KRUS – porady prawne

Umowa-zlecenie a KRUS – kiedy rolnik zachowa ubezpieczenie?

Rolnik ubezpieczony w KRUS może wykonywać umowę-zlecenie i nadal podlegać ubezpieczeniu rolniczemu, ale tylko przy spełnieniu warunków z art. 5b ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. W 2026 r. kluczowy limit przychodu wynosi 4806 zł miesięcznie. Wyjaśniamy, kiedy...

Praca w gospodarstwie rodzinnym a dzierżawa i emerytura z KRUS

Praca w gospodarstwie rodzinnym może mieć znaczenie dla emerytury rolniczej, ale nie każda pomoc u rodziców jest dzierżawą. Trzeba wykazać konkretny tytuł: podleganie ubezpieczeniu rolniczemu jako domownik albo rzeczywistą umowę dzierżawy, w której korzystający z gruntu używa go,...

Status bezrobotnego i bezdomnego a współwłasność gospodarstwa

Sama współwłasność gospodarstwa rolnego nie przesądza dziś automatycznie o odmowie rejestracji jako osoba bezrobotna. Od 1 czerwca 2025 r. obowiązuje nowa ustawa o rynku pracy i służbach zatrudnienia, w której kluczowe są m.in. brak zatrudnienia, brak stałego źródła dochodu,...

Dzierżawa ziemi a wysokość emerytury nauczyciela

Dzierżawa ziemi rolnej przez nauczyciela co do zasady nie obniża przyszłej emerytury z ZUS. Ważne jest jednak, czy dzierżawca nadal podlega ubezpieczeniom z tytułu pracy, czy po przyznaniu emerytury rozwiąże stosunek pracy z dotychczasowym pracodawcą oraz na jaki cel faktycznie...

Praca w gospodarstwie rodziców a emerytura z ZUS

Praca w gospodarstwie rolnym rodziców sprzed 1 stycznia 1983 r. może pomóc w sprawie emerytury z ZUS, ale nie zawsze daje prawo do zwiększenia świadczenia. Co do zasady ZUS może uwzględnić taki okres jako okres uzupełniający, jeżeli brakuje stażu wymaganego do przyznania emerytury...

Dokumenty do doliczenia pracy w rolnictwie przez KRUS

Do doliczenia okresów pracy w gospodarstwie rolnym w sprawie prowadzonej przez KRUS trzeba przedstawić przede wszystkim dokumenty potwierdzające pracę, prowadzenie gospodarstwa, podleganie ubezpieczeniu rolniczemu i opłacanie składek. Gdy dokumentów brakuje, pomocne mogą być...

Praca w gospodarstwie rolnym a szczególne warunki

Praca w gospodarstwie rolnym rodziców może w określonych sytuacjach uzupełnić ogólny staż emerytalny, jeżeli była wykonywana po ukończeniu 16 lat, przed 1 stycznia 1983 r. i w wymiarze przekraczającym połowę pełnego wymiaru czasu pracy. Nie oznacza to jednak, że taka praca...

KRUS a bezrobocie – czy żona rolnika może zarejestrować się w PUP?

Od 1 czerwca 2025 r. samo posiadanie przez męża gospodarstwa rolnego, nawet powyżej 2 ha przeliczeniowych, nie wyklucza już rejestracji w powiatowym urzędzie pracy jako osoba bezrobotna. Żona rolnika może zarejestrować się po ustaniu zatrudnienia, jeżeli spełnia ogólne warunki...

Dzierżawa ziemi a ubezpieczenie w KRUS

Dzierżawa ziemi, samo posiadanie gruntu rolnego ani samo małżeństwo z rolnikiem nie przesądzają automatycznie o KRUS. Decyduje przede wszystkim faktyczne prowadzenie działalności rolniczej, stała praca w gospodarstwie, powierzchnia powyżej 1 ha przeliczeniowego albo dział specjalny...

Opłacenie składek KRUS wstecz – rolnik, małżonek i domownik

Wsteczne objęcie ubezpieczeniem w KRUS jest możliwe tylko wtedy, gdy w minionym okresie rolnik, małżonek rolnika albo domownik rzeczywiście spełniał ustawowe warunki ubezpieczenia rolniczego. Nie można po prostu kupić brakujących lat składkowych, ale można domagać się ustalenia...

Praca za granicą a KRUS – zgłoszenie, A1, domownik i skutki

Praca rolnika za granicą może spowodować ustanie ubezpieczenia w KRUS, zwłaszcza gdy za granicą powstaje obowiązkowy tytuł do ubezpieczenia jako pracownik, samozatrudniony albo osoba prowadząca działalność. Zmianę należy zgłosić w KRUS w ciągu 14 dni, a samo dalsze opłacanie...

KRUS, praca za granicą i zaświadczenie A1 – co zrobić po wezwaniu ZUS

Rolnik prowadzący gospodarstwo w Polsce i pracujący lub prowadzący działalność w innym państwie UE, EOG albo w Szwajcarii musi ustalić, któremu systemowi zabezpieczenia społecznego podlega. Zaświadczenie A1 potwierdza właściwe ustawodawstwo i może być potrzebne także wtedy, gdy...

Ostatnia emerytura z KRUS po śmierci świadczeniobiorcy

Emerytura lub renta rolnicza z KRUS za miesiąc, w którym zmarł świadczeniobiorca, co do zasady może zostać wypłacona jako niezrealizowane świadczenie, jeżeli nie została pobrana przez osobę uprawnioną. Nie decyduje sam dzień wypłaty, lecz to, czy świadczenie było należne za...

Emerytura z ZUS i KRUS, zwrot składek i zwiększenie świadczenia

Opłacanie składek w KRUS i ZUS nie oznacza automatycznie wyboru tylko jednej emerytury ani prawa do zwrotu składek rolniczych. O wypłacie jednego albo dwóch świadczeń decydują przede wszystkim data urodzenia, wymagany staż ubezpieczenia rolniczego oraz podstawa przyznania emerytury z...

Brakujące lata składkowe do emerytury KRUS – czy można je dopłacić?

Brakujących lat do emerytury rolniczej co do zasady nie można po prostu „dokupić” ani opłacić po latach. Inaczej traktuje się jedynie zaległe składki za okres, w którym dana osoba faktycznie podlegała ubezpieczeniu w KRUS. Wyjaśniamy, kiedy można pobierać świadczenia z...

Emerytura rolnicza z KRUS, brak stażu i zwrot składek

Emerytura rolnicza z KRUS wymaga nie tylko osiągnięcia wieku emerytalnego, ale także odpowiednio długiego stażu ubezpieczeniowego. Osoba, która nie ma co najmniej 25 lat, czyli 100 kwartałów ubezpieczenia emerytalno-rentowego w KRUS, co do zasady nie uzyska emerytury rolniczej. ...

Gospodarstwo poniżej 1 ha przeliczeniowego a KRUS

Przy ubezpieczeniu w KRUS kluczowe znaczenie ma co do zasady powierzchnia powyżej 1 ha przeliczeniowego, a nie sam 1 ha fizyczny. Po sprzedaży ziemi i zejściu do 1 ha przeliczeniowego lub mniej ubezpieczenie obowiązkowe zwykle ustaje, ale w określonych sytuacjach można ubiegać się o...

Renta z KRUS a posiadanie lub dzierżawa ziemi przez małżonka

Renta rolnicza z KRUS może zostać częściowo zawieszona, jeżeli rencista prowadzi działalność rolniczą. W praktyce znaczenie ma także to, czy sam rencista albo jego małżonek jest właścicielem, współwłaścicielem lub posiadaczem gospodarstwa rolnego w rozumieniu ustawy o podatku...

Umowa o dzieło a KRUS i brakujące składki do emerytury

Rolnik ubezpieczony w KRUS może zawrzeć prawidłową umowę o dzieło, jeżeli jej przedmiotem jest konkretny, sprawdzalny rezultat. Taka umowa co do zasady nie jest tytułem do składek ZUS i sama nie powoduje utraty ubezpieczenia rolniczego. Inaczej będzie, gdy umowa faktycznie ma...

Zasiłek macierzyński z KRUS

Zasiłek macierzyński z KRUS przysługuje osobie podlegającej ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu rolników, m.in. matce albo ojcu dziecka, osobie przysposabiającej dziecko lub przyjmującej je na wychowanie. Aktualnie wynosi 1000 zł miesięcznie, a podstawowy okres wypłaty zależy od...

Emerytura rolnicza z KRUS a posiadanie ziemi i prowadzenie gospodarstwa

Rolnik, który spełnia warunki do emerytury z KRUS, co do zasady nie musi dziś sprzedawać, przekazywać ani wydzierżawiać gospodarstwa, aby otrzymywać emeryturę rolniczą w pełnej wysokości. Od 15 czerwca 2022 r. samo prowadzenie działalności rolniczej nie obniża emerytury...

Od którego roku KRUS naliczy zaległe składki?

KRUS może ustalić podleganie ubezpieczeniu od dnia, w którym rolnik spełnił ustawowe warunki, ale żądanie zapłaty składek jest ograniczone przedawnieniem. Co do zasady należności z tytułu składek przedawniają się po 5 latach od dnia wymagalności. W artykule wyjaśniamy,...

Powrót z ZUS do KRUS – zasady, dokumenty i limity

Powrót do ubezpieczenia w KRUS po krótkim okresie pracy i zgłoszeniu do ZUS jest możliwy, jeżeli po ustaniu zatrudnienia lub innego tytułu do ZUS rolnik albo domownik nadal spełnia warunki ubezpieczenia rolniczego. Trzeba zgłosić zmianę w KRUS, udokumentować zakończenie tytułu do...