Renta rolnicza a prowadzenie gospodarstwa, faktury RR, możliwe rozwiązania

Przepisy dotyczące zawieszenia renty

Art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników stanowi, że wypłata emerytury lub renty rolniczej może zostać częściowo zawieszona, jeżeli emeryt lub rencista prowadzi działalność rolniczą. W myśl art. 28 ust. 2 zawieszenie dotyczy części uzupełniającej świadczenia.

Zgodnie z art. 28 ust. 4 ustawy uznaje się, że rolnik zaprzestał działalności rolniczej, jeżeli ani on, ani jego małżonek nie jest właścicielem ani posiadaczem gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów o podatku rolnym, z pewnymi wyjątkami dotyczącymi m.in. gruntów wydzierżawionych na co najmniej 10 lat osobom spoza kręgu najbliższej rodziny lub osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym.

Orzecznictwo dotyczące faktycznego prowadzenia gospodarstwa

Sąd Najwyższy wielokrotnie podkreślał, że zawieszenie świadczenia dotyczy osób faktycznie prowadzących działalność rolniczą, a nie tych, które jedynie posiadają gospodarstwo.

W wyroku z 29 września 2005 r. (I UK 16/05) oraz w uchwale z 6 maja 2004 r. (II UZP 5/04) wskazano, że prowadzenie działalności rolniczej oznacza prowadzenie na własny rachunek, osobiście i w sposób stały, prac związanych z gospodarstwem. Jeżeli rolnik z powodu stanu zdrowia nie jest w stanie wykonywać tych czynności, to samo posiadanie gospodarstwa nie może prowadzić do zawieszenia części uzupełniającej świadczenia.

Podobne stanowisko zajął Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z 27 listopada 2006 r. (III AUa 728/06).

Wskazano, że skoro rolnik otrzymuje rentę z powodu całkowitej niezdolności do pracy, a więc jego stan zdrowia uniemożliwia prowadzenie gospodarstwa, to wypłata świadczenia nie powinna być wstrzymana wyłącznie dlatego, że pozostaje właścicielem gruntów.

W efekcie możliwe jest dochodzenie wypłaty zawieszonej części renty, także wstecznie, argumentując, że mąż faktycznie nie prowadzi działalności rolniczej.

Faktury RR a status podatnika VAT w gospodarstwie

Art. 116 ust. 1 ustawy o VAT określa zasady wystawiania faktur RR przy zakupie produktów rolnych od rolnika ryczałtowego. Status rolnika ryczałtowego przysługuje osobie, która:

• sprzedaje produkty pochodzące z własnej działalności rolniczej lub świadczy usługi rolnicze,

• korzysta ze zwolnienia z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 3,

• nie prowadzi ksiąg rachunkowych.

Przepisy VAT przewidują, że zgłoszenia rejestracyjnego VAT-R dla gospodarstwa dokonuje tylko jedna osoba fizyczna spośród tych, które wspólnie je prowadzą. To ona jest traktowana jako podatnik VAT gospodarstwa.

Czy faktura RR może być wystawiona na żonę rolnika?

Tak, jest to dopuszczalne po zmianie zgłoszenia rejestracyjnego VAT-R. Nie istnieje przepis zakazujący wystawiania faktur RR na małżonka rolnika.

Możliwe są dwa rozwiązania:

1. Faktury RR na męża

W takim przypadku mąż może upoważnić Panią do odbioru i podpisywania faktur. Nie trzeba zmieniać rejestracji podatkowej.

2. Faktury RR na Panią

Konieczne będzie dokonanie zmiany zgłoszenia VAT-R, tak aby to Pani była traktowana jako podatnik prowadzący gospodarstwo rolne. Można to zrobić, jeśli faktycznie wspólnie z mężem prowadzi Pani gospodarstwo.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - Dz.U. 1991 nr 7 poz. 24
2. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 września 2005 r., sygn. akt I UK 16/05
3. Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 2004 r., sygn. akt II UZP 5/04
4. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 27 listopada 2006 r., sygn. akt III AUa 728/06

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.