Kategoria: Spadkobranie i podział gospodarstw
Baner RODO

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z podziałem gospodarstw lub spadkobraniem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Czy umowa dożywocia umożliwia przekazanie gospodarstwa rolnego nierolnikowi?

Autor: Eliza Rumowska • Opublikowane: 2018-04-27

Czy obecne prawo rolne przewiduje przekazanie własności nieruchomości rolnej na drodze umowy dożywocia? Osoba niespokrewniona ze mną posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 2 ha, składające się z działek o powierzchni 0,8 i 1,2 ha. Jest to osoba starsza i samotna. Jedyny członek rodziny (bratanek) mieszka za granicą. Ostatnio pogorszył się stan zdrowia mojego podopiecznego, co uniemożliwia zadbanie o siebie w sposób należyty. Osoba ta darzy mnie dużym zaufaniem i chciałaby sprzedać mi mniejszą z nieruchomości, a nawet całe gospodarstwo. Niestety nie jestem rolnikiem i nie planuję działalności rolniczej, a jedynie osiedlenie się na obszarze wiejskim. Osoba ta zaproponowała przekazanie gospodarstwa w zamian za dożywotnie zapewnienie godziwych warunków życia. Obecne regulacje o obrocie ziemią uniemożliwiają mi nabycie takiej nieruchomości. Czy umowa dożywocia daje taką możliwość?

Eliza Rumowska

»Wybrane opinie klientów

Szybko rzetelnie konkretnie
Roman, leśnik, 55 lat
Chciałam podziękować za wyczerpujące odpowiedzi także na pytania dodatkowe. Szybkość odpowiedzi, szeroka wiedza Pani Marty, to sprawia, że poleciłabym porady wszystkim. Naprawdę jestem pod wrażeniem profesjonalizmu.
Danuta
Pismo odwoławcze napisane w terminie, jak dla mnie rzetelnie i poprawnie, jednak odwołanie od kary nie zostało przez dyrektora uznane. Jednak polecam aby korzystać z usług.
Beata, asystent osoby niepełnosprawnej
Szybki dostęp do porad prawnych
Lucyna
Profesjonalna obsługa. Cena akceptowalna.
Andrzej, mechanik, 44 lata
Szybka, profesjonalna porada. Błyskawiczne odpowiedzi na wszystkie pytania dodatkowe. Polecam!
Aneta, nauczyciel, 42 lata
Szybko i profesjonalnie.
Agnieszka
 Bardzo dziękuję za wyczerpującą odpowiedź sformułowaną w sposób pozwalający zrozumieć przekazywane treści. Mam nadzieję, że uzyskane informacje pozwolą mi na bezproblemowe rozliczenie podatku dochodowego. 
Lech
Odpowiedź profesjonalna,  zredagowana bardzo szybko (na drugi dzień już ją miałem). Na pytanie dodatkowe odpowiedź tego samego dnia. Pełen profesjonalizm. 
Robert, pracownik samorządowy, 45 lat
Szybka odpowiedź, dość szczegółowa, koszty przeciętne.
Grzegorz
Bardzo dobra obsługa. Dziękuję bardzo!
Robert
Odpowiedź oceniam na 5 . Odpowiedź była wyczerpująca za co bardzo dziękuję. 
Jadwiga
Bardzo rzeczowe odpowiedzi, wszystko opisane jak należy
Daniel
Możliwość skorzystania z opinii prawnika bez konieczności wychodzenia z domu.
Małgorzata, 40 lat, technik ekonomista
Jestem zadowolona, polecam.
Edyta
Jestem bardzo zadowolony z odpowiedzi na moje pytania, porady są na wysokim poziomie. Serwis godny polecenia i na pewno warto z niego skorzystać. Dziękuję. Renata
Renata, 57 lat
Treściwa odpowiedź
Barbara, 62 lata, emeryt
kilka razy korzystałam z porad  i były skuteczne i bardzo wyczerpujące
Anna, 52 lata, ksiegowa
Dziękuje za wyczerpującą odpowiedź
Henryk
Uważam ,że ten portal działa sprawnie
Alicja
Kwestia podatku od sprzedaży darowanego/dziedziczonego mieszkania pomogła mi podjąć decyzję darowizna czy testament.
Urszula, emeryt, 65 lat
Bardzo szybka reakcja ekspertów. Są bardzo pomocni w trudnych sytuacjach. Wskazują konkretne przepisy i podstawy prawne. 
Joanna, 25 lat
szybka i profesjonalna porada
Agnieszka, 35 lat
Otrzymałem bardzo fachowa pomoc i na dodatek w expresowym tempie. W dalszym ciągu będę korzystał z pomocy. 
Zbigniew, kierownik, 51 lat
Dziękuję bardzo za informację: myślę że w przyszłości skorzystam nadal z państwa informacji i może także z wniosków i zawiadomień organów. Dziękuję
Ewa, emeryt, 65 lst
Bardzo dobrze przygotowana odpowiedź na apelację uwzgledniająca moje sugestie.
Marek, 54 lata (wtedy)
Bardzo fachowa i wyczerpująca porada.
Bogusław, emerytowany nauczyciel, 84 lata
Serwis godny polecenia .Szybko i szczegółowo wyjaśniona sprawa.
Andrzej, 56 lat
Dziękuję. Sprawa zakończona - zachowki wypłacone. Dzięki wskazówkom Pana Tomasza Krupińskiego doprowadziłam do obniżenia wysokości zachowku do ponad 60% oraz do zawarcia ugody.
Ilona, położna, 50 lat
Porada była bardzo pomocna w podjęciu decyzji o skierowaniu sprawy do sądu, jak się zakończy na to muszę jeszcze niestety poczekać.
Beata

Umowa dożywocia powoduje nabycie nieruchomości, wynika to z istoty i definicji tej umowy, jaką zawiera Kodeks cywilny (K.c.):

„Art. 908. [Umowa dożywocia]

§ 1. Jeżeli w zamian za przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązał się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie (umowa o dożywocie), powinien on, w braku odmiennej umowy, przyjąć zbywcę jako domownika, dostarczać mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnić mu odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić mu własnym kosztem pogrzeb odpowiadający zwyczajom miejscowym.”

Powoduje to konieczność spełnienia warunków z ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego – bowiem ustawa ta definiuje bardzo szeroko nabycie nieruchomości rolnych:

„Art. 2

(…)

7) »nabyciu nieruchomości rolnej« – należy przez to rozumieć przeniesienie własności nieruchomości rolnej lub nabycie własności nieruchomości rolnej w wyniku dokonania czynności prawnej lub orzeczenia sądu albo organu administracji publicznej, a także innego zdarzenia prawnego;” (…).

Dlatego także zawierający w tej kwestii umowę dożywocia musi poniższe warunki spełnić:

„Art. 2a. [Warunki nabycia nieruchomości rolnych przez rolników indywidualnych i inne podmioty]

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

1. Nabywcą nieruchomości rolnej może być wyłącznie rolnik indywidualny, chyba że ustawa stanowi inaczej. Jeżeli nabywana nieruchomość rolna albo jej część ma wejść w skład wspólności majątkowej małżeńskiej wystarczające jest, gdy rolnikiem indywidualnym jest jeden z małżonków.

2. Powierzchnia nabywanej nieruchomości rolnej wraz z powierzchnią nieruchomości rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rodzinnego nabywcy nie może przekraczać powierzchni 300 ha użytków rolnych ustalonej zgodnie z art. 5 ust. 2 i 3.

3. Przepisy ust. 1 i 2 nie dotyczą nabycia nieruchomości rolnej:

1) przez:

a) osobę bliską zbywcy,

b) jednostkę samorządu terytorialnego,

c) Skarb Państwa lub działający na jego rzecz Krajowy Ośrodek,

d) osoby prawne działające na podstawie przepisów o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, o stosunku Państwa do innych kościołów i związków wyznaniowych oraz o gwarancjach wolności sumienia i wyznania,

e) parki narodowe, w przypadku zakupu nieruchomości rolnych na cele związane z ochroną przyrody;

2) w wyniku dziedziczenia oraz zapisu windykacyjnego;

3) na podstawie art. 151 lub art. 231 Kodeksu cywilnego;

4) w toku postępowania restrukturyzacyjnego w ramach postępowania sanacyjnego.

4. Nabycie nieruchomości rolnej przez inne podmioty niż wymienione w ust. 1 i ust. 3 pkt 1 oraz w innych przypadkach niż wymienione w ust. 3 pkt 2-4, może nastąpić za zgodą Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka, wyrażoną w drodze decyzji administracyjnej, wydanej na wniosek:

1) zbywcy, jeżeli:

a) wykaże on, że nie było możliwości nabycia nieruchomości rolnej przez podmioty, o których mowa w ust. 1 i 3,

b) nabywca daje rękojmię należytego prowadzenia działalności rolniczej,

c) w wyniku nabycia nie dojdzie do nadmiernej koncentracji gruntów rolnych;

2) osoby fizycznej zamierzającej utworzyć gospodarstwo rodzinne, która:

a) posiada kwalifikacje rolnicze albo której, pod warunkiem uzupełnienia kwalifikacji zawodowych, przyznano pomoc, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2016 r. poz. 1387 i 1579) albo w art. 3 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. poz. 349 i 1888 oraz z 2016 r. poz. 337 i 1579), a termin na uzupełnienie tych kwalifikacji jeszcze nie upłynął,

b) daje rękojmię należytego prowadzenia działalności rolniczej,

c) zobowiąże się do zamieszkiwania w okresie 5 lat od dnia nabycia nieruchomości na terenie gminy, na obszarze której położona jest jedna z nieruchomości rolnych, która wejdzie w skład tworzonego gospodarstwa rodzinnego.

5. Organem wyższego stopnia, w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w sprawach, o których mowa w ust. 4, jest minister właściwy do spraw rozwoju wsi.

6. W przypadku niewyrażenia zgody, o której mowa w ust. 4, Krajowy Ośrodek, na pisemne żądanie zbywcy złożone w terminie miesiąca od dnia, w którym decyzja o niewyrażeniu zgody stała się ostateczna, jest obowiązana do złożenia oświadczenia o nabyciu nieruchomości rolnej za zapłatą równowartości pieniężnej odpowiadającej jej wartości rynkowej określonej przez Krajowy Ośrodek przy zastosowaniu sposobów ustalania wartości nieruchomości przewidzianych w przepisach o gospodarce nieruchomościami.

7. Krajowy Ośrodek w terminie miesiąca od otrzymania żądania zbywcy nieruchomości rolnej powiadamia go o wysokości równowartości pieniężnej, o której mowa w ust. 6.

8. Zbywca nieruchomości rolnej w terminie miesiąca od dnia otrzymania powiadomienia, o którym mowa w ust. 7, może:

1) wystąpić do sądu o ustalenie równowartości pieniężnej wartości rynkowej nieruchomości rolnej nabywanej przez Krajowy Ośrodek albo

2) złożyć pisemne oświadczenie o cofnięciu żądania nabycia tej nieruchomości przez Krajowy Ośrodek.

9. W przypadku, o którym mowa w ust. 8 pkt 1, sąd określa równowartość pieniężną wartości rynkowej nieruchomości rolnej przy zastosowaniu sposobów ustalania wartości nieruchomości przewidzianych w przepisach o gospodarce nieruchomościami.

10. W przypadku, o którym mowa w ust. 8 pkt 2, Krajowemu Ośrodkowi przysługuje roszczenie o zwrot poniesionych przez nią kosztów ustalenia równowartości pieniężnej wartości rynkowej nieruchomości rolnej.

Art. 2b. [Obowiązki nabywcy nieruchomości rolnej]

1. Nabywca nieruchomości rolnej jest obowiązany prowadzić gospodarstwo rolne, w skład którego weszła nabyta nieruchomość rolna, przez okres co najmniej 10 lat od dnia nabycia przez niego tej nieruchomości, a w przypadku osoby fizycznej prowadzić to gospodarstwo osobiście.

2. W okresie, o którym mowa w ust. 1, nabyta nieruchomość nie może być zbyta ani oddana w posiadanie innym podmiotom.

3. Sąd, na wniosek nabywcy nieruchomości rolnej, wyrazi zgodę na dokonanie czynności, o których mowa w ust. 2, przed upływem okresu 10 lat od dnia przeniesienia własności tej nieruchomości, jeżeli konieczność jej dokonania wynika z przyczyn losowych, niezależnych od nabywcy.

4. Przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się do podmiotów, o których mowa w art. 2a ust. 3 pkt 1, oraz do nabywców nieruchomości rolnej w przypadkach, o których mowa w art. 2a ust. 3 pkt 2 i 3.

Art. 2c. [Stosowanie przepisów ustawy do nabycia użytkowania wieczystego lub udziału we współwłasności nieruchomości rolnej]

Przepisy ustawy dotyczące nabycia nieruchomości rolnej stosuje się odpowiednio do nabycia:

1) użytkowania wieczystego nieruchomości rolnej albo udziału lub części udziału w użytkowaniu wieczystym nieruchomości rolnej;

2) udziału lub części udziału we współwłasności nieruchomości rolnej.”

W opisanej sprawie nie będzie też miało znaczenia, czy jest to mniejsza działka czy obie. Natomiast nic nie stoi na przeszkodzie, by na czas swego życia osoba ta oddała w użytkowanie, np.: w dzierżawę ziemię opiekunowi w zamian za opiekę, dom odpisała w ramach dożywocia, a w testamencie zapisała mu gospodarstwo z zastrzeżeniem, że nie podlega ono spłacie w ramach zachowku.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Prezentowana opinia prawnika nie zawiera odpowiedzi na dodatkowe pytania klienta i dlatego może nie wyczerpywać w pełni omawianego zagadnienia. Często dopiero dzięki dodatkowym pytaniom i odpowiedziom można uzyskać kompletną poradę prawną. Podkreślamy, że w naszym serwisie można zadawać dodatkowe pytania bez ograniczeń czasowych i ilościowych.


Opinie klientów

Dziękuję bardzo, jestem pozytywnie zaskoczona i bardzo zadowolona. Porada jest bardzo szczegółowa, zrozumiała. Pomogła mi podjąć decyzje co do dalszego postepowania. Urszula, lekarz medycyny, 49 lat
Bardzo dziękuję. Nie spodziewam się odpowiedzi tak szybko i profesjonalnie udzielonej w dniu wolnym od pracy. Elżbieta
Skorzystałam z porady w sprawie spadkowej. Informacje są wyczerpujące, szczegółowe. Do odpowiedzi zadawałam dodatkowe pytania i w ciągu paru minut miałam konkretną odpowiedź. Pierwszy raz płaciłam za poradę internetową, ale warto. Polecam. Próbowałam wyjaśnić w sądzie, Urzędzie Skarbowym - ale nic nie zrozumiałam z wyjaśniań urzędników. W Google są wyjaśnienia ale bez szczegółowych przykładów, które są podobne do mojego przypadku. Bożena, pracownik biurowy, 40 lat
Dziękuję za poradę, bardzo szybko została udzielona odpowiedź, również na dodatkowe pytania. Marek

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z podziałem gospodarstw lub spadkobraniem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Podobne materiały

Zaprzestanie działalności rolniczej i przekazanie działek dzieciom

Żona uzyska za 3 miesiące prawo do emerytury rolniczej, ja pracuję, mam do emerytury 3 lata. Posiadamy gospodarstwo rolne o powierzchni 3,5 ha w kilku działkach, jedna jest z budynkiem mieszkalnym i zabudowaniami. Czy w ramach zaprzestania działalności rolniczej możemy przekazać działkę z budynkami jednemu dziecku, a pozostałe działki drugiemu – posiadającemu już ziemię powyżej 1 ha?

Dziedziczenie gospodarstwa rolnego po mężu

Przeprowadziłam postępowanie spadkowe u notariusza i posiadam akt dziedziczenia spadku po zmarłym mężu. Spadek po 1/2 odziedziczyliśmy oboje z dorosłym synem. Oboje z mężem byliśmy współwłaścicielami gospodarstwa rolnego na zasadach wspólności ustawowej, do tego posiadamy ciągniki i maszyny rolnicze. Nie bardzo wiem, jak mam sporządzić dokumenty do urzędu skarbowego. Czy po postępowaniu spadkowym należy mi się 1/2 gospodarstwa i 1/2 części po zmarłym mężu?

Formy przekazania gospodarstwa rolnego

Moi rodzice są rolnikami. Chcą przekazać gospodarstwo rolne, tak by zaprzestać prowadzenia działalności rolnej. Rodzice posiadają ziemię (jedna działka) i prowadzą hodowlę drobiu. Moja siostra podjęła się dalszego prowadzenia tej hodowli. W związku z tym rodzice chcą przekazać gospodarstwo jej, jednocześnie nie pozbawiając mnie całkowicie jakichś przychodów w przyszłości np. ze sprzedaży ziemi. Ja ze swojej strony nie mam zamiaru się wtrącać w to, jak siostra będzie zarządzała gospodarstwem, nie chcę się też z tego rozliczać, ani tym bardziej odpowiadać za jakieś zobowiązania, gdyby gospodarstwo nie przynosiło oczekiwanych zysków. Proszę nam doradzić, w jakiej formie najlepiej byłoby przekazać gospodarstwo siostrze, aby tylko ona się z tego tytułu rozliczała, ale w przypadku sprzedaży musiała się ze mną podzielić zapłatą?

Gospodarstwo dla brata a spłata pozostałego rodzeństwa

Około 15 lat temu rodzice oddali mojemu bratu gospodarstwo rolne. Miał on kontynuować działalność rolniczą. Niestety brat nie zbyt dobrze radził sobie w gospodarstwie i ostatecznie opuścił je, wyjeżdżając na stałe za granicę. Nie ma zamiaru wrócić. Rok po jego wyjeździe tata ciężko zachorował. Brat w ogóle nie interesował się opieką nad rodzicem, nawet nie dzwonił. Po śmierci taty również nie wrócił. Czy mam jakąkolwiek możliwość upomnienia się o część spadku? Jest nas pięcioro rodzeństwa, a brat jako jedyny otrzymał cały majątek rodziców.

Dziedziczenie gospodarstwa rolnego po bracie zmarłym w 2017 r.

Moja babcia odziedziczyła spadek po zmarłym bracie (ziemia rolna oraz zabudowania gospodarcze). Wujek zmarł przed miesiącem*, był kawalerem, nie posiadał dzieci (przynajmniej nic nam o tym nie wiadomo). Babcia nie ma żadnych uprawnień rolnych (mieszka w mieście). Jak powinna rozpocząć sprawę spadkową? Czy wystarczy wizyta u notariusza, czy trzeba będzie zakładać sprawę w sądzie? Jakie dokumenty będą potrzebne? Jedyną osobą, która ma uprawnienia rolnicze, jest babci córka, czyli moja mama.

Czy działki rolne przekazane w trakcie trwania małżeństwa wchodzą do majątku wspólnego?

W trakcie trwania małżeństwa moja była żona otrzymała aktem darowizny od rodziców działki rolne – ja nie byłem wpisany do aktu. W ogólnym rozumieniu działki te nie wchodzą do majątku wspólnego, ale w tym konkretnym przypadku podobno stanowią majątek wspólny, gdyż darczyńcy, przekazując ziemię rolną, uzyskali emerytury rolnicze – ma to wynikać z ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Proszę o wyjaśnienie tej kwestii, jest to dla mnie ważne ze względu na przeprowadzany podział majątku.

Kiedy rolnik może odebrać swojemu następcy darowane gospodarstwo rolne?

Od 2014 r. jestem właścicielem gospodarstwa rolnego (młodym rolnikiem z dotacji UE). Właścicielem gospodarstwa stałem się poprzez darowiznę od rodziców. Gospodarstwo otrzymałem wraz z długiem ciążącym na nim w wysokości ok. 150 tys. zł – hipoteka obciążająca gospodarstwo. Obecnie jednemu z rodziców nie podoba się mój styl pracy w gospodarstwie i chce to przerwać. Ojciec jest alkoholikiem z kilkoma wyrokami za znęcanie się nad rodziną, zaś mama jest na rencie KRUS. W jaki sposób rodzice mogą odebrać mi darowiznę gospodarstwa rolnego i z tym związane dotacje z UE? Czy taka sytuacja jest realna?

Czy mogę wydzierżawić gospodarstwo synowi i przejść na emeryturę?

Prowadzę gospodarstwo rolne. Od 15 lat jestem na rozliczeniu VAT. Obecnie mam 60 lat i chcę przejść na wcześniejszą emeryturę. Czy mogę wydzierżawić gospodarstwo synowi? Jak mam wyjść z VAT?



Szukamy ambitnego prawnika » wizytówka Zadaj pytanie »