Sprzedaż roślin do urzędu a paszport roślin i faktura VAT RR

Faktura VAT RR po przejęciu gospodarstwa

Faktura VAT RR jest szczególnym dokumentem przewidzianym w art. 116 ustawy o podatku od towarów i usług. Nie wystawia jej sam rolnik ryczałtowy, lecz nabywca produktów rolnych, jeżeli jest podatnikiem zarejestrowanym jako podatnik VAT czynny i kupuje produkty rolne od rolnika ryczałtowego. Ten sam mechanizm może mieć znaczenie także przy: powrót rolnika z VAT na ryczałt.

Rolnikiem ryczałtowym jest rolnik dokonujący dostawy produktów rolnych albo świadczący usługi rolnicze, korzystający ze zwolnienia z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 3 ustawy o VAT, z wyjątkiem rolnika zobowiązanego na podstawie odrębnych przepisów do prowadzenia ksiąg rachunkowych. Działalność rolnicza w rozumieniu ustawy o VAT obejmuje m.in. produkcję materiału szkółkarskiego oraz produkcję roślin ozdobnych.

Jeżeli gospodarstwo zostało skutecznie przeniesione aktem notarialnym, a dostawy roślin dokonuje już nowy właściciel, dane na fakturze VAT RR powinny odpowiadać rzeczywistemu sprzedawcy. Sam fakt, że przejęcie gospodarstwa nastąpiło niedawno, nie wyklucza rozliczenia sprzedaży na dane nowego właściciela. Kluczowe jest to, czy w dacie sprzedaży to on prowadzi działalność rolniczą, sprzedaje produkty pochodzące z gospodarstwa i spełnia warunki rolnika ryczałtowego.

Nie należy natomiast utożsamiać statusu rolnika ryczałtowego z obowiązkiem rejestracji jako podatnik VAT czynny. Co do zasady rolnik ryczałtowy korzysta ze zwolnienia, a formularz VAT-R ma znaczenie przede wszystkim wtedy, gdy rolnik chce zrezygnować ze zwolnienia albo rozliczać VAT na zasadach ogólnych. W praktyce warto zachować akt notarialny, dokumenty dotyczące gospodarstwa oraz korespondencję z nabywcą, aby w razie kontroli wykazać, kto był sprzedawcą roślin.

Czy urząd jest ostatecznym odbiorcą roślin?

Przy paszportach roślin decydujące znaczenie ma nie to, czy urząd będzie rośliny dalej odsprzedawał, lecz czy mamy do czynienia z roślinami przeznaczonymi do sadzenia oraz czy zachodzi wyjątek dla użytkownika ostatecznego. Rozporządzenie 2016/2031 definiuje użytkownika ostatecznego jako osobę, która nabywa rośliny do użytku osobistego poza swoją działalnością handlową, gospodarczą lub zawodową.

Urząd, gmina albo inna jednostka publiczna kupująca rośliny do nasadzeń przy drogach, w parkach, przy szkołach czy na terenach komunalnych nie nabywa ich do prywatnego, osobistego użytku. Taki zakup służy wykonywaniu zadań publicznych i ma charakter instytucjonalny. Dlatego w przypadku sprzedaży sadzonek, krzewów, drzew i innych roślin ozdobnych przeznaczonych do sadzenia bezpiecznym i prawidłowym założeniem jest konieczność zaopatrzenia ich w paszporty roślin. Osobno trzeba odróżnić zagadnienie: sprzedaż sadzonek przez rolnika.

Wyjątek od obowiązku paszportowania dotyczy bezpośredniego dostarczania roślin użytkownikom ostatecznym, np. osobom prywatnym kupującym niewielkie ilości roślin do własnego ogrodu. Wyjątek ten nie obejmuje sprzedaży przez umowy zawierane na odległość, w szczególności przez Internet, oraz nie obejmuje roślin, dla których wymagany jest paszport do stref chronionych.

Obowiązek posiadania paszportów roślin przy sprzedaży jest szczególnie istotny w szkółkach, które oferują rośliny ozdobne do sadzenia podmiotom publicznym, firmom wykonującym nasadzenia albo innym profesjonalnym odbiorcom.

Jak uzyskać możliwość wystawiania paszportów roślin?

Paszport roślin może być wydawany przez podmiot upoważniony albo przez właściwy organ, jeżeli przepisy przewidują taką możliwość. Producent szkółkarski, który chce samodzielnie wydawać paszporty, powinien być wpisany do urzędowego rejestru podmiotów profesjonalnych prowadzonego przez PIORiN i uzyskać upoważnienie do wydawania paszportów dla określonych roślin lub grup roślin.

Wniosek o wpis składa się do właściwej jednostki PIORiN, zwykle według miejsca zamieszkania albo siedziby podmiotu. Po wpisie nadawany jest indywidualny numer rejestracyjny. Numer ten jest jednym z elementów, które pojawiają się na paszportach roślin. Samo przejęcie gospodarstwa po rodzicach nie powinno być traktowane jako automatyczne przejście wpisu i upoważnienia na nową osobę. Nowy właściciel powinien zweryfikować w PIORiN, czy musi złożyć własny wniosek albo zaktualizować dane.

Podmiot wystawiający paszporty musi prowadzić produkcję i obrót w sposób pozwalający na identyfikowalność roślin, kontrolę ich pochodzenia oraz sprawdzenie, czy spełniają wymagania fitosanitarne. Paszport powinien być dołączony do jednostki handlowej roślin, a jeżeli rośliny są przemieszczane w paczce, wiązce lub pojemniku - do tej paczki, wiązki albo pojemnika.

Co sprawdzić przed złożeniem oferty dla urzędu?

Przed przyjęciem zamówienia z urzędu warto przejść przez krótką listę kontrolną. Po pierwsze, należy ustalić, kto będzie formalnym sprzedawcą roślin i czy spełnia warunki rolnika ryczałtowego. Po drugie, trzeba zapytać nabywcę, czy jako czynny podatnik VAT wystawi fakturę VAT RR. Jeżeli nabywca nie spełnia warunków do wystawienia faktury VAT RR, sposób dokumentowania transakcji trzeba ustalić oddzielnie, najlepiej z księgowym albo doradcą podatkowym.

Po trzecie, należy sprawdzić, czy sprzedawane rośliny są roślinami przeznaczonymi do sadzenia i czy podlegają paszportowaniu. Przy działalności szkółkarskiej odpowiedź najczęściej będzie twierdząca. Po czwarte, trzeba upewnić się, że aktualny właściciel gospodarstwa jest właściwie zarejestrowany w PIORiN i ma upoważnienie do wydawania paszportów dla sprzedawanych roślin.

Po piąte, warto zachować dokumentację zamówienia: zapytanie ofertowe, ofertę, specyfikację gatunków i ilości, paszporty roślin, potwierdzenie wydania towaru oraz dokumenty rozliczeniowe. Ma to znaczenie zarówno przy kontroli fitosanitarnej, jak i przy ewentualnych wątpliwościach podatkowych.

Konsekwencje sprzedaży roślin bez wymaganego paszportu

Sprzedaż albo przemieszczanie roślin, które powinny być zaopatrzone w paszport roślin, bez wymaganego dokumentu może skutkować reakcją organów PIORiN. W zależności od naruszenia możliwe są nakazy, zakazy, obowiązek usunięcia uchybień, ograniczenie lub cofnięcie upoważnienia do wydawania paszportów, a także administracyjne kary pieniężne.

Ryzyko nie dotyczy wyłącznie producenta. Nabywca publiczny może wymagać prawidłowych dokumentów już na etapie zamówienia, odbioru roślin albo kontroli realizacji umowy. Brak paszportów może więc doprowadzić nie tylko do sankcji administracyjnych, ale także do sporu o wykonanie zamówienia.

W przypadku faktury VAT RR błędne wskazanie sprzedawcy albo wystawienie dokumentu mimo braku ustawowych warunków może wywołać problemy podatkowe po stronie nabywcy i dostawcy. Dlatego dane na fakturze powinny odpowiadać rzeczywistej stronie transakcji, a mechanizm VAT RR powinien być stosowany tylko wtedy, gdy spełnione są warunki z ustawy o VAT.

FAQ

Czy urząd kupujący rośliny musi dostać paszporty roślin?

Co do zasady tak, jeżeli kupuje rośliny przeznaczone do sadzenia, np. sadzonki, krzewy albo drzewa ozdobne. Urząd nabywający rośliny do nasadzeń publicznych zwykle nie mieści się w wyjątku dla użytkownika ostatecznego kupującego rośliny do osobistego użytku.

Czy faktura VAT RR może być wystawiona na nowego właściciela gospodarstwa?

Tak, jeżeli w chwili sprzedaży to nowy właściciel faktycznie dokonuje dostawy produktów rolnych, produkty pochodzą z jego działalności rolniczej i spełnia on warunki rolnika ryczałtowego. Dla bezpieczeństwa warto zachować akt notarialny oraz dokumenty potwierdzające prowadzenie gospodarstwa.

Czy rolnik ryczałtowy sam wystawia fakturę VAT RR?

Nie. Fakturę VAT RR wystawia nabywca produktów rolnych będący czynnym podatnikiem VAT. Rolnik ryczałtowy powinien natomiast podać prawidłowe dane, potwierdzić transakcję i spełniać warunki pozwalające na zastosowanie tego mechanizmu.

Czy wpis do rejestru PIORiN wystarczy do wystawiania paszportów?

Nie zawsze. Do samodzielnego wydawania paszportów potrzebne jest także upoważnienie do ich wydawania w odpowiednim zakresie. Wpis, numer rejestracyjny, zakres upoważnienia oraz obowiązki ewidencyjne trzeba sprawdzić we właściwej jednostce PIORiN.

Czy paszport jest potrzebny, gdy rośliny nie będą dalej sprzedawane?

Brak dalszej odsprzedaży nie przesądza jeszcze o zwolnieniu. Wyjątek dotyczy bezpośredniego dostarczania roślin użytkownikowi ostatecznemu nabywającemu je do osobistego użytku, a nie każdej sytuacji, w której nabywca nie handluje roślinami dalej.

Podsumowanie

Nowy właściciel gospodarstwa może sprzedawać rośliny na własne dane od momentu, gdy faktycznie stał się stroną transakcji i spełnia warunki wynikające z przepisów podatkowych. Faktura VAT RR może zostać wystawiona na jego dane, ale tylko przez nabywcę uprawnionego do stosowania tego mechanizmu.

Sprzedaż roślin ozdobnych do urzędu wymaga natomiast szczególnej ostrożności fitosanitarnej. Jeżeli są to rośliny przeznaczone do sadzenia, należy przyjąć, że powinny posiadać paszporty roślin, a sprzedawca powinien mieć uporządkowany wpis i upoważnienie w PIORiN. Wyjątek dla użytkownika ostatecznego nie powinien być stosowany automatycznie do zamówień publicznych i zakupów instytucjonalnych.

Źródła

1. Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - Dz.U. 2004 nr 54 poz. 535

2. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/2031 z dnia 26 października 2016 r. w sprawie środków ochronnych przeciwko agrofagom roślin - EUR-Lex

3. Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2019/2072 z dnia 28 listopada 2019 r. - EUR-Lex

4. Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o ochronie roślin przed agrofagami - Dz.U. 2020 poz. 424

5. Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa, rejestr podmiotów profesjonalnych - gov.pl

6. Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa, sprzedaż roślin przez Internet - gov.pl

7. Ustawa z dnia 9 listopada 2012 r. o nasiennictwie - Dz.U. 2012 poz. 1512

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.