• Data: 2025-08-26 • Autor: Paulina Olejniczak-Suchodolska
Rolnik posiadał gospodarstwo rolne o pow. 0,20 ha oraz prawo do udziału we wspólnocie gruntowej. Rolnik podzielił ziemię na działki – każda mniejsza niż 10 arów. Czy rolnik ma prawo do udziału we wspólnocie gruntowej?
.jpg)
W odpowiedzi na Pana zapytanie uprzejmie informuję, że zgodnie z art. 6 i 6a ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych uczestnikami wspólnoty gruntowej są wyłącznie właściciele gospodarstw rolnych, którym przysługuje udział we wspólnocie.
Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem oraz poglądami doktryny przez gospodarstwo rolne rozumie się nieruchomość rolną spełniającą przesłanki określone w art. 55³ Kodeksu cywilnego, tj. za gospodarstwo rolne uważa się grunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budynkami lub ich częściami, urządzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą, oraz prawami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Minimalna powierzchnia działki rolnej to co do zasady 0,3 ha. Wyjątki od minimalnej wielkości działki rolnej:
Jeżeli zatem właściciel gospodarstwa rolnego, któremu przysługiwał udział we wspólnocie gruntowej, dokonał podziału nieruchomości w taki sposób, że żadna z nowo powstałych działek nie osiąga powierzchni minimalnej, a on sam nie zachował działki o takiej wymaganej minimalnej powierzchni, to nie spełnia on już przesłanek do uznania go za właściciela gospodarstwa rolnego. Tym samym, w świetle art. 6 ust. 1 powołanej ustawy, utracił on prawdopodobnie prawo do udziału we wspólnocie gruntowej.
Dodatkowo należy wskazać, że zgodnie z art. 29 ustawy „jeżeli gospodarstwo rolne, z którego posiadaniem był związany udział we wspólnocie gruntowej, zostało podzielone na części w drodze działu spadku lub wyjścia ze współwłasności, udział we wspólnocie ulega podziałowi proporcjonalnie do obszaru tych części”. Jednak i ten przepis nie znajdzie zastosowania, jeżeli żadna z powstałych działek nie spełnia minimalnych wymogów uznania jej za gospodarstwo rolne.
Podsumowując, w opisanym przez Pana stanie faktycznym, jeśli żadna z nowo wydzielonych działek nie spełnia przesłanek do uznania jej za gospodarstwo rolne i nie istnieje inna nieruchomość rolna pozostająca we władaniu tego rolnika spełniająca tę przesłankę, może okazać się, że prawdopodobnie doszło do wygaśnięcia jego prawa do udziału we wspólnocie gruntowej.
Niestety ww. ustawa nie definiuje opisanej przez Pana sytuacji, jak i nie wprowadza legalnej definicji gospodarstwa rolnego, stąd jest to wyłącznie moja opinia. W przypadku sporu być może sąd oceni ten problem inaczej – wszak na kanwie tej ustawy jest wiele niedopowiedzeń, stąd niemała ilość sporów. Ja uważam, że należy stosować definicję z ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego (art. 2 pkt 2), z uwzględnieniem minimalnej powierzchni działek po podziale (art. 93 i nast. ustawy).
Podział działki po rodzicach
Pani Teresa odziedziczyła po rodzicach gospodarstwo o powierzchni 0,6 ha i podzieliła je między siebie i brata – po 0,3 ha każdy. Oboje zachowali status właścicieli gospodarstw rolnych i nadal przysługuje im udział we wspólnocie gruntowej.
Zbyt małe działki po podziale
Pan Jan był właścicielem 0,45 ha gruntu rolnego. Po podziale gruntu dla swoich dzieci powstały trzy działki po 0,15 ha. Żadne z dzieci nie spełniło już warunku posiadania gospodarstwa rolnego, przez co udział we wspólnocie gruntowej prawdopodobnie wygasł.
Rolnik powiększa sąsiednią działkę
Pani Zofia wydzieliła 0,2 ha z gruntu i sprzedała sąsiadowi, który posiadał już 0,4 ha przyległej działki. Mimo że wydzielony fragment miał mniej niż 0,3 ha, został włączony do istniejącego gospodarstwa – więc sąsiad nie utracił udziału we wspólnocie, a wręcz go wzmocnił.
Za gospodarstwo rolne uważa się nieruchomość rolną o powierzchni co najmniej 0,3 ha, tworzącą zorganizowaną całość gospodarczą. Podział takiego gruntu na mniejsze działki może skutkować utratą statusu właściciela gospodarstwa rolnego, a co za tym idzie – praw do udziału we wspólnocie gruntowej. Kluczowe znaczenie mają zarówno powierzchnia, jak i sposób wykorzystania nieruchomości.
Jeśli planujesz podział gruntu lub masz wątpliwości, czy nadal przysługuje Ci udział we wspólnocie gruntowej – skontaktuj się z nami. Ocenimy sytuację i pomożemy Ci zabezpieczyć Twoje prawa do nieruchomości i wspólnoty.
1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
2. Ustawa z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych - Dz.U. 1963 nr 28 poz. 169
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
O autorze: Paulina Olejniczak-Suchodolska
Radca prawny, absolwentka Wydziału Prawa na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. Ukończyła aplikację radcowską przy Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Warszawie. Doświadczenie zawodowe zdobywała współpracując z kancelariami prawnymi. Specjalizuje się głównie w prawie gospodarczym, prawie pracy, prawie zamówień publicznych, a także w prawie konsumenckim i prawie administracyjnym. Obecnie prowadzi własną kancelarię radcowską oraz obsługuje spółki i instytucje państwowe.
Zapytaj prawnika
.jpg "Procedura odrolnienia gruntu rolnego")
.jpg "Prawo pierwszeństwa przy sprzedaży gruntów z KOWR, co naprawdę oznacza?")
