- W PKD 2025 produkcja pelletu ze słomy jako paliwa stałego z biomasy roślinnej jest objęta kodem 16.26.Z – Produkcja paliw stałych z biomasy roślinnej.
- Kod 16.29.Z pochodzi z PKD 2007. Przedsiębiorca wpisany wcześniej do CEIDG może korzystać z okresu przejściowego, ale przy zmianie wpisu po 1 stycznia 2025 r. musi posługiwać się PKD 2025.
- Produkcja opału przez przetworzenie słomy nie staje się automatycznie działalnością rolniczą tylko dlatego, że surowiec pochodzi z własnego gospodarstwa.
- Wykorzystanie budynku rolniczego do zorganizowanej produkcji pelletu może mieć skutki w prawie budowlanym i podatku od nieruchomości.
- W 2026 r. limit zwolnienia podmiotowego z VAT wynosi 240 000 zł, natomiast właściwą stawkę VAT dla konkretnego pelletu trzeba ustalić według klasyfikacji towaru; w razie wątpliwości można wystąpić o WIS.
Działalność rolnicza i działalność gospodarcza przy tym samym NIP
To, że gospodarstwo rolne i jednoosobowa działalność gospodarcza posługują się tym samym NIP, jest prawidłowe. NIP jest nadawany podatnikowi, a nie każdej aktywności osobno. Nie oznacza to jednak, że działalność rolnicza i działalność wpisana do CEIDG są jednym i tym samym reżimem prawnym.
Działalność rolnicza może być inaczej traktowana w podatku dochodowym, VAT, podatku od nieruchomości, ubezpieczeniach i przepisach budowlanych. Dlatego przy produkcji pelletu trzeba oddzielnie sprawdzić charakter działalności, wpis PKD, przeznaczenie budynku, zasady dofinansowania, VAT, PIT oraz podatek od nieruchomości.
Najważniejsze jest ustalenie, czy słoma ma być jedynie wykorzystywana w ramach gospodarstwa, czy będzie przetwarzana w zorganizowany sposób na nowy produkt przeznaczony do regularnej sprzedaży jako opał. Samo pochodzenie surowca z własnego pola nie rozstrzyga kwalifikacji całego przedsięwzięcia.
Czy produkcja pelletu ze słomy jest działalnością rolniczą?
Na gruncie ustawy o PIT przepisów tej ustawy nie stosuje się co do zasady do przychodów z działalności rolniczej, z wyjątkiem działów specjalnych produkcji rolnej. Definicja działalności rolniczej obejmuje przede wszystkim wytwarzanie produktów roślinnych lub zwierzęcych w stanie nieprzetworzonym, w wyniku procesów biologicznych.
Produkcja pelletu polega natomiast na mechanicznym przetworzeniu słomy w produkt opałowy. Z tego powodu nie można przyjąć, że sprzedaż pelletu zawsze pozostaje działalnością rolniczą tylko dlatego, że wykorzystano słomę pochodzącą z własnego gospodarstwa. Przy stałej produkcji na sprzedaż należy liczyć się z kwalifikacją tej aktywności jako pozarolniczej działalności gospodarczej.
Znaczenie mają również skala i sposób organizacji przedsięwzięcia. Zakup linii technologicznej, stałe magazynowanie surowca i gotowego produktu, regularna sprzedaż, reklama, umowy z odbiorcami czy zakup słomy od innych producentów dodatkowo wskazują na gospodarczy charakter produkcji.
Pan Marek prowadzi gospodarstwo rolne i chce przerabiać wyłącznie własną słomę na pellet, który będzie regularnie sprzedawał lokalnym odbiorcom jako opał. Pochodzenie słomy z własnego pola nie wystarcza do uznania całej aktywności za działalność rolniczą. Przed zakupem linii produkcyjnej powinien sprawdzić zasady działalności gospodarczej, PKD 16.26.Z, VAT, PIT, przeznaczenie budynku i podatek od nieruchomości.
PKD przy produkcji pelletu ze słomy
Jeżeli produkcja pelletu ma być prowadzona jako pozarolnicza działalność gospodarcza, trzeba ująć ją we wpisie przedsiębiorcy. Nie ma potrzeby zakładania kolejnej jednoosobowej działalności, jeżeli przedsiębiorca posiada już wpis w CEIDG. Należy natomiast wskazać kod odpowiadający rzeczywiście wykonywanej działalności.
Od 1 stycznia 2025 r. obowiązuje PKD 2025. Produkcja paliw stałych z biomasy roślinnej została w tej klasyfikacji wydzielona do podklasy 16.26.Z – Produkcja paliw stałych z biomasy roślinnej. Zgodnie z wyjaśnieniami do PKD 2025 obejmuje ona produkcję materiałów opałowych w postaci brykietów, kłód i granulek wykonywanych między innymi ze słomy oraz innej biomasy roślinnej.
W PKD 2007 tego rodzaju produkcja mieściła się w szerszym kodzie 16.29.Z, dotyczącym pozostałych wyrobów z drewna oraz wyrobów z korka, słomy i materiałów używanych do wyplatania. Nie należy więc przedstawiać 16.29.Z jako aktualnego kodu PKD 2025 dla produkcji pelletu ze słomy. Obecnie właściwym kodem jest 16.26.Z.
Przedsiębiorcy, którzy przed 1 stycznia 2025 r. mieli wpisane kody PKD 2007, korzystają z okresu przejściowego co do zasady do 31 grudnia 2026 r. Jeżeli jednak przedsiębiorca wpisany do CEIDG składa po 1 stycznia 2025 r. wniosek o zmianę wpisu, zawieszenie albo wznowienie działalności, musi wskazać działalność według PKD 2025. Jeżeli do końca okresu przejściowego wpis nie zostanie zaktualizowany, od 1 stycznia 2027 r. przewidziano automatyczne przeklasyfikowanie kodów według kluczy powiązań.
Sam kod PKD nie przesądza jednak, czy określona aktywność jest działalnością rolniczą dla celów PIT, VAT, podatku od nieruchomości lub prawa budowlanego. PKD pełni przede wszystkim funkcję klasyfikacyjną i ewidencyjną.
Jeżeli gospodarstwo jest prowadzone równolegle z firmą, przydatny może być artykuł o sytuacji rolnika z działalnością gospodarczą.
Dofinansowanie inwestycji a faktyczny charakter działalności
Warunki programu dofinansowania trzeba czytać niezależnie od przepisów podatkowych i budowlanych. To, że regulamin programu dopuszcza inwestycję dotyczącą biomasy, działalności okołorolniczej lub produkcji materiałów opałowych, nie oznacza automatycznie, że produkcja pelletu jest działalnością rolniczą w rozumieniu ustaw podatkowych.
Program pomocowy może dopuszczać finansowanie określonej inwestycji, a jednocześnie jej późniejsza eksploatacja może wymagać wpisu działalności gospodarczej, odpowiedniego PKD, opodatkowania części budynku stawką właściwą dla działalności gospodarczej albo spełnienia wymagań prawa budowlanego.
Przed złożeniem wniosku należy więc sprawdzić, czy instytucja finansująca wymaga konkretnego kodu PKD i w jakim charakterze ma być prowadzona produkcja. Opis inwestycji powinien być spójny z dokumentacją budowlaną oraz planowanym sposobem wykorzystania obiektu. W temacie pomocy finansowej dla rolników można porównać także zasady opisane w materiale o tym, jak dopłaty z ARiMR łączą się ze statusem rolnika.
Planujesz produkcję pelletu w gospodarstwie?
Jeżeli nie jest jasne, czy planowana produkcja powinna być traktowana jako działalność rolnicza czy gospodarcza albo jak pogodzić PKD, dofinansowanie i przeznaczenie budynku, prawnik może przeanalizować dokumenty i planowany model działalności.
Opisz planowaną inwestycję prawnikowi ›Budynek gospodarczo-magazynowy a zmiana sposobu użytkowania
Jeżeli pozwolenie na budowę lub inna dokumentacja dotyczy budynku gospodarczo-magazynowego przeznaczonego na potrzeby działalności rolniczej, obiekt powinien być wykorzystywany zgodnie z dokumentacją i obowiązującymi przepisami. Uruchomienie w nim linii do produkcji pelletu może wymagać ponownej oceny sposobu użytkowania budynku albo jego części.
Zgodnie z art. 71 Prawa budowlanego zmianą sposobu użytkowania może być w szczególności podjęcie działalności zmieniającej warunki bezpieczeństwa pożarowego, powodziowego lub pracy, warunki zdrowotne, higieniczno-sanitarne, ochrony środowiska albo wielkość lub układ obciążeń. Jeżeli planowana produkcja powoduje taką zmianę, wymagane jest zgłoszenie zmiany sposobu użytkowania właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej.
Przy produkcji pelletu znaczenie mogą mieć między innymi maszyny produkcyjne, zapylenie, magazynowanie znacznych ilości słomy i gotowego opału, instalacje technologiczne, ochrona przeciwpożarowa, transport oraz obciążenia konstrukcji. Jeżeli budynek jest dopiero projektowany lub wykonywany, należy odpowiednio wcześnie sprawdzić również dokumentację budowlaną, MPZP albo decyzję o warunkach zabudowy oraz ewentualne wymagania środowiskowe.
Przy planowaniu inwestycji na gruncie rolnym pomocny może być również materiał wyjaśniający, jak wygląda budowa na działce rolnej a MPZP.
Pani Anna uzyskała pozwolenie na budynek gospodarczy przeznaczony do magazynowania maszyn i płodów rolnych. Zamierza wstawić do niego granulator, linię pakującą i składować gotowy pellet przeznaczony do sprzedaży. Ponieważ taka działalność może zmieniać między innymi warunki bezpieczeństwa pożarowego, pracy i obciążenia obiektu, przed uruchomieniem produkcji powinna ustalić, czy wymagane jest zgłoszenie zmiany sposobu użytkowania lub zmiana dokumentacji inwestycji.
Podatek od nieruchomości przy produkcji pelletu
Budynki gospodarcze lub ich części położone na gruntach gospodarstw rolnych korzystają ze zwolnienia z podatku od nieruchomości, jeżeli służą wyłącznie działalności rolniczej. Jeżeli budynek albo jego wyodrębniona część zacznie służyć pozarolniczej działalności gospodarczej związanej z produkcją pelletu, trzeba ponownie ocenić zakres zwolnienia i sposób opodatkowania.
Nie wystarcza przy tym nazwa obiektu w dokumentacji. Organ podatkowy może badać jego faktyczne wykorzystanie. Jeżeli w budynku odbywa się produkcja towaru handlowego, magazynowanie gotowego pelletu lub inne czynności wykonywane w ramach firmy, może to wpływać na podatek od nieruchomości.
W 2026 r. górna granica stawki podatku dla budynków lub ich części związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej wynosi 35,53 zł za 1 m² powierzchni użytkowej. Jest to stawka maksymalna – konkretną wysokość obowiązującą na danym terenie określa rada gminy.
VAT przy sprzedaży pelletu ze słomy
W VAT trzeba rozdzielić status rolnika ryczałtowego od sprzedaży towarów prowadzonej w ramach działalności gospodarczej. Zwolnienie dotyczące rolnika ryczałtowego nie obejmuje automatycznie każdego produktu powstałego przez przetworzenie surowca z gospodarstwa.
Jeżeli pellet jest wytwarzany i sprzedawany w ramach firmy, sprzedaż należy oceniać według zasad VAT właściwych dla tej działalności. Jeżeli przedsiębiorca jest już czynnym podatnikiem VAT, sprzedaż pelletu co do zasady wchodzi do jego działalności opodatkowanej.
Jeżeli przedsiębiorca korzysta ze zwolnienia podmiotowego, od 1 stycznia 2026 r. obowiązuje limit 240 000 zł wartości sprzedaży, z uwzględnieniem ustawowych wyłączeń. Przy rozpoczęciu wykonywania działalności w trakcie roku limit oblicza się proporcjonalnie do okresu jej prowadzenia.
Stawki VAT dla pelletu nie należy ustalać wyłącznie na podstawie nazwy produktu. Znaczenie ma klasyfikacja CN i rzeczywisty skład towaru. W wydawanych dla konkretnych produktów rozstrzygnięciach pellet ze słomy bywał klasyfikowany w dziale CN 12 i objęty stawką 8%, jednak takiego rozstrzygnięcia nie należy automatycznie przenosić na każdy produkt sprzedawany jako pellet. Przy wątpliwościach dotyczących klasyfikacji lub stawki właściwym instrumentem jest wiążąca informacja stawkowa – WIS.
Więcej o zmianie statusu VAT rolnika można przeczytać w artykule: powrót z VAT na ryczałt.
Pan Tomasz prowadzi firmę korzystającą ze zwolnienia podmiotowego z VAT i dodatkowo gospodarstwo rolne. Jeżeli sprzedaż pelletu będzie wykonywana w ramach firmy, przy ustalaniu prawa do zwolnienia trzeba uwzględnić sprzedaż zgodnie z regułami art. 113 ustawy o VAT. W 2026 r. podstawowy limit wynosi 240 000 zł. Niezależnie od limitu należy osobno ustalić prawidłową stawkę VAT dla samego pelletu.
PIT przy produkcji pelletu ze słomy
Ustawa o PIT wyłącza z opodatkowania przychody z działalności rolniczej, ale działalność rolnicza jest definiowana jako wytwarzanie produktów roślinnych lub zwierzęcych w stanie nieprzetworzonym, w wyniku procesów biologicznych. Mechaniczne przetworzenie słomy w paliwo nie mieści się w tej definicji w sposób oczywisty.
Jeżeli produkcja pelletu stanowi pozarolniczą działalność gospodarczą, przychody i koszty trzeba rozliczać według zasad właściwych dla wybranej formy opodatkowania firmy. Znaczenie mogą mieć między innymi koszty energii, maszyn, transportu, opakowań, surowca, amortyzacji oraz wykorzystania części budynku.
Jeżeli konkretny model produkcji budzi wątpliwości podatkowe, można rozważyć wystąpienie o interpretację indywidualną. WIS służy natomiast przede wszystkim ustaleniu klasyfikacji towaru lub usługi na potrzeby właściwej stawki VAT.
Praktyczna kolejność działań przed uruchomieniem produkcji
Przed zakupem urządzeń i rozpoczęciem regularnej sprzedaży warto przejść kolejno przez następujące punkty:
- CEIDG i PKD: ustalić, czy produkcja będzie prowadzona jako działalność gospodarcza i – jeśli tak – wskazać w PKD 2025 kod 16.26.Z;
- dofinansowanie: sprawdzić regulamin programu, wymagany status wnioskodawcy, dopuszczalny zakres działalności i wymagane kody PKD;
- budynek: porównać planowaną produkcję z pozwoleniem, zgłoszeniem, projektem, MPZP lub WZ i ustalić, czy dochodzi do zmiany sposobu użytkowania;
- podatek od nieruchomości: ustalić, czy całość lub część budynku nadal może korzystać ze zwolnienia przewidzianego dla działalności rolniczej;
- VAT i PIT: określić sposób rozliczania sprzedaży pelletu oraz wpływ produkcji na dotychczasowy status podatkowy;
- WIS lub interpretacja: jeżeli stawka VAT albo podatkowa kwalifikacja planowanego modelu nadal budzą wątpliwości, uzyskać odpowiednie rozstrzygnięcie przed rozpoczęciem sprzedaży.
FAQ
Jaki kod PKD 2025 ma produkcja pelletu ze słomy?
Produkcja pelletu ze słomy jako paliwa stałego z biomasy roślinnej jest objęta kodem 16.26.Z – Produkcja paliw stałych z biomasy roślinnej. Podklasa obejmuje między innymi produkcję granulek i brykietów wykonywanych ze słomy oraz innej biomasy roślinnej.
Czy kod 16.29.Z jest nadal właściwy dla pelletu ze słomy?
16.29.Z to kod pochodzący z PKD 2007. W PKD 2025 produkcję paliw stałych z biomasy roślinnej wydzielono do 16.26.Z. Przy nowym wpisie albo zmianie wpisu CEIDG po 1 stycznia 2025 r. należy posługiwać się PKD 2025.
Czy można zachować stare kody PKD 2007 do końca 2026 r.?
Przedsiębiorcy posiadający wcześniejsze wpisy mogą korzystać z okresu przejściowego, zasadniczo do 31 grudnia 2026 r. W CEIDG okres ten kończy się jednak wcześniej, gdy przedsiębiorca składa wniosek wymagający aktualizacji wpisu, na przykład o jego zmianę, zawieszenie lub wznowienie. Wtedy trzeba przejść na PKD 2025.
Czy pellet z własnej słomy zawsze pozostaje działalnością rolniczą?
Nie. Pochodzenie słomy z własnego gospodarstwa nie rozstrzyga kwalifikacji działalności. Przy produkcji pelletu powstaje przetworzony produkt opałowy, dlatego stała i zorganizowana produkcja na sprzedaż może stanowić pozarolniczą działalność gospodarczą.
Czy budynek gospodarczy może stracić zwolnienie z podatku od nieruchomości?
Tak, jeżeli przestanie służyć wyłącznie działalności rolniczej. Zakres skutków podatkowych zależy od faktycznego wykorzystania budynku lub jego części oraz od okoliczności konkretnej inwestycji.
Czy dofinansowanie przesądza, że produkcja jest działalnością rolniczą?
Nie. Kwalifikacja przyjęta w programie pomocowym obowiązuje na potrzeby tego programu i nie zastępuje oceny wymaganej przez ustawę o PIT, ustawę o VAT, przepisy o podatku od nieruchomości, CEIDG ani Prawo budowlane.
Podsumowanie
Przy produkcji pelletu ze słomy trzeba rozdzielić kilka zagadnień, które często są błędnie łączone. Aktualnym kodem PKD 2025 dla produkcji paliw stałych z biomasy roślinnej jest 16.26.Z, natomiast samo posiadanie tego kodu nie przesądza jeszcze o podatkowym lub budowlanym charakterze działalności.
Przed rozpoczęciem inwestycji najlepiej sprawdzić kolejno CEIDG i PKD, warunki dofinansowania, dokumentację budynku, podatek od nieruchomości oraz zasady VAT i PIT. Pozwala to uniknąć sytuacji, w której inwestycja jest prawidłowa według jednego dokumentu, ale niezgodna z wymaganiami wynikającymi z innych przepisów.
Twoja sytuacja wymaga indywidualnej oceny?
Opisz planowaną produkcję, sposób wykorzystania budynku i najważniejsze warunki inwestycji. Prawnik może ocenić problem na podstawie konkretnego stanu faktycznego i wskazać możliwe dalsze działania.
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 2 godzin
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Źródła:
1. Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, art. 2 – Dz.U. 1991 nr 80 poz. 350
2. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 2024 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) – Dz.U. 2024 poz. 1936
3. GUS, Wyjaśnienia do PKD 2025, podklasa 16.26.Z – Produkcja paliw stałych z biomasy roślinnej
4. Biznes.gov.pl, zasady stosowania i zmiany kodów PKD 2025 – Jak wybrać i zmienić kod PKD
5. Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, w szczególności art. 5 i art. 7 – Dz.U. 1991 nr 9 poz. 31
6. Obwieszczenie Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 1 sierpnia 2025 r. w sprawie górnych granic stawek kwotowych podatków i opłat lokalnych na rok 2026 – M.P. 2025 poz. 726
7. Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, art. 71 – Dz.U. 1994 nr 89 poz. 414
8. Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, w szczególności art. 43, art. 42a i nast. oraz art. 113 – Dz.U. 2004 nr 54 poz. 535
