Kategoria: Spadkobranie i podział gospodarstw

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z podziałem gospodarstw lub spadkobraniem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Czy należy się zachowek od gospodarstwa przekazanego za rentę rolniczą?

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2017-02-17

Moje pytanie dotyczy zachowku po rodzicach (jest nas 5 rodzeństwa). Rodzice w 1985 roku przepisali dom i gospodarstwo na jedną z sióstr i jej męża w zamian za rentę rolniczą. W 1992 r. umarł ojciec, a dwa lata później szwagier. Dwoje dzieci siostry przepisało sądownie swoją część po ojcu (po szwagrze) na siebie. W 2012 r. zmarła mama. Czwórka rodzeństwa nigdy nie otrzymała ani nie zrzekła się na rzecz jednej siostry majątku rodzinnego. Siostra twierdzi, że nic nam się nie należy, gdyż rodzice przepisali na nią wszystko. Czy należy nam się zachowek?

Iryna Kowalczuk

»Wybrane opinie klientów

Witam Państwa, oczywiście porada prawna okazała się przydatna i skuteczna. Już za parę dni rozpoczynamy proces przekształcania naszej spółdzielni we wspólnotę mieszkaniową. Dziękujemy za okazaną pomoc i pozdrawiam
Edward, 60 lat, emeryt straży granicznej
Bardzo serdecznie dziękuję Pani oraz osobą pomagającym w mojej sprawie. Za tak szczegółowe i dokładne wyjaśnienie problemu poparte wieloma przepisami prawa. W razie czego będę się kontaktował w przyszłości. Pozdrawiam serdecznie.
Mateusz, 35 lat, poligraf
Serdecznie dziękuję za pomoc. Jeżeli tylko będę miała jakikolwiek wątpliwości natury prawnej, na pewno skorzystam ponownie z serwisu wdzięczna za porady i wskazówki.
Renata
 Jestem zadowolony z odpowiedzi dodatkowej. 
Zbigniew, inżynier, 87 lat
Bardzo szybka i rzetelna odpowiedź. Profesjonalne podejście do klienta. Możliwość zadawania dodatkowych pytań jest niewątpliwie wielkim atutem usługi. Dziękuję za zajęcie się moją sprawą.
Emilia, 41 lat
Bardzo dobra, konkretna porada. Fachowe wyjaśnienie sytuacji przystępnym językiem. Szybkie odpowiedzi na pytania dodatkowe. Informacje, które otrzymałem były bardzo pomocne. Oparcie jakie otrzymałem w fachowej poradzie podziałało uspokajająco. Serdecznie dziękuję serwisowi i panu Panie Marcinie. Pozdrawiam.
Włodzimierz
Porada (analiza prawna) została bardzo szybko i fachowo zrealizowana, a treść przedstawionej analizy jest całkowicie jasna dla osoby niebędącej prawnikiem.
Paweł, nauczyciel akademicki, 64 lata
Szybko, wyczerpująco, kompleksowo, wraz z interpretacją DKIS. Bardzo dziękuję
Grzegorz, urzędnik, 41 lat
Szybkość odpowiedzi, cena porady, mozliwość zadawania pytań dodatkowych. 
Emilia, 30 lat, rolnik

Andrzej
Dziękuję za wyczerpujące informacje 
Elżbieta
Dziękuję za bardzo szczegółowe, rzeczowe i fachowe poradnictwo w przedłożonej sprawie. Porada Pana rzuciła nam dużo światła i jesteśmy wdzięczni.
Zbigniew, 74 lata
Zrozumiałem sprawę na tyle by zastanowić się, o przeprowadzenie postępowania spadkowego, po zmarłych rodzicach. Postraszę chociaż nikczemnika że to zrobię ,czy to zrobię to przekalkuluję na ile gra warta świeczki. Dziękuje.
Stanisław
Dziękuję bardzo za wyczerpującą odpowiedź . Wszystkim polecam korzystanie z EPorady24.
 
Maria
Witam. Miałam obawy co do porad internetowych ale zależało mi na czasie więc postanowiłam spróbować i nie żałuję, profesjonalne podejście do sprawy ,wszystko wyjaśnione i pomocne polecam.
Małgorzata
Bardzo obszerna i szczera do bólu opinia. Dokładnie tego co potrzebowałem. Bez owijania w bawełnę, bardzo konkretnie i obszernie. Na mały minus pytanie dodatkowe złożone jako uzupełnienie zostały pominięte.
Maciej
Dziękuję bardzo za szybkie odpowiedzi i wyczerpujące informacje dotyczące mojej sprawy.
Mirosław
Jestem zadowolona z Waszych usług, już 2-gi raz dostaję odpowiedź, która jest wyczerpująca, napisana zrozumiałym (dla nie prawnika ) językiem i w ciągu doby, Trzymacie poziom już 10 lat i oby tak dalej. 
Krystyna, inżynier, 70 lat
Wszystko jest na najwyższym poziomie
Sebastian, 44 lata, mechanik samochodowy
Bardzo wysoko oceniam współpracę z serwisem , odpowiedz prawnika była wyczerpująca i rzetelna . 
Edyta
Dziękuję bardzo za odpowiedź. Rozwiała moje wątpliwości. Pomogła mi w rozwiązaniu problemu.
Anna
W ciągu niespełna godziny otrzymałem wyczerpującą odpowiedź, a to bez wychodzenia z domu i \"szukania\" prawników. .
Roman, emeryt, 72 lata
Bardzo sprawnie i na temat.
Klaudiusz
Szybka odpowiedź, która została przesłana następnego dnia, to największy atut. Muszę też przyznać, że informacje były rzetelnie i wyczerpująco przedstawione. Dla mnie to wygodna forma rozwiewania wszelkich wątpliwości prawnych towarzyszących sprawom biznesowym - nie tracę czasu a koszty akceptowalne. 
Ewa
Błyskawiczna reakcja, gotowość do niezwykle wnikliwego pochylenia się nad problemem, cierpliwe wyjaśnianie tematów trudnych dla laika, a reasumując - bardzo profesjonalna opieka nad klientem - to może zasługiwać tylko na najwyższą ocenę!
Katarzyna, 53 lata
Bardzo dziękuję - szybko i profesjonalnie.
Beata
Po raz kolejny bardzo rzetelna i wyczerpująca odpowiedz na pytania.
Przemysław
Bardzo polecam ten serwis. Odpowiedzi otrzymałam szybko i rzetelnie podparte przepisami. 
Małgorzata
Jestem bardzo zadowolona z pomocy którą uzyskałam na portalu. Odpowiedź otrzymałam w ekspresowym tempie płacąc za to niewiele ponad 80 zł. Wiadomość którą dostałam była wyczerpująca, wszystkie informacje zostały przekazane w sposób jasny i zrozumiały. Dodatkowo były umieszczone wyroki SN z przeszłości na których mogłam się oprzeć. Polecam każdemu.
Katarzyna, 29 lat
Odpowiedz wyczerpująca,ale jak to zwykle bywa rodzą się następne pytania.
Bogusław

W orzecznictwie panuje pogląd, iż niejednorodny charakter umowy o przekazaniu gospodarstwa rolnego następcy w zamian za rentę, zawierającej elementy prawa administracyjnego, ubezpieczeniowego i cywilnego, przemawia przeciwko uznaniu, że z punktu widzenia uprawnień do zachowku umowa taka może być traktowana jako umowa darowizny.

Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 19 lipca 2006 r. (sygn. akt. VI ACa 99/2006) stwierdził, iż umowa o przekazanie gospodarstwa rolnego następcy w zamian za świadczenie z ubezpieczenia społecznego, wobec zawarcia w niej elementów z różnych dziedzin prawa, ma niejednorodny charakter, jednakże ze względu na zakres regulacji oraz cel, jakiemu ma służyć, nie może być ona z punktu widzenia zachowku traktowana tak, jak umowa darowizny w rozumieniu przepisu art. 888 § 1 Kodeksu cywilnego, a tylko takie darowizny doliczane są do spadku przy obliczaniu zachowku po myśli przepisu art. 993 Kodeksu cywilnego.

Z kolei Sąd Apelacyjny w Katowicach postanowieniem z dnia 22 lutego 2012 r. przedstawił Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne odnoszące się do tego, czy wartość gospodarstwa rolnego będącego przedmiotem umowy przekazania własności gospodarstwa rolnego, zawartej w trybie ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin uwzględnia się przy ustalaniu zachowku.

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Sąd Najwyższy uchwałą z dnia 21 czerwca 2012 r. udzielił odpowiedzi następującej treści:

„Przy ustalaniu zachowku nie uwzględnia się wartości gospodarstwa rolnego przekazanego przez spadkodawcę następcy na podstawie umowy przewidzianej w art. 59 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (tj. Dz. U. z 1989 r. Nr 24, poz. 133 ze zm.).”

W motywach uchwały Sąd Najwyższy wskazał, iż charakter prawny umowy przeniesienia gospodarstwa rolnego na rzecz następcy określony został w orzecznictwie jako rodzaj umowy o charakterze cywilnoprawnym, odmienny od umów przeniesienia własności wymienionych w części szczegółowej księgi trzeciej Kodeksu cywilnego o zobowiązaniach. Mają do niej zastosowanie przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zdolności do czynności prawnych, wad oświadczenia woli, nieważności czynności prawnej oraz skutków prawnych oświadczenia woli. Sąd Najwyższy przedstawił szereg orzeczeń zawierających poglądy wskazujące na wyodrębnioną ustawowo swoistość umowy przekazania gospodarstwa rolnego następcy, odmienną od umowy darowizny. Przyczyną jej zawarcia jest dążenie do uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego, której następstwem jest wzajemna zależność umowy i decyzji w przedmiocie tych świadczeń ubezpieczeniowych, polegająca na tym, że utrata mocy jednej z tych czynności pociąga za sobą utratę mocy także drugiej. Nieodpłatność umowy nie jest wyłącznym atrybutem umowy przekazania gospodarstwa rolnego ani nawet jej dominującą cechą. Konsekwencje przyjęcia, że umowa przekazania nie jest darowizną i nie mają do niej zastosowania przepisy K.c. regulujące umowę darowizny, odnoszą się również do kwestii doliczania darowizn do substratu zachowku, która została uregulowana w art. 993 i 994 K.c. Użyte w art. 993 K.c. pojęcie darowizny odnosi się do umowy uregulowanej w art. 888 K.c., którą darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swojego majątku, jeśli nie dotyczy bezpłatnych przysporzeń objętych art. 889 K.c. Analiza charakteru umowy przekazania gospodarstwa rolnego następcy określa cechy tej czynności prawnej, które różnią ją od uregulowanej w Kodeksie cywilnym umowy darowizny i prowadzi do uznania, że stanowi ona swoisty rodzaj umowy przenoszącej własność. Pośród tych cech kwestia nieodpłatności nie ma dominującego znaczenia.

Tezę tę potwierdził Sąd Apelacyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 25 stycznia 2013 r., V ACa 1025/12, wskazując, iż należy podzielić stanowisko orzecznicze, w myśl którego przy ustalaniu zachowku nie uwzględnia się wartości gospodarstwa rolnego przekazanego przez spadkodawcę następcy na podstawie umowy przewidzianej w art. 59 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin.

Gdyby zatem wystąpiła Pani na drogę postępowania sądowego z roszczeniem o zachowek w stosunku do siostry, ta może żądać oddalenia powództwa, powołując się na orzecznictwo sądów w tej sprawie, które przedstawiłam. Mimo że polskie prawo nie ma charakteru precedensowego, to jednakże istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że Pani by sprawę przegrała.

W sytuacji zatem, gdyby gospodarstwo rolne zostało przekazane zwykłą umową darowizny (nie na podstawie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych), to wówczas bezsprzecznie mogłaby Pani żądać od siostry zapłaty określonej kwoty tytułem zachowku. Jednakże gospodarstwo, jak Pani napisała, zostało przekazane siostrze w zamian za rentę, tak więc od takiej umowy nie należy się nikomu zachowek.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Prezentowana opinia prawnika nie zawiera odpowiedzi na dodatkowe pytania klienta i dlatego może nie wyczerpywać w pełni omawianego zagadnienia. Często dopiero dzięki dodatkowym pytaniom i odpowiedziom można uzyskać kompletną poradę prawną. Podkreślamy, że w naszym serwisie można zadawać dodatkowe pytania bez ograniczeń czasowych i ilościowych.


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z podziałem gospodarstw lub spadkobraniem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Podobne materiały

Podział gospodarstwa rolnego po śmierci właściciela


Niedawno zmarł brat, który posiadał gospodarstwo rolne. Był kawalerem, nie zostawił testamentu. Matka żyje, ma zapisane dożywocie. Kto dziedziczy po zmarłym? Mam też 3 siostry. Czy można podzielić gospodarstwo?

Gospodarstwo rolne otrzymane w spadku i problemy z uzyskaniem informacji o nim


Jestem spadkobiercą części majątku, czyli gospodarstwa. Sąd zobowiązał komornika do spisu majątku. Ten wezwał mnie do opłaty. Poinformowałam komornika, że jestem w trakcie odrzucania spadku. W międzyczasie sąd wydał postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku. Inny spadkobierca przyjął go z dobrodziejstwem inwentarza. Obecnie mam trudności z uzyskaniem danych owartości i wielkości budynków. Mija tymczasem 6-miesięczny okres na złożenie zeznania w US. Spadek jest zadłużony, a ja chcę uniknąć problemów. Co robić?

Przepisanie gospodarstwa rolnego a zachowek


Jestem jedynym dzieckiem mojego ojca z drugiego małżeństwa. W 1976 r. zmarła pierwsza żona taty. Z tego małżeństwa pozostało troje wspólnych dzieci – moje przyrodnie rodzeństwo. Trzy lata później ojciec ożenił się z moją matką, urodziłem się ja, ale niedługo potem rodzice się rozwiedli. W 1993 r. przyrodnie siostry zrzekły się praw spadkowych po matce na rzecz swojego brata. Gospodarstwo rolne zostało w całości za dożywotnią opiekę nad moim ojcem przepisane właśnie jemu – synowi z pierwszego małżeństwa. Ojciec żyje, zastanawiam się, czy w przyszłości przysługiwać mi będzie zachowek od brata.

Warunki dziedziczenia ustawowego gospodarstw rolnych


Mój brat zmarł w marcu 2016 roku. Pozostawił po sobie gospodarstwo rolne powyżej 1 ha. Nie miał żony ani dzieci. Jedyni spadkobiercy to moja siostra i ja. Czy mogę się powołać na Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 grudnia 1990 r. w sprawie warunków dziedziczenia ustawowego gospodarstw rolnych § 1 pkt 3 i w ten sposób stać się jedyną właścicielką gospodarstwa?

Jak założyć księgę wieczystą dla nieruchomości gruntowej?


Chcę założyć księgę wieczystą dla nieruchomości gruntowej (łąki), której jestem współwłaścicielem wraz z ciocią i siostrą. Dla nieruchomości został urządzony zbiór dokumentów, który znajduje się w sądzie rejonowym zgodnym z położeniem nieruchomości. Posiadam potwierdzony przez Archiwum Państwowe akt kupna łąki przez moich dziadków, akt darowizny części łąki na rzecz mojej mamy i cioci, postanowienie sądu o nabyciu spadku przez mamę i ciocię (po śmierci babci) oraz postanowienie sądu o nabyciu spadku przeze mnie i siostrę po mamie. W starostwie powiatowym w rejestrze gruntów widniejemy jako współwłaściciele. Jakie czynności powinienem podjąć, jakie wnioski wypełnić, aby założyć księgę?

Niechciana działka rolna po zmarłej matce


Moja matka zmarła 4 lata temu. Była właścicielką działki rolnej. Teraz podatek przychodzi na mnie. Nie chcę tej działki po zmarłej matce, nie jest to na mnie zapisane i nie jest mi to do niczego potrzebne. Czy mam obowiązek płacenia za coś co nie należy do mnie? Co mam z tym zrobić?

Darowizna ziemi a początek biegu 5-letniego okresu posiadania nieruchomości


Mama odziedziczyła po swoim ojcu (postanowienie sądu z października 2011 r.) gospodarstwo rolne. Jeszcze w tym samym roku złożyła w urzędzie skarbowym zeznanie podatkowe dotyczące spadku. W związku z tym w styczniu 2012 r. otrzymała z urzędu skarbowego decyzję, że nie zapłaci żadnego podatku, jeżeli przez okres 5 lat nie sprzeda tego majątku i będzie w nim mieszkać. Od jakiej daty należy liczyć ten 5-letni okres?

Następna sprawa dotyczy darowizny ziemi rolnej (VI klasy) o pow. 0,15 ha, która ma dostęp do drogi publicznej i mediów. Mama chce podarować ją mnie, swojemu synowi, ale ma dylemat, czy podarować ją notarialnie w całości z adnotacją, że w przypadku sprzedaży połowa przychodu należy do niej, czy też mam geodezyjnie podzielić działkę na 2 równe połowy i sporządzić umowę darowizny u notariusza tylko na jedną część? Który wariant będzie korzystniejszy, jakie będą koszty u notariusza? I jeszcze jedno: czy bardziej opłaca się darować ziemię rolną, czy po przekształceniu – uzyskaniu warunków zabudowy w działkę budowlaną?

Rezygnacja z gospodarstwa rolnego w celu uzyskania emerytury rolniczej


Mam przyznaną emeryturę rolniczą w części składkowej i aby otrzymać część muszę zrezygnować z gospodarstwa rolnego. Czy mogę podarować część lub całość gospodarstwa synowi? A może jest jakiś inny sposób?



Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika » wizytówka Zadaj pytanie »