Czy urząd kupujący rośliny potrzebuje paszportów?

Faktury wystawiane przez rolnika

Na wstępie należy wyjaśnić, że faktura VAT RR, przewidziana w art. 116 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług dalej: ustawa o VAT, stanowi szczególny dokument rozliczeniowy w relacji między nabywcą towarów rolnych (zwykle podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą) a tzw. rolnikiem ryczałtowym.

Zgodnie z art. 2 pkt 19 ustawy o VAT rolnikiem ryczałtowym jest osoba fizyczna wykonująca działalność rolniczą, która nie jest zarejestrowana jako podatnik VAT czynny i korzysta ze zwolnienia z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 3 tej ustawy. Działalność rolnicza, o której mowa w art. 2 pkt 15 ustawy o VAT, obejmuje również działalność szkółkarską.

Z kolei art. 116 ust. 1 ustawy o VAT dopuszcza możliwość wystawienia przez nabywcę faktury VAT RR dokumentującej nabycie produktów rolnych od rolnika ryczałtowego. Co istotne, nie ma przeszkód prawnych, aby faktura ta została wystawiona na nowego właściciela gospodarstwa, jeżeli to on faktycznie dokonał dostawy produktów rolnych – niezależnie od tego, kiedy nastąpiło formalne przeniesienie własności gospodarstwa.

Z perspektywy przepisów podatkowych i cywilnych, moment nabycia gospodarstwa nie ogranicza zdolności do samodzielnego wykonywania działalności rolniczej w ramach modelu rolnika ryczałtowego, o ile spełnione są przesłanki ustawowe, tj. nabywca jest osobą fizyczną, nie jest zarejestrowanym podatnikiem VAT czynnym oraz wykonuje działalność rolniczą.

Jeśli klient zarejestrował się jako rolnik ryczałtowy (co powinno być potwierdzone poprzez stosowny wpis do ewidencji podatników VAT – formularz VAT-R), może on być legalnym odbiorcą płatności w ramach faktury VAT RR. Podkreślenia wymaga, że ustawa o VAT nie nakłada żadnych okresów karencyjnych ani ograniczeń czasowych, które uzależniałyby możliwość posługiwania się mechanizmem faktur RR od długości posiadania gospodarstwa.

W świetle powyższego należy uznać, że faktura VAT RR może zostać wystawiona z danymi klienta jako nowego właściciela gospodarstwa, o ile spełnia on przesłanki ustawowe do bycia rolnikiem ryczałtowym, a towar faktycznie pochodzi z jego gospodarstwa. Dla celów dowodowych i kontrolnych zalecane jest posiadanie dokumentu potwierdzającego datę nabycia gospodarstwa (akt notarialny) oraz rejestrację jako rolnik ryczałtowy.

Obowiązek posiadania paszportów roślin przy sprzedaży do urzędu

Zagadnienie to należy analizować w kontekście przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/2031 z dnia 26 października 2016 r. w sprawie środków ochronnych przed szkodnikami roślin (tzw. rozporządzenie fitosanitarne), jak również przepisów krajowych wykonawczych, w szczególności ustawy o ochronie roślin przed agrofagami,  ustawa o nasiennictwie oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 24 czerwca 2020 r. w sprawie paszportów roślin.

Paszport roślin to dokument urzędowy, którego celem jest potwierdzenie, że rośliny przeznaczone do obrotu na rynku wewnętrznym Unii Europejskiej są wolne od agrofagów kwarantannowych oraz że zostały wyprodukowane zgodnie z zasadami dobrej praktyki fitosanitarnej.

Zgodnie z art. 78 rozporządzenia 2016/203 „paszport roślin jest wymagany dla każdego przemieszczenia roślin przeznaczonych do sadzenia na terytorium Unii, jeżeli są to rośliny objęte obowiązkiem paszportowania”. Do takich roślin należą w szczególności rośliny ozdobne (w tym sadzonki, krzewy, drzewa) przeznaczone do sadzenia, niezależnie od tego, czy są sprzedawane klientowi indywidualnemu, czy instytucji publicznej.

Wyjątek stanowi sytuacja, gdy sprzedaż dotyczy tzw. końcowego użytkownika nieprofesjonalnego, tj. osoby fizycznej, która nie będzie dalej wprowadzać roślin do obrotu. Obowiązek paszportowania nie dotyczy sprzedaży detalicznej roślin do końcowego odbiorcy nieprofesjonalnego w punktach sprzedaży detalicznej. Reguluje to art. 2 ust. 26 ustawy o nasiennictwie.

W analizowanej sprawie nabywcą jest urząd (najprawdopodobniej jednostka samorządu terytorialnego), który nabywa rośliny celem dokonania nasadzeń na terenie miasta. Mimo że urząd nie jest profesjonalnym podmiotem zajmującym się dalszym obrotem roślin, to zgodnie z aktualną praktyką interpretacyjną Głównego Inspektoratu Ochrony Roślin i Nasiennictwa, nie spełnia on kryteriów odbiorcy nieprofesjonalnego. W konsekwencji uznaje się, że sprzedaż roślin do urzędu wymaga zaopatrzenia ich w paszporty roślin, niezależnie od celu nasadzenia.

Wydanie paszportów roślin przez producenta możliwe jest wyłącznie wówczas, gdy figuruje on w rejestrze podmiotów profesjonalnych prowadzonym przez Państwową Inspekcję Ochrony Roślin i Nasiennictwa oraz prowadzi produkcję zgodnie z zasadami nadzoru fitosanitarnego. Jeżeli klient jeszcze nie uzyskał wpisu do tego rejestru, konieczne będzie złożenie stosownego wniosku (formularz PIORiN-RP), którego rozpatrzenie przez właściwego inspektora następuje zwykle w terminie do 30 dni.

Zatem może Pani  posługiwać się mechanizmem faktur VAT RR jako nowy właściciel gospodarstwa, pod warunkiem spełnienia przesłanek bycia rolnikiem ryczałtowym, niezależnie od daty przejęcia gospodarstwa.

W odniesieniu do sprzedaży roślin do urzędu, z uwagi na ich przeznaczenie do nasadzeń publicznych, obowiązuje wymóg zaopatrzenia ich w paszporty roślin. Powinna Pani upewnić się, że została wpisana do rejestru podmiotów profesjonalnych PIORiN, a w razie braku takiego wpisu – niezwłocznie złożyć wniosek rejestracyjny. Do momentu uzyskania uprawnień do wystawiania paszportów roślin sprzedaż do instytucji publicznych nie powinna być realizowana, aby uniknąć ryzyka administracyjnego (np. kary pieniężnej).

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.