Osobiste prowadzenie działalności rolniczej, kiedy prace wykonują inni

Podstawy prawne nabycia działki rolnej

Zgodnie z ustawą o kształtowaniu ustroju rolnego możliwe jest nabycie działki rolnej za zgodą KOWR przez osobę, która nie ma statusu rolnika. Zgoda może być wydana m.in. na wniosek zbywcy, jeżeli:

• wykaże, że nie było możliwości sprzedaży nieruchomości podmiotom wskazanym w ustawie,

• nabywca zobowiąże się do prowadzenia działalności rolniczej na nabywanej nieruchomości,

• w wyniku nabycia nie dojdzie do nadmiernej koncentracji gruntów rolnych.

Orzecznictwo wskazuje, że sama deklaracja zatrudnienia osoby z kwalifikacjami rolniczymi nie wystarczy, aby uznać, że nabywca daje rękojmię należytego prowadzenia działalności rolniczej (wyrok WSA w Warszawie z 29 sierpnia 2018 r., IV SA/Wa 562/18).

Czym jest osobiste prowadzenie działalności rolniczej

Ustawodawca nie przewidział szczególnych wymagań co do formy udowodnienia osobistego prowadzenia działalności. WSA w wyroku z 25 listopada 2021 r. (V SAB/Wa 1004/21) podkreślił, że wnioskodawca może dowodzić tego faktu w dowolny sposób.

Art. 7 ust. 1 ustawy stanowi, że dowodem potwierdzającym osobiste prowadzenie gospodarstwa jest pisemne oświadczenie rolnika. Składający oświadczenie musi jednak zawrzeć w nim klauzulę o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń.

WSA w Gliwicach w wyroku z 17 lipca 2019 r. (III SA/Gl 438/19) wskazał, że samo posiadanie ziemi nie oznacza jej prowadzenia. Konieczne jest faktyczne podejmowanie decyzji dotyczących gospodarstwa, nadzór i czynny udział w jego funkcjonowaniu.

Korzystanie z pomocy osób trzecich

Prace wykonywane na podstawie umów zlecenia czy pomocy rodziny nie wykluczają osobistego prowadzenia gospodarstwa. Kluczowe jest, aby właściciel podejmował decyzje i sprawował nadzór. Inaczej jest w przypadku wydzierżawienia lub użyczenia – te formy przenoszą faktyczne prowadzenie na inny podmiot.

Sad, las i inne formy użytkowania gruntu

Zalesienie gruntu rolnego wymaga planu zalesienia i prowadzenia gospodarki leśnej zgodnie z decyzją starosty. Samo zasadzenie drzew nie zawsze prowadzi do zmiany klasyfikacji działki – musi być spełnione kryterium powierzchni i inne przesłanki ustawowe (wyrok WSA w Krakowie z 4 kwietnia 2018 r., II SA/Kr 195/18).

Założenie sadu na działce rolnej jest możliwe, ale nie zawsze jednoznacznie przesądza o spełnieniu warunku osobistego prowadzenia gospodarstwa.

Interpretacje i praktyka

W praktyce często korzysta się z możliwości wystąpienia do KOWR o stanowisko, czy dane działania będą uznane za osobiste prowadzenie działalności rolniczej. Pojęcie to ma charakter ocenny, a sądy różnie je interpretują.

Zgodnie z art. 2 pkt 3 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, prowadzenie działalności rolniczej oznacza działalność wytwórczą w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej, w tym ogrodniczej, sadowniczej i rybnej.