Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z podziałem gospodarstw lub spadkobraniem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Czy działki rolne przekazane w trakcie trwania małżeństwa wchodzą do majątku wspólnego?

Małgorzata Zegarowicz-Sobuń • Opublikowane: 2018-06-04

W trakcie trwania małżeństwa moja była żona otrzymała aktem darowizny od rodziców działki rolne – ja nie byłem wpisany do aktu. W ogólnym rozumieniu działki te nie wchodzą do majątku wspólnego, ale w tym konkretnym przypadku podobno stanowią majątek wspólny, gdyż darczyńcy, przekazując ziemię rolną, uzyskali emerytury rolnicze – ma to wynikać z ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Proszę o wyjaśnienie tej kwestii, jest to dla mnie ważne ze względu na przeprowadzany podział majątku.

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Czy działki rolne przekazane w trakcie trwania małżeństwa wchodzą do majątku wspólnego?

Rozpocznę od wyjaśnienia, jakie składniki majątku według Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (K.r.o.) zaliczane są do wspólności majątkowej, a jakie składniki jej nie obejmują i stanowią tzw. majątek osobisty każdego z małżonków.

Zgodnie z art. 31 K.r.o. wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmuje przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Są to w szczególności:

„1) pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków;

2) dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków;

3) środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków;

4) kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 963, z późn. zm.).”

Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową, zgodnie z art. 33 K.r.o., należą do majątku osobistego każdego z małżonków:

„1) przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej;

2) przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił;

3) prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom;

4) przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków;

5) prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie;

6) przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; nie dotyczy to jednak renty należnej poszkodowanemu małżonkowi z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej albo z powodu zwiększenia się jego potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość;

7) wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków;

8) przedmioty majątkowe uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia jednego z małżonków;

9) prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy;

10) przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.”

Najprościej mówiąc – wszystko to, co nie stanowi majątku osobistego, należy do majątku wspólnego.

Istotny jest zapis pkt 2), który stanowi, że przedmioty majątkowe nabyte poprzez dziedziczenie, zapis bądź darowiznę zalicza się do majątku osobistego, chyba że wola spadkodawcy bądź darczyńcy była taka, aby przekazany przedmiot był objęty wspólnością małżeńską.

Tutaj rodzi się pytanie: jaką czynnością prawną rodzice przekazali Pana małżonce nieruchomość rolną? Jeżeli faktycznie była to umowa darowizny i z treści tej umowy nie wynika wola darczyńców, aby nieruchomość stanowiła majątek wspólny osoby obdarowanej i jej małżonka, to pomimo tego że darowizna nastąpiła w trakcie trwania małżeństwa, będzie ona majątkiem osobistym obdarowanego.

Uzyskanie prawa do rolniczego świadczenia emerytalno-rentowego, jakim była wcześniejsza emerytura rolnicza, zależało od zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej. W przypadku innych świadczeń, jeżeli emeryt lub rencista lub jego małżonek jest właścicielem (współwłaścicielem) albo ma w swoim posiadaniu gospodarstwo rolne, wypłata emerytury lub renty rolniczej ulega częściowemu zawieszeniu (zawieszenie wypłaty dotyczy części uzupełniającej emerytury lub renty, a w przypadku świadczeń przyznanych przed 1.01.1991 r. – części stanowiącej 95% emerytury podstawowej). Chcąc spełnić ten warunek, celem otrzymywania świadczenia, emeryt bądź rencista przenosił (i przenosi) własność i posiadanie gospodarstwa rolnego na inną osobę. Mogło się to odbyć na podstawie ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140), następnie ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, a po jej uchyleniu, ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Przekazanie gospodarstwa rolnego mogło nastąpić na podstawie umów uregulowanych w Kodeksie cywilnym: darowizny, sprzedaży, dożywocia, albo na podstawie odrębnego typu umowy nazwanej, określonej w art. 84 i 85 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników – umowy z następcą i umowy w celu wykonania umowy z następcą (umowa przekazania gospodarstwa rolnego następcy).

Przez umowę z następcą rolnik będący właścicielem (współwłaścicielem) gospodarstwa rolnego zobowiązuje się przenieść na osobę młodszą od niego co najmniej o 15 lat (następcę) własność (udział we współwłasności) i posiadanie tego gospodarstwa z chwilą nabycia prawa do emerytury lub renty inwalidzkiej, jeżeli następca do tego czasu będzie pracować w tym gospodarstwie. Ponadto umowa z następcą może zawierać inne postanowienia, w szczególności dotyczące wzajemnych świadczeń stron przed i po przeniesieniu przez rolnika własności gospodarstwa rolnego na następcę. Umowa powinna być zawarta w formie aktu notarialnego. Umowa przekazania gospodarstwa rolnego nie jest zatem umową darowizny, bowiem zgodnie z art. 888 § 1 K.c. na podstawie umowy darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku. Natomiast rolnik w zamian za przekazanie gospodarstwa otrzyma świadczenie rentowe bądź emerytalne.

Z brzmienia przepisów można wysnuć zatem wniosek, że gospodarstwo rolne nabyte przez jednego z małżonków (następcę) w okresie pozostawania we wspólności ustawowej wchodzi w skład majątku wspólnego na podstawie art. 31 § 1 K.r.o.

Organem właściwym w sprawach świadczeń rolników jest KRUS.

Zatem o tym, czy otrzymane przez Pańską żonę działki rolne weszły do majątku wspólnego, decyduje tryb zawarcia umowy. Jeżeli była to zwykła umowa darowizny (na podstawie Kodeksu cywilnego), to działki te stanowią majątek osobisty żony, chyba że w tej umowie jest rozszerzenie własności także na Pana (ale pisał Pan, że nie ma). Jeżeli natomiast umowa była zawierana w trybie ustawy o ubezpieczeniu rolników, to najprawdopodobniej była to umowa przekazania gospodarstwa rolnego i wtedy działki rolne wchodzą do majątku wspólnego.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z podziałem gospodarstw lub spadkobraniem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Podobne materiały

Prawo do gospodarstwa po rodzicach

Prawo do gospodarstwa po rodzicach

Moi dziadkowie, właściciele gospodarstwa rolnego, mieli 4 dzieci, z tego dwoje nie żyje (wujek i mój tata), jest jeszcze ciotka i drugi wujek....

Gospodarstwo dla brata a spłata pozostałego rodzeństwa

Gospodarstwo dla brata a spłata pozostałego rodzeństwa

Około 15 lat temu rodzice oddali mojemu bratu gospodarstwo rolne. Miał on kontynuować działalność rolniczą. Niestety brat nie zbyt dobrze radził sobie...

Czy umowa dożywocia umożliwia przekazanie gospodarstwa rolnego nierolnikowi?

Czy umowa dożywocia umożliwia przekazanie gospodarstwa rolnego nierolnikowi?

Czy obecne prawo rolne przewiduje przekazanie własności nieruchomości rolnej na drodze umowy dożywocia? Osoba niespokrewniona ze mną posiada gospodarstwo rolne...

Dziedziczenie gospodarstwa rolnego po bracie zmarłym w 2017 r.

Dziedziczenie gospodarstwa rolnego po bracie zmarłym w 2017 r.

Moja babcia odziedziczyła spadek po zmarłym bracie (ziemia rolna oraz zabudowania gospodarcze). Wujek zmarł przed miesiącem*, był kawalerem, nie posiadał...

Kiedy rolnik może odebrać swojemu następcy darowane gospodarstwo rolne?

Kiedy rolnik może odebrać swojemu następcy darowane gospodarstwo rolne?

Od 2014 r. jestem właścicielem gospodarstwa rolnego (młodym rolnikiem z dotacji UE). Właścicielem gospodarstwa stałem się poprzez darowiznę od...

Czy mogę wydzierżawić gospodarstwo synowi i przejść na emeryturę?

Czy mogę wydzierżawić gospodarstwo synowi i przejść na emeryturę?

Prowadzę gospodarstwo rolne. Od 15 lat jestem na rozliczeniu VAT. Obecnie mam 60 lat i chcę przejść na wcześniejszą emeryturę. Czy mogę wydzierżawić...

Otrzymanie ziemi od rodziców i jej odrolnienie

Otrzymanie ziemi od rodziców i jej odrolnienie

Rodzice są rolnikami, za niecałe 2 lata przechodzą na emeryturę, już w tym roku chcą częściowo rozpisać majątek. Teraz można otrzymać 0,3 ha...

Zrzeknięcie się i przepisanie gospodarstwa rolnego a podatek

Zrzeknięcie się i przepisanie gospodarstwa rolnego a podatek

Ojciec posiadał 8/10 własności w gospodarstwie, ja z bratem po 1/10. Na rozprawie sądowej ojciec i brat zrzekli się współwłasności...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »