolnej (dodatkowo gdy grunt jest klasy od I do III zgody ministra, o czym pisałam wyżej).
Odrolnienie wiąże się z kosztami, które są zależne od pochodzenia, klasy i powierzchni wyłączanego gruntu rolnego. Dodatkowo trzeba liczyć się z kosztem w postaci opłaty rocznej w wysokości 10% należności za wyłączenie gruntu z produkcji rolnej. Opłatę ponosi się przez lat 10 w przypadku trwałego wyłączenia gruntu z produkcji rolnej.
Natomiast wydania decyzji o wyłączeniu gruntu z produkcji rolnej nie wymagają gleby klas IV, V i VI pochodzenia mineralnego, poza między innymi gruntami pod stawami rybnymi i innymi zbiornikami wodnymi, służącymi wyłącznie dla potrzeb rolnictwa; wchodzącymi w skład gospodarstw rolnych budynkami mieszkalnymi oraz innymi budynkami i urządzeniami służącymi wyłącznie produkcji rolniczej oraz przetwórstwu rolno-spożywczemu. Jeśli jednak Pani grunt nie wymaga decyzji o wyłączeniu z produkcji rolnej (odrolnienia), to wówczas odpowiednio wójt, burmistrz lub prezydent miasta wspólnie z radą ma prawo samodzielnie wyrazić zgodę na odrolnienie działki.
Zatem najpierw warto by było ustalić w gminie, czy w ogóle jest szansa ubiegać się o warunki zabudowy dla takiej działki (lub jej części w razie zdecydowania się na podział). Potem zaś ustalić, czy wymagałaby odrolnienia i czy nie byłaby konieczna zgoda ministra (ustalić klasę gleb). Przekalkulować opłaty i podjąć decyzję, czy cała procedura jest ekonomicznie uzasadniona. Względnie wydzierżawić cześć działki rolnej na cele typowo rolnicze.
Parking dla firm transportowych
Pan Marek, właściciel 3-hektarowego gospodarstwa przy ruchliwej drodze krajowej, postanowił wydzierżawić 2500 m² na parking dla ciężarówek. Niestety, ponieważ teren miał status rolny i był objęty ochroną, nie mógł legalnie wynająć go bez wcześniejszego odrolnienia. Ostatecznie, po kilku miesiącach starań i poniesieniu kosztów odrolnienia, uzyskał zgodę na zmianę przeznaczenia gruntu.
Magazyn na sprzęt budowlany
Pani Anna, właścicielka siedliska, chciała wynająć część swojego gruntu firmie budowlanej na przechowywanie sprzętu. Brak miejscowego planu zagospodarowania wymusił na niej staranie się o warunki zabudowy. Po analizie wymogów prawnych okazało się, że ze względu na klasę gleby (II), konieczna byłaby zgoda ministra. Ostatecznie zrezygnowała z planu i zdecydowała się na dzierżawę gruntu pod uprawy.
Plac składowy na drewno opałowe
Pan Tomasz, rolnik z 5-hektarowym gospodarstwem, otrzymał ofertę wynajmu 1500 m² od lokalnego przedsiębiorcy zajmującego się sprzedażą drewna opałowego. Ponieważ działka miała dostęp do drogi publicznej i sąsiednie nieruchomości były już zabudowane, uzyskał warunki zabudowy i odrolnił grunt. Po zakończeniu formalności legalnie wydzierżawił teren, generując dodatkowy dochód.
Dzierżawa działki rolnej na cele nierolnicze wiąże się z licznymi ograniczeniami prawnymi, zwłaszcza w przypadku gruntów chronionych i braku miejscowego planu zagospodarowania. Kluczowe jest ustalenie możliwości uzyskania warunków zabudowy oraz ewentualnej konieczności odrolnienia, co może generować dodatkowe koszty i wymagać zgody odpowiednich organów. Przed podjęciem decyzji warto dokładnie przeanalizować wszystkie aspekty prawne i finansowe, aby ocenić opłacalność całego procesu.
Oferujemy profesjonalne porady prawne online oraz pomoc w przygotowaniu niezbędnych pism dotyczących dzierżawy i odrolnienia gruntów rolnych. Skorzystaj z naszego wsparcia, aby znaleźć najlepsze rozwiązanie dopasowane do Twojej sytuacji. Aby skorzystać z naszych usług, opisz swój problem w formularzu pod artykułem.
1. Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - Dz.U. 2003 nr 80 poz. 717
2. Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych - Dz.U. 1995 nr 16 poz. 78
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
O autorze: Paulina Olejniczak-Suchodolska
Radca prawny, absolwentka Wydziału Prawa na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. Ukończyła aplikację radcowską przy Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Warszawie. Doświadczenie zawodowe zdobywała współpracując z kancelariami prawnymi. Specjalizuje się głównie w prawie gospodarczym, prawie pracy, prawie zamówień publicznych, a także w prawie konsumenckim i prawie administracyjnym. Obecnie prowadzi własną kancelarię radcowską oraz obsługuje spółki i instytucje państwowe.
Zapytaj prawnika