Błąd w oświadczeniu o posiadaniu gruntów rolnych, co grozi i jak go naprawić?
• Data: 2025-08-08 • Autor: Katarzyna Siwiec
Moja żona z końcem kwietnia odeszła z pacy za porozumieniem stron. Zarejestrowała się jako bezrobotna i obecnie oczekuje na zaświadczenie z PUP-u w celu złożenia dokumentów do ZUS-u. Ponieważ pomagałem i wypełniałem te druki dla ZUS-u, zauważyłem, że jest zapis o nieruchomości – czy żona jest właścicielem nieruchomości rolnej powyżej 2 ha. Jest współwłaścicielem razem ok. 7 ha. Wdług ZUS-u nie należy się jej świadczenie. Chcemy darować część gruntu synowi, by każde z nas miało po 1,5 ha. Wyczytałem jednak, że właściwie żona nie mogła być bezrobotna i pobierać zasiłku. Żona jednak złożyła przypadkowe oświadczenie dotyczące posiadania ziemi rolnej (nie wczytała się w dokument). Co teraz mamy robić?
Komu przysługuje świadczenie przedemerytalne?
Postaram się wyjaśnić Panu stan prawny w kontekście zadanego pytania.
Otóż, zgodnie z treścią art. 2 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje osobie, która m.in. (jeśli chodzi o wiek) do dnia rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415, z późn.), zwanej dalej „ustawą o promocji zatrudnienia”, w którym była zatrudniona przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, ukończyła co najmniej 55 lat – kobieta oraz 60 lat – mężczyzna oraz posiada okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn, lub do dnia rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w rozumieniu przepisów ustawy o promocji zatrudnienia, w którym była zatrudniona przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, posiada okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 35 lat dla kobiet i 40 lat dla mężczyzn, lub do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego rozwiązanie stosunku pracy lub stosunku służbowego, z powodu likwidacji pracodawcy lub niewypłacalności pracodawcy, w rozumieniu przepisów o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, u którego była zatrudniona lub pozostawała w stosunku służbowym przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, posiadała okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 34 lata dla kobiet i 39 lat dla mężczyzn.
W myśl ust. 3 tegoż przepisu świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie określonej w ust. 1 po upływie co najmniej 180 dni pobierania zasiłku dla bezrobotnych, o którym mowa w ustawie o promocji zatrudnienia, jeżeli osoba ta spełnia łącznie następujące warunki:
1) nadal jest zarejestrowana jako bezrobotna;
2) w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych nie odmówiła bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w rozumieniu ustawy o promocji zatrudnienia, albo zatrudnienia w ramach prac interwencyjnych lub robót publicznych;
3) złoży wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego w terminie nieprzekraczającym 30 dni od dnia wydania przez powiatowy urząd pracy dokumentu poświadczającego 180-dniowy okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych.
Jak podnosi się w orzecznictwie, przepis art. 2 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych odczytywany w całości prowadzi do wniosku, że prawo do świadczenia przedemerytalnego należne jest osobie, która po ustaniu stosunku pracy pobierała zasiłek dla bezrobotnych co najmniej 6 miesięcy, przy czym okres pobierania tego zasiłku istotnie nie musi przypadać bezpośrednio po ustaniu zatrudnienia z przyczyn wymienionych w art. 2 ust. 1 ustawy.
Zobacz również: KRUS a zasiłek dla bezrobotnych
Czy osoba posiadająca nieruchomości rolne może być zarejestrowana jako bezrobotna?
I tu jest właśnie problem, ponieważ ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy mówi, iż bezrobotnym m.in. jest ten, kto nie jest właścicielem lub posiadaczem samoistnym lub zależnym nieruchomości rolnej, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r., poz. 121 i 827 oraz z 2015 r., poz. 5), o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe lub nie podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu stałej pracy jako współmałżonek lub domownik w gospodarstwie rolnym o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe.
Posiadanie gospodarstwa lub konkretnie udziału w gospodarstwie przekraczającym ponad 2 h przeliczeniowe powoduje, że nie ma się statusu bezrobotnego, a co za tym idzie – także prawa do świadczenia przedemerytalnego.
Słuszne zatem jest podjęcie przez Państwa działań zmierzających do zmniejszenia udziału żony w gospodarstwie rolnym.
Dzierżawa gruntu rolnego nie zmienia nic w ogólnej sytuacji, ponieważ żona i tak jest właścicielem nieruchomości.
Pyta Pan konkretnie, co zrobić w tej sytuacji – oczywiście poza pozbyciem się nadprogramowych hektarów – i tu raczej nie będzie łatwej odpowiedzi.
Z jednej strony pewnie radziłabym ujawnić to w urzędzie pracy, bo w zasadzie ustawa nakazuje ujawnienie takich danych (konsekwencja będzie taka, że starosta w trybie art. 76 ustawy o promocji zatrudnienia nakaże w terminie 14 dni zwrot nienależnie pobranych świadczeń, tj. zasiłku dla bezrobotnych, bo jako osoba, która nie spełniała przesłanki bycia bezrobotną, żona nie powinna go otrzymać. Byłoby to opłacalne w sytuacji, gdyby żona jeszcze po zbyciu gospodarstwa mogła raz zarejestrować się z prawem do zasiłku, ale jeśli to rozwiązanie stosunku pracy miało miejsce w kwietniu to już się to nie uda niestety. Jak bowiem mówi ustawa, prawo do zasiłku przysługuje tym, którzy w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień zarejestrowania, łącznie przez okres co najmniej 365 dni byli zatrudnieni i osiągali wynagrodzenie w kwocie co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę, od którego istnieje obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy (art. 71 ustawy o promocji zatrudnienia).
Jak bowiem stanowi wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 19 marca 2013 r., sygn. akt III AUa 1373/12, „organ rentowy przyznaje świadczenie przedemerytalne wyłącznie od następnego dnia po złożeniu wniosku, a nie po spełnieniu wszystkich warunków do jego otrzymania. Tym samym, utrata statusu osoby bezrobotnej przed zgłoszeniem wniosku o świadczenie przedemerytalne, niezależnie jednak od jego ponownego uzyskania, w sposób niebudzący jakichkolwiek wątpliwości, eliminuje wnioskodawcę z kręgu osób uprawnionych do tegoż świadczenia”.
Zobacz również: Czy będąc na KRUS-ie można zarejestrować się w urzędzie pracy?
Przykłady
Pani Anna, 57-letnia pracownica administracyjna z małego miasta, po 30 latach pracy została zwolniona z przyczyn ekonomicznych. Wraz z mężem była współwłaścicielką gospodarstwa o powierzchni 6 hektarów fizycznych, co przekraczało 2 ha przeliczeniowe. Po rejestracji w urzędzie pracy i otrzymaniu zasiłku dla bezrobotnych, planowała ubiegać się o świadczenie przedemerytalne. Dopiero podczas składania wniosku do ZUS-u zauważyła, że jej udział w gospodarstwie może przekreślić szanse na to świadczenie. W konsekwencji musiała złożyć korektę oświadczenia i zwrócić pobrany zasiłek, a ostatecznie – mimo spełnienia warunków wieku i stażu pracy – nie otrzymała świadczenia przedemerytalnego.
Pan Marek, lat 60, po zamknięciu zakładu pracy, w którym był zatrudniony, zarejestrował się jako bezrobotny. Posiadał niewielkie gospodarstwo rolne o powierzchni 2,3 ha przeliczeniowego, o którym zapomniał wspomnieć w oświadczeniu składanym w urzędzie pracy. Po kilku miesiącach otrzymał wezwanie do wyjaśnienia sytuacji i zwrotu nienależnie pobranego zasiłku. Urzędnicy ustalili bowiem, że nie spełniał kryterium braku własności nieruchomości rolnej powyżej ustawowego limitu. Pan Marek próbował tłumaczyć, że nie prowadzi działalności rolniczej i od lat grunty są ugorowane, ale niestety przepisy są w tym zakresie jednoznaczne – liczy się powierzchnia, nie sposób użytkowania.
Małżeństwo Kowalskich po przejściu na emeryturę planowało przekazać ziemię rolną swoim dzieciom. Pani Kowalska, lat 56, chciała wcześniej skorzystać ze świadczenia przedemerytalnego po rozwiązaniu umowy o pracę. W urzędzie pracy została jednak poinformowana, że będąc współwłaścicielką gospodarstwa o powierzchni 3 ha przeliczeniowych, nie może zostać uznana za osobę bezrobotną. Sytuację udało się rozwiązać poprzez dokonanie notarialnej darowizny części gruntu synowi i aktualizację danych w księdze wieczystej. Po upływie wymaganego czasu i ponownej rejestracji w PUP, mogła już zgodnie z przepisami pobierać zasiłek, a następnie ubiegać się o świadczenie przedemerytalne.
Podsumowanie
Posiadanie nieruchomości rolnej o powierzchni przekraczającej 2 ha przeliczeniowe może skutecznie wykluczyć możliwość rejestracji jako osoba bezrobotna, a w konsekwencji uniemożliwić uzyskanie świadczenia przedemerytalnego. Nawet nieświadome złożenie błędnego oświadczenia może prowadzić do obowiązku zwrotu pobranych świadczeń. Dlatego przed złożeniem dokumentów w PUP czy ZUS warto dokładnie przeanalizować stan prawny posiadanych gruntów i – jeśli to konieczne – rozważyć ich darowiznę lub podział, aby uniknąć poważnych konsekwencji formalnych i finansowych.
Oferta porad prawnych
Masz wątpliwości, czy przysługuje Ci status bezrobotnego lub świadczenie przedemerytalne? A może potrzebujesz pomocy przy darowiźnie gruntów lub kontakcie z ZUS i urzędem pracy? Skorzystaj z naszej porady prawnej online – szybko, bezpiecznie i bez wychodzenia z domu. Opisz swoją sytuację, a prawnik przygotuje dla Ciebie jasną i konkretną odpowiedź dopasowaną do Twojego przypadku. Wejdź na eporady24.pl i uzyskaj pomoc prawną już dziś.
Źródła:
1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
2. Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz.U. 1998 nr 162 poz. 1118
3. Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - Dz.U. 2004 nr 99 poz. 1001
4. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 19 marca 2013 r., sygn. akt III AUa 1373/12
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
O autorze: Katarzyna Siwiec
Radca prawny, absolwentka wydziału prawa Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Od 17 lat pracująca w zawodzie prawnika i udzielająca porad prawnych, od 2010 roku prowadzi własną kancelarię. Specjalizuje się w obsłudze prawnej zarówno przedsiębiorców z różnych branż, jak i osób fizycznych.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem
prawnicy z dużym doświadczeniem
Zapytaj prawnika
NAJNOWSZE
Zadaj pytanie »
» Czy dzierżawa gruntów rolnych pozwala na ubezpieczenie w KRUS
» Odszkodowanie za szkody podczas budowy drogi ekspresowej
» Praca za granicą a obowiązki wobec KRUS, najważniejsze zasady i skutki
» Odmowa wydania zaświadczenia o pracy w gospodarstwie rolnym, czy warto się odwołać?
» Czy rolnik może wybudować siedlisko na działce w innym województwie
