Umowa-zlecenie a KRUS – brak zgłoszenia i skutki

Dodatkowa praca rolnika a ubezpieczenie w KRUS

Rolnik ubezpieczony w KRUS może wykonywać niektóre dodatkowe zajęcia zarobkowe, ale nie każde zatrudnienie pozwala zachować ubezpieczenie rolnicze. Inaczej ocenia się umowę o pracę, inaczej umowę-zlecenie, a jeszcze inaczej działalność gospodarczą. Przy etacie zasadą jest objęcie obowiązkowymi ubezpieczeniami w ZUS, co co do zasady wyłącza dalsze podleganie ubezpieczeniu społecznemu rolników.

Przy umowie-zleceniu działa szczególna regulacja z art. 5b ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Rolnik lub domownik, który podlega ubezpieczeniu w KRUS w pełnym zakresie z mocy ustawy, może nadal podlegać temu ubezpieczeniu mimo objęcia go ubezpieczeniem społecznym z tytułu zlecenia, jeżeli przychód osiągany z tego tytułu w rozliczeniu miesięcznym nie przekracza kwoty równej minimalnemu wynagrodzeniu za pracę.

Oznacza to, że sama umowa-zlecenie nie zawsze powoduje utratę KRUS. Decydujące znaczenie mają: rodzaj umowy, miesięczny przychód, status rolnika lub domownika, sposób podlegania ubezpieczeniu w KRUS oraz to, czy dana osoba jest objęta ubezpieczeniem w pełnym zakresie z mocy ustawy. Szerzej o podobnych sytuacjach piszemy w materiale: praca rolnika a ubezpieczenie KRUS.

Limit przychodu ze zlecenia w 2026 r.

Limit z art. 5b ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników jest równy minimalnemu wynagrodzeniu za pracę. Od 1 stycznia 2026 r. minimalne wynagrodzenie za pracę wynosi 4806 zł brutto, dlatego w 2026 r. miesięczny przychód ze zlecenia nie powinien przekroczyć tej kwoty, jeżeli rolnik lub domownik chce nadal korzystać z ochrony przewidzianej w art. 5b.

Istotne jest miesięczne rozliczenie przychodu. Nie należy zakładać, że przekroczenie w jednym miesiącu można automatycznie zrównoważyć niższym wynagrodzeniem w kolejnym miesiącu. Jeżeli rachunki do umowy-zlecenia są nieregularne, warto zachować umowę, rachunki i potwierdzenia wypłat, ponieważ KRUS może badać, jaki przychód faktycznie został osiągnięty w konkretnych miesiącach.

Zgłoszenie umowy-zlecenia do KRUS

Fakt podjęcia zatrudnienia w formie umowy-zlecenia należy zgłosić w KRUS na bieżąco. Dotyczy to również sytuacji, w której wynagrodzenie z umowy jest niższe od minimalnego wynagrodzenia za pracę. KRUS wskazuje, że taka aktywność może mieć znaczenie nie tylko dla ubezpieczenia społecznego rolnika, lecz także dla prawa do świadczeń z ubezpieczenia zdrowotnego osoby zainteresowanej i członków rodziny zgłoszonych przez nią do tego ubezpieczenia.

Najbezpieczniej zgłosić zlecenie pisemnie w placówce KRUS albo przez dostępny kanał kontaktu z Kasą i dołączyć kopię umowy oraz dokumenty pokazujące wysokość miesięcznego przychodu. Jeżeli zlecenie trwa kilka miesięcy, warto przekazywać również kolejne rachunki lub informację o wypłatach. Praktyczne omówienie podobnego obowiązku znajdziesz w artykule: zgłoszenie umowy-zlecenia w KRUS.

Co grozi za brak zgłoszenia pracy na umowie-zlecenie?

Brak zgłoszenia umowy-zlecenia do KRUS nie oznacza automatycznie, że rolnik otrzyma grzywnę tylko dlatego, że spóźnił się z informacją. W praktyce najważniejsze są skutki ubezpieczeniowe. KRUS może wszcząć postępowanie wyjaśniające, zażądać dokumentów, ustalić okres wykonywania umowy, sprawdzić wysokość przychodu i ocenić, czy warunki dalszego podlegania KRUS były spełnione.

Jeżeli miesięczny przychód ze zlecenia nie przekraczał limitu i rolnik spełniał pozostałe warunki z art. 5b, brak zgłoszenia powinien być przede wszystkim naprawiony przez złożenie wyjaśnień oraz dokumentów. Nie można jednak wykluczyć czasowych problemów z potwierdzeniem ubezpieczenia zdrowotnego, zwłaszcza gdy zleceniobiorca albo członkowie jego rodziny byli zgłoszeni do ubezpieczenia zdrowotnego przez KRUS.

Jeżeli natomiast przychód ze zlecenia przekroczył limit albo z okoliczności sprawy wynika, że art. 5b nie ma zastosowania, KRUS może wydać decyzję o ustaniu ubezpieczenia społecznego rolników. Skutki mogą obejmować konieczność uporządkowania zgłoszeń i składek w ZUS, zmianę tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego, a w niektórych sprawach także rozliczenia za okres wsteczny. Każdorazowo zależy to od konkretnych dat, rodzaju umowy, wysokości przychodu i dokumentów.

Co zrobić, jeśli zlecenie nie zostało zgłoszone?

Jeżeli umowa-zlecenie nie została zgłoszona od razu, warto działać zanim sprawa zostanie wykryta przy okazji kontroli albo weryfikacji ubezpieczenia zdrowotnego. Najpierw należy ustalić dokładne daty trwania umowy, wysokość przychodu w każdym miesiącu i to, czy zleceniodawca zgłosił zleceniobiorcę do ZUS.

Następnie warto złożyć do KRUS pisemną informację o wykonywaniu umowy-zlecenia wraz z wyjaśnieniem przyczyny opóźnienia i dokumentami potwierdzającymi przychód. Jeżeli przychód nie przekraczał limitu, należy wprost wskazać, że rolnik powołuje się na art. 5b ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników i wnosi o potwierdzenie dalszego podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników.

Gdy KRUS wyda decyzję niekorzystną, trzeba sprawdzić pouczenie. Co do zasady od decyzji w sprawach ubezpieczeniowych przysługuje odwołanie do sądu w terminie miesiąca od doręczenia decyzji, składane za pośrednictwem organu, który ją wydał. Nie warto odkładać tej czynności, ponieważ spóźnienie może utrudnić obronę praw ubezpieczonego.

FAQ

Źródła

Stan prawny zweryfikowany na 26 maja 2026 r.

1. Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, w szczególności art. 5b – tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1770: ELI/Dziennik Ustaw.
2. Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, w szczególności art. 6 ust. 1 pkt 4 – tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 350: ELI/Dziennik Ustaw.
3. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 września 2025 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2026 r., Dz.U. 2025 poz. 1242: ISAP.
4. Informacja KRUS „Umowy zlecenia oraz rada nadzorcza”: gov.pl/KRUS.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.