Dokumenty potrzebne do doliczenia lat pracy w rolnictwie przez KRUS

Zaświadczenia z gminy o pracy na roli

Zgodnie z art. 3 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy „na wniosek zainteresowanej osoby wójt (verba legis właściwy urząd gminy) jest obowiązany stwierdzić okresy jej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, wydając stosowne zaświadczenie. Jeżeli nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym, zawiadamia ją o tej okoliczności na piśmie”.

Dopiero w takim przypadku okresy pracy na roli mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone to gospodarstwo rolne (art. 3 ust. 3). Jak wskazuje się w orzecznictwie, z przepisu art. 3 ust. 3 nie wynika, iż możliwe jest wydanie zaświadczenia urzędu gminy na podstawie zeznań świadków. Przepis ten umożliwia jedynie stronie, w sytuacji gdy nie uzyska stosownego zaświadczenia z gminy, przedłożenie do innego organu zeznań dwóch świadków potwierdzających okres pracy strony w gospodarstwie. Ustawa nie określa procedury w tym zakresie. W orzecznictwie wyrażono pogląd, że zeznania te powinny być sporządzone przed urzędnikiem gminy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 25.04.2017 r., sygn. akt VIII SA/Wa 746/16). Wskazuje się także, że zeznania te mogą zostać odebrane także przez pracodawcę, który ma dokonać uznania okresów pracy w gospodarstwie rolnym w poczet do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy – por. A. Rzetecka-Gil [w:] Wliczanie okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy.

Zeznania świadków

Podkreślić należy, iż w omawianej sytuacji pisemne wyjaśnienia nie mogą zastępować wymaganych zeznań świadków, o jakich mowa w art. 3 ust. 3 (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11.01.2017 r., sygn. akt I OSK 2372/15). Zatem pisemne oświadczenia czy wyjaśnienia osób zamieszkujących na terenie gminy nie stanowią zeznań świadków, o których mowa w tym przepisie. Złożenie zeznań przez świadka winno odbyć się z zachowaniem określonych rygorów przewidzianych przepisami prawa. W szczególności, jak stanowi art. 83 § 3 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego świadek składa zeznania po uprzedzeniu go przez organ administracji publicznej o odpowiedzialności za fałszywe zeznania. Z przesłuchania świadka sporządza się protokół (art. 67 § 2 pkt 2), por. również wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16.03.2011 r., sygn. akt II GSK 401/10.

Jak wskazuje w swoim wyroku z 25.04.2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 100/17, „potwierdzenie okresu pracy w gospodarstwie rolnym przede wszystkim może nastąpić w oparciu o zaświadczenie właściwego organu gminy. Jeżeli nie ma podstaw do wydania zaświadczenia, wobec braku danych zawartych w rejestrach, ewidencjach i innej dokumentacji urzędu gminy, co potwierdzone powinno zostać na piśmie, okres pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym może zostać udowodniony zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone to gospodarstwo rolne (art. 3 ust. 3 ustawy)”.

Zatem takim przypadku okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone to gospodarstwo rolne.

Z powołanych przepisów wynika, że zeznania dwóch świadków zamieszkujących na terenie, na którym jest położone to gospodarstwo rolne w czasie, którego dotyczyć ma zaświadczenie, stanowią podstawę do wydania zaświadczenia – przez gminę, nie KRUS.

Inne dokumenty przydatne w KRUS-ie

W dotychczasowym orzecznictwie sądowym i literaturze prawniczej można spotkać się z poglądem, że dopiero w sytuacji, gdy okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie domowym pracownik nie może wykazać zaświadczeniem wystawionym przez urząd gminy, mogą być one udowodnione przy wykorzystaniu innych dokumentów. Do takich dokumentów zalicza się m. in. dokumenty potwierdzające podleganie ubezpieczeniu społecznemu rolników.

Praca jako domownik rolnika

Dodatkowo należy zweryfikować, jaki staż pracy ustanowił Pana pracodawca w ramach etatu – tu wskazuję, że w razie niezaliczenia również można skorzystać z instytucji świadków.

Jak wskazuje Agnieszka Rzetecka-Gil:

„Z systematyki zastosowanej przez ustawodawcę w art. 3 ustawy wynika, że możliwość udokumentowania pracy w gospodarstwie rolnym rodziców zeznaniami świadków jest możliwa dopiero w sytuacji, gdy w urzędzie gminy, właściwym ze względu na miejsce położenia gospodarstwa, nie istnieją dokumenty wystarczające do wydania zaświadczenia, o którym mowa w art. 3 ust. 1 ustawy i fakt ten zostanie stwierdzony pismem tego urzędu (art. 3 ust. 2 ustawy). Ustawa w art. 3 ust. 3 wskazuje jako środek dowodowy »zeznania co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone to gospodarstwo rolne«. Przyjmuje się, w braku wskazania w ustawie, że zeznania te mogą zostać odebrane przez pracodawcę, od którego żąda się zaliczenia okresów pracy w gospodarstwie do stażu pracy. Zeznania mogą być także odebrane - i w praktyce często tak się dzieje - przez pracownika urzędu gminy. Zeznania mogą być odebrane również przez pracodawcę świadka lub przez notariusza [E. Preis, Staż pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, Prawo Przedsiębiorcy 2001, nr 3, s. 47; T. Libera, Zaliczanie pracy w gospodarstwie rolnym, Serwis Prawno-Pracowniczy 2002, nr 18, s. 6; odmiennie D. Klucz, która uważa, że skoro przepis nie wskazuje przed kim i w jakim trybie powinny być złożone zeznania świadków, należy przyjąć, że powinno to nastąpić przed urzędnikiem gminy, a nie np. przed zainteresowanym pracodawcą – D. Klucz, Zaliczanie pracy w gospodarstwie do stażu pracowniczego, Gazeta Prawna 2004, nr 134]. Zgodnie z ustawą świadkami mogą być osoby, zamieszkujące w tym samym czasie na terenie, na którym jest położone gospodarstwo. Wskazane byłoby, aby świadkami były osoby, które zamieszkiwały w bliskim sąsiedztwie zainteresowanej osoby lub jej poprzedników prawnych w przypadku objęcia gospodarstwa rolnego i które w takiej sytuacji mogą podać wiele istotnych szczegółów dotyczących pracy w gospodarstwie osoby ubiegającej się o wliczenie danego okresu pracy do pracowniczego stażu pracy.[…]

Ocena przedstawionych dokumentów należy każdorazowo do pracodawcy, który stwierdza fakt spełnienia wymogów określonych w ustawie i podejmuje decyzję o zaliczeniu tego okresu do pracowniczego stażu pracy. Pracodawca może nie przyznać prawa do danego świadczenia pracowniczego, zwłaszcza gdy sam dysponuje dowodami wskazującymi na odmienny niż podany w zaświadczeniu stan faktyczny. W szczególności pracodawca może zakwestionować zaświadczenie urzędu gminy albo treść przedstawionych innych dokumentów, jeżeli dysponuje dowodami wskazującymi na odmienny stan faktyczny niż wskazany w tych dokumentach. W takiej sytuacji pracodawca może zwrócić się do urzędu gminy z prośbą o ponowne sprawdzenie faktów podanych w zaświadczeniu. Osoba, która kwestionuje treść wydanego zaświadczenia, może dochodzić swojego roszczenia jedynie drogą pośrednią, np. wnioskować ponownie o wydanie zaświadczenia o określonej treści i w razie wydania postanowienia o odmowie - żalić się do organu wyższego stopnia (w ostateczności przysługuje skarga do NSA) [wyrok NSA w Warszawie z 29.05.2003 r. II SA 1439/02, M. Praw. 2003, nr 14, s. 626]. Osoba, która kwestionuje treść wydanego zaświadczenia, może dochodzić swojego roszczenia jedynie drogą pośrednią, np. wnioskować ponownie o wydanie zaświadczenia o określonej treści i w razie wydania postanowienia o odmowie - żalić się do organu wyższego stopnia (w ostateczności przysługuje skarga do NSA) [wyrok NSA w Warszawie z 29.05.2003 r., II SA 1439/02, M. Praw. 2003, nr 14, s. 626]” (Wliczanie okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy. Komentarz, 2008).

Jak podkreśla się w judykaturze, domownikiem rolnika może być taka osoba, dla której praca w gospodarstwie rolnym nie stanowi podstawowego zajęcia i stałego źródła utrzymania. Pracy tej nie należy utożsamiać z koniecznością nieustannego, przez cały czas, wykonywania prac w gospodarstwie rolnym, jednakże nie jest to tylko incydentalna, drobna pomoc świadczona przez domownika na rzecz rolnika, czyli pomoc, jaką w warunkach wiejskich zwyczajowo udziela się w ramach pomocy rodzinnej osobom prowadzącym gospodarstwo rolne. O stałej pracy w gospodarstwie rolnym można mówić jedynie przy pewnej systematyczności oraz co najmniej gotowości do wykonywania pracy rolnej, gdy jest to niezbędne rolnikowi prowadzącemu gospodarstwo, a nie wyłącznie wówczas, gdy pomoc taką deklaruje domownik. Potwierdza to wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 sierpnia 2016 r., sygn. akt I OSK 640/15.

Najlepiej, żeby świadkowie zeznali – zgodnie z prawdą, to, co Pan napisał, bo jak już Pan ma darowiznę, to problemu nie będzie – ją też dobrze dołączyć do sprawy (akt).

Dodatkowo wskazuję, że winien Pan sprawdzić, czy w KRUS-ie posiadają zaświadczenia dotyczące okresów podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników jako płatnik. Do tego zaświadczenie z ewidencji gruntów i budynków, że figuruje Pan jako właściciel gospodarstwa – i od kiedy, do tego odpis KW, jeśli jest założona.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.