Produkcja pelletu ze słomy w gospodarstwie – PKD, VAT i podatki

Działalność rolnicza i działalność gospodarcza przy tym samym NIP

To, że gospodarstwo rolne i jednoosobowa działalność gospodarcza posługują się tym samym NIP, jest prawidłowe. NIP jest nadawany podatnikowi, a nie każdej aktywności osobno. Nie oznacza to jednak, że działalność rolnicza i działalność wpisana do CEIDG są jednym i tym samym reżimem prawnym.

Działalność rolnicza może być inaczej traktowana w podatku dochodowym, VAT, podatku od nieruchomości, ubezpieczeniach i przepisach budowlanych. Dlatego przy produkcji pelletu trzeba oddzielnie sprawdzić: charakter działalności, wpis PKD, przeznaczenie budynku, zasady dofinansowania, VAT i podatek od nieruchomości.

Praktycznie najważniejsze jest ustalenie, czy ma Pan jedynie wykorzystywać własną słomę w ramach gospodarstwa, czy będzie Pan prowadził zorganizowaną produkcję opału na sprzedaż. Im bardziej działalność przypomina przetwarzanie surowca w nowy produkt handlowy, tym większe ryzyko uznania jej za pozarolniczą działalność gospodarczą.

Czy produkcja pelletu ze słomy jest działalnością rolniczą?

Na gruncie podatku dochodowego przepisów ustawy o PIT nie stosuje się do przychodów z działalności rolniczej, z wyjątkiem działów specjalnych produkcji rolnej. Działalność rolnicza polega jednak zasadniczo na uzyskiwaniu produktów roślinnych lub zwierzęcych w stanie nieprzetworzonym, w wyniku normalnych procesów biologicznych.

Produkcja pelletu polega natomiast na mechanicznym przetworzeniu słomy w opał. Dlatego nie można bezpiecznie zakładać, że sprzedaż pelletu będzie zawsze przychodem z działalności rolniczej tylko dlatego, że słoma pochodzi z własnego pola. W orzecznictwie podkreślano, że produkcja pelletu wykracza poza typową działalność wytwórczą w rolnictwie, ponieważ nie zmierza do uzyskania płodów rolnych, lecz do wytworzenia produktu opałowego.

Znaczenie ma także skala i organizacja przedsięwzięcia. Inaczej ocenia się okazjonalne zagospodarowanie własnych pozostałości rolnych, a inaczej zakup surowca, stałą produkcję, magazynowanie, sprzedaż hurtową, reklamę, zawieranie umów z odbiorcami i wykorzystywanie odrębnej infrastruktury produkcyjnej.

PKD przy produkcji pelletu ze słomy

Jeżeli produkcja pelletu ma być prowadzona jako pozarolnicza działalność gospodarcza, trzeba ująć ją we wpisie przedsiębiorcy. Nie trzeba zakładać nowej firmy, jeżeli prowadzi Pan już jednoosobową działalność gospodarczą, ale należy dodać odpowiedni zakres działalności w CEIDG.

Od 1 stycznia 2025 r. obowiązuje PKD 2025. Dla działalności już oznaczonej według PKD 2007 przewidziano okres przejściowy, zasadniczo nie dłużej niż do 31 grudnia 2026 r., ale przy zmianie wpisu należy zweryfikować aktualne oznaczenia w CEIDG. Produkcja pozostałych wyrobów z drewna oraz wyrobów z korka, słomy i materiałów używanych do wyplatania jest co do zasady kojarzona z kodem 16.29.Z, obejmującym także produkcję materiałów opałowych z prasowanego drewna lub materiałów zastępczych, takich jak trociny, odpady kawowe, sojowe czy słoma.

Sam kod PKD nie rozstrzyga jednak, czy dana aktywność jest działalnością rolniczą, czy gospodarczą dla celów podatkowych i budowlanych. PKD jest oznaczeniem statystyczno-ewidencyjnym. Może być warunkiem programu pomocowego, ale nie zastępuje analizy podatku od nieruchomości, VAT, PIT ani zgodności sposobu użytkowania budynku z prawem budowlanym.

Dofinansowanie inwestycji a faktyczny charakter działalności

Warunki programu dofinansowania trzeba czytać bardzo dokładnie. Jeżeli regulamin mówi o działalności związanej z rolnictwem, przetwarzaniem biomasy albo produkcją materiałów opałowych, nie oznacza to automatycznie, że dana produkcja pozostaje działalnością rolniczą w rozumieniu przepisów podatkowych albo budowlanych.

W praktyce program pomocowy może dopuszczać inwestycję związaną z gospodarką rolną, ale jednocześnie taka sama aktywność może wymagać prowadzenia działalności gospodarczej, zmiany PKD, innego sposobu opodatkowania budynku albo odrębnych pozwoleń. Przed złożeniem wniosku warto więc uzyskać pisemne wyjaśnienie instytucji finansującej, czy produkcja pelletu ma być prowadzona jako działalność rolnicza, pozarolnicza działalność gospodarcza, czy działalność okołorolnicza kwalifikowana tylko na potrzeby programu.

Ważne jest również, aby opis inwestycji w dokumentacji dofinansowania był spójny z pozwoleniem na budowę, przeznaczeniem obiektu i późniejszym sposobem jego używania. Niespójność może skutkować problemami przy kontroli projektu, rozliczeniu pomocy, podatku od nieruchomości albo kontroli nadzoru budowlanego.

W temacie pomocy finansowej dla rolników warto porównać także zasady opisane w materiale o tym, jak dopłaty z ARiMR łączą się ze statusem rolnika.

Budynek gospodarczo-magazynowy a zmiana sposobu użytkowania

Jeżeli pozwolenie na budowę dotyczy budynku gospodarczo-magazynowego na potrzeby działalności rolniczej, obiekt powinien być używany zgodnie z tym przeznaczeniem. Uruchomienie w nim produkcji opału może oznaczać zmianę sposobu użytkowania obiektu albo jego części, zwłaszcza gdy pojawią się maszyny produkcyjne, pył, magazynowanie surowca i gotowego pelletu, ruch transportowy, instalacje technologiczne lub nowe wymagania przeciwpożarowe.

Zgodnie z Prawem budowlanym zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części wymaga zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej, jeżeli zmiana wpływa na warunki bezpieczeństwa pożarowego, powodziowego, pracy, zdrowotne, higieniczno-sanitarne, ochrony środowiska albo wielkość lub układ obciążeń. W zgłoszeniu wskazuje się dotychczasowy i zamierzony sposób użytkowania.

Jeżeli budynek jest dopiero projektowany lub budowany, może być potrzebna zmiana dokumentacji, warunków pozwolenia albo parametrów technicznych. Należy sprawdzić także miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, decyzję o warunkach zabudowy, przepisy przeciwpożarowe i ewentualne wymagania środowiskowe.

Przy planowaniu inwestycji budowlanej na gruncie rolnym pomocny może być też tekst o tym, jak wygląda budowa na działce rolnej a MPZP.

Podatek od nieruchomości przy produkcji pelletu

Budynki gospodarcze lub ich części położone na gruntach gospodarstw rolnych mogą korzystać ze zwolnienia z podatku od nieruchomości, jeżeli służą wyłącznie działalności rolniczej. To słowo „wyłącznie” ma zasadnicze znaczenie. Jeżeli część budynku zostanie zajęta na produkcję opału w ramach działalności gospodarczej, zwolnienie może zostać zakwestionowane w całości albo w odpowiedniej części.

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych wyłącza działalność rolniczą z definicji działalności gospodarczej na potrzeby tego podatku, ale nie chroni budynku, który faktycznie jest zajęty na pozarolniczą działalność gospodarczą. W 2026 r. maksymalna stawka dla budynków lub ich części związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej wynosi 35,53 zł za 1 m² powierzchni użytkowej, przy czym konkretne stawki ustala rada gminy.

W praktyce należy liczyć się z tym, że urząd gminy będzie badał nie tylko formalne przeznaczenie budynku, lecz także faktyczne wykorzystanie obiektu. Jeżeli w budynku będzie odbywała się produkcja, magazynowanie towaru handlowego i sprzedaż w ramach firmy, organ podatkowy może uznać, że budynek lub jego część są zajęte na działalność gospodarczą.

VAT przy sprzedaży pelletu ze słomy

W VAT trzeba rozdzielić dwie kwestie: status rolnika ryczałtowego i sprzedaż w ramach działalności gospodarczej. Zwolnienie z art. 43 ust. 1 pkt 3 ustawy o VAT dotyczy dostawy produktów rolnych przez rolnika ryczałtowego oraz świadczenia usług rolniczych przez rolnika ryczałtowego. Nie każda sprzedaż produktu powstałego ze słomy automatycznie korzysta z tego zwolnienia.

Jeżeli pellet jest wytwarzany i sprzedawany jako towar w ramach firmy, sprzedaż należy oceniać według zasad właściwych dla działalności gospodarczej. Jeżeli podatnik jest już czynnym podatnikiem VAT z tytułu działalności gospodarczej, sprzedaż pelletu będzie co do zasady wchodziła do tej działalności i trzeba ją prawidłowo opodatkować.

Jeżeli przedsiębiorca nie jest czynnym podatnikiem VAT, może rozważać zwolnienie podmiotowe. Od 1 stycznia 2026 r. limit tego zwolnienia wynosi 240 000 zł wartości sprzedaży, z zastrzeżeniem ustawowych wyłączeń i proporcjonalnego limitu przy rozpoczęciu działalności w trakcie roku. Przekroczenie limitu albo rezygnacja ze zwolnienia powoduje obowiązek rozliczania VAT.

Co do stawki VAT nie należy opierać się wyłącznie na potocznej nazwie „pellet”. Dla pelletu ze słomy istotna jest klasyfikacja CN i rzeczywisty skład towaru. W praktyce towary klasyfikowane w dziale CN 12 mogą korzystać z obniżonej stawki 8%, ale bezpiecznym rozwiązaniem jest wystąpienie o wiążącą informację stawkową, szczególnie gdy produkt ma nietypowy skład albo będzie sprzedawany w większej skali.

Więcej o zmianie statusu VAT rolnika można przeczytać w artykule: powrót z VAT na ryczałt.

PIT i najbezpieczniejszy sposób organizacji produkcji

Jeżeli produkcja pelletu zostanie uznana za działalność rolniczą, przychody mogą pozostawać poza ustawą o PIT na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o PIT. W przypadku produkcji pelletu jest to jednak stanowisko ryzykowne, bo produkt powstaje przez przetworzenie słomy w opał.

Jeżeli produkcja pelletu zostanie uznana za pozarolniczą działalność gospodarczą, przychody trzeba rozliczać w ramach wybranej formy opodatkowania działalności gospodarczej. Należy wtedy zadbać o prawidłową ewidencję kosztów, sprzedaży, surowca, energii, amortyzacji maszyn i ewentualnej części budynku wykorzystywanej do działalności.

Najbezpieczniejszy model organizacyjny to taki, w którym przed rozpoczęciem inwestycji przedsiębiorca: sprawdza regulamin dofinansowania, aktualizuje PKD, uzyskuje zgodę albo zgłoszenie wymagane przez prawo budowlane, ustala sposób opodatkowania budynku, a w sprawach podatkowych występuje o interpretację indywidualną lub WIS. Interpretacja indywidualna kosztuje 40 zł za jeden stan faktyczny albo zdarzenie przyszłe i chroni podatnika przy niezmienionym stanie faktycznym oraz prawnym.

Praktyczna kolejność działań

Przed uruchomieniem produkcji pelletu warto działać w następującej kolejności:

• ustalić, czy program dofinansowania wymaga działalności rolniczej, działalności gospodarczej, określonego PKD albo określonego sposobu wykorzystania budynku,
• sprawdzić, czy budynek projektowany jako gospodarczo-magazynowy może być używany do produkcji opału,
• zweryfikować miejscowy plan, warunki zabudowy, wymagania przeciwpożarowe i środowiskowe,
• zaktualizować wpis CEIDG, jeżeli produkcja będzie prowadzona jako działalność gospodarcza,
• ustalić skutki w podatku od nieruchomości i zgłosić zmianę danych podatkowych w gminie, jeżeli budynek lub jego część będą zajęte na działalność gospodarczą,
• rozstrzygnąć status VAT i stawkę VAT, najlepiej przez WIS, jeśli sprzedaż będzie istotna kwotowo.

FAQ

Podsumowanie

Produkcja pelletu ze słomy w gospodarstwie wymaga ostrożnego zaplanowania. Największe ryzyko polega na tym, że inwestycja formalnie opisana jako rolnicza może w praktyce zostać uznana za produkcję gospodarczą. Wtedy pojawiają się konsekwencje w CEIDG, PKD, VAT, PIT, podatku od nieruchomości i prawie budowlanym.

Jeżeli chce Pan zachować możliwie niskie opodatkowanie, nie należy zaczynać od samego wyboru PKD. Najpierw trzeba ustalić, czy budynek i program dofinansowania pozwalają na planowany sposób produkcji, a dopiero potem dobrać formę organizacyjną oraz podatkową. W sprawach niejednoznacznych najbezpieczniej uzyskać interpretację indywidualną i WIS dla stawki VAT.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, art. 2 - Dz.U. 1991 nr 80 poz. 350
2. Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców, art. 6 - ELI Dz.U. 2018 poz. 646
3. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 2024 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) - Dz.U. 2024 poz. 1936
4. Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, art. 1a, art. 5 i art. 7 - Dz.U. 1991 nr 9 poz. 31
5. Obwieszczenie Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 1 sierpnia 2025 r. w sprawie górnych granic stawek kwotowych podatków i opłat lokalnych na rok 2026 - M.P. 2025 poz. 726
6. Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, art. 71 - Dz.U. 1994 nr 89 poz. 414
7. Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, art. 43 i art. 113 - Dz.U. 2004 nr 54 poz. 535
8. Wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 2 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Wr 353/17
9. Wyrok WSA w Łodzi z dnia 17 grudnia 2020 r., sygn. akt I SA/Łd 474/20
10. Wyrok NSA z dnia 28 lipca 2022 r., sygn. akt III FSK 389/22

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.