Rolniczy handel detaliczny – rejestracja, limity i odpowiedzialność rolnika

Na czym polega rolniczy handel detaliczny?

Rolniczy handel detaliczny to szczególna forma sprzedaży żywności przez podmiot działający na rynku spożywczym, który wytwarza produkty zawierające co najmniej jeden składnik pochodzący w całości z jego własnej uprawy, hodowli lub chowu. Produkty mogą być następnie sprzedawane konsumentom końcowym albo zakładom prowadzącym handel detaliczny z przeznaczeniem dla konsumenta finalnego.

Podstawę prawną stanowi art. 3 ust. 3 pkt 29b oraz art. 44a ustawy z 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia. RHD jest również regulowany przez unijne przepisy dotyczące bezpieczeństwa i higieny żywności.

W ramach tej formy działalności rolnik może oferować między innymi:

• jaja pochodzące z własnego chowu drobiu;
• mleko i produkty mleczne pochodzące z własnego gospodarstwa;
• miód oraz inne produkty pszczele z własnej pasieki;
• sery, jogurty, masło i inne przetwory mleczne;
• przetwory owocowe i warzywne, soki, dżemy i kiszonki;
• pieczywo, potrawy i inne produkty zawierające składniki pochodzące z własnego gospodarstwa.

Nie oznacza to jednak, że rolnik może w ramach RHD kupować dowolne produkty od innych producentów i następnie odsprzedawać je pod własnym nazwiskiem. Musi istnieć rzeczywisty związek produkcji z własnym gospodarstwem. Wystarczy co najmniej jeden składnik pochodzący w całości z własnej uprawy, hodowli lub chowu, ale w przypadku korzystania ze zwolnienia podatkowego obowiązują dodatkowe warunki dotyczące udziału własnych surowców.

RHD nie jest zatem zwykłym handlem towarami kupionymi od innych producentów. Jeżeli rolnik zajmuje się wyłącznie dalszą odsprzedażą cudzych produktów, powinien rozważyć inną formę działalności. Osobnym zagadnieniem jest również sprzedaż plonów bez statusu rolnika, której nie należy automatycznie utożsamiać z rolniczym handlem detalicznym.

Gdzie i kiedy zarejestrować rolniczy handel detaliczny?

Wybór organu zależy przede wszystkim od rodzaju produkowanej żywności. Nie decyduje o nim sam fakt, że sprzedaż odbywa się w gospodarstwie rolnym. Istotne jest to, czy wytwarzane produkty są pochodzenia zwierzęcego, roślinnego czy stanowią żywność złożoną.

Rodzaj produkcji	Właściwy organ	Termin złożenia wniosku
Jaja, mleko, miód i produkty pochodzenia zwierzęcego	Powiatowy lekarz weterynarii	Co najmniej 30 dni przed rozpoczęciem
Żywność złożona, zawierająca produkty pochodzenia zwierzęcego	Powiatowy lekarz weterynarii	Co najmniej 30 dni przed rozpoczęciem
Produkty wyłącznie pochodzenia roślinnego	Państwowy powiatowy lub graniczny inspektor sanitarny	Co najmniej 14 dni przed rozpoczęciem

Produkty pochodzenia zwierzęcego – rejestracja u weterynarza

Jeżeli rolnik zamierza sprzedawać jaja, mleko, miód lub przetwory pochodzenia zwierzęcego, powinien złożyć wniosek o wpis zakładu do rejestru prowadzonego przez właściwego powiatowego lekarza weterynarii.

Wniosek składa się do inspektoratu weterynarii właściwego ze względu na miejsce prowadzenia działalności. Należy to zrobić co najmniej 30 dni przed planowanym rozpoczęciem sprzedaży.

W dokumentacji trzeba określić w szczególności:

• dane podmiotu zamierzającego prowadzić RHD;
• adres miejsca prowadzenia produkcji;
• rodzaj planowanej działalności;
• rodzaje produktów, które będą wytwarzane i sprzedawane;
• zakres działalności objętej zgłoszeniem.

Po dokonaniu rejestracji zakład otrzymuje weterynaryjny numer identyfikacyjny. Wniosek powinien odpowiadać rzeczywistemu zakresowi produkcji. Jeżeli rolnik planuje rozszerzyć asortyment o nowe produkty albo zmienić istotnie sposób ich wytwarzania, powinien ustalić z właściwym inspektoratem, czy konieczna jest aktualizacja danych rejestrowych.

W przypadku RHD nie jest wymagane wcześniejsze zatwierdzenie zakładu w takim trybie, jak dla wielu innych zakładów produkujących żywność pochodzenia zwierzęcego. Nie oznacza to jednak zwolnienia z wymagań higienicznych ani z kontroli weterynaryjnej.

Produkty roślinne – rejestracja w sanepidzie

Jeżeli rolnik produkuje i sprzedaje wyłącznie żywność pochodzenia roślinnego, wniosek o wpis do rejestru zakładów podlegających urzędowej kontroli Państwowej Inspekcji Sanitarnej składa do właściwego państwowego powiatowego lub granicznego inspektora sanitarnego.

W tym przypadku zgłoszenie powinno nastąpić co najmniej 14 dni przed planowanym rozpoczęciem działalności.

Jeżeli jednak produkcja obejmuje żywność złożoną, czyli zawierającą jednocześnie składniki roślinne i produkty pochodzenia zwierzęcego, właściwy jest co do zasady powiatowy lekarz weterynarii. Przykładem może być przetwórstwo produktów roślinnych z wykorzystaniem mleka lub jaj.

Jakie produkty można sprzedawać i jakie warunki musi spełnić gospodarstwo?

RHD obejmuje szeroki zakres żywności, ale rolnik musi przestrzegać zasad dotyczących pochodzenia surowców, sposobu przetwarzania oraz bezpieczeństwa gotowych produktów.

Podstawowym warunkiem jest wykorzystanie co najmniej jednego składnika pochodzącego w całości z własnej uprawy, hodowli lub chowu. Przykładowo, rolnik może produkować sery z mleka pochodzącego od własnych krów albo miód z własnej pasieki. Może również przygotowywać przetwory z własnych warzyw i owoców.

Przy niektórych produktach dopuszczalne jest wykorzystywanie również surowców kupionych od innych dostawców. Nie zmienia to jednak podstawowej zasady, że działalność musi spełniać ustawową definicję RHD.

Nie należy również utożsamiać wymogu pochodzenia składnika z własnego gospodarstwa z warunkami zwolnienia podatkowego. Są to dwa odrębne zagadnienia.

Limity sprzedaży w RHD – ile można sprzedać?

Jednym z najważniejszych zagadnień jest rozróżnienie sprzedaży bezpośrednio konsumentowi od dostaw do sklepów, restauracji i innych zakładów prowadzących handel detaliczny.

Sprzedaż bezpośrednio konsumentom

Rolnik może sprzedawać żywność w ramach RHD bezpośrednio konsumentom końcowym na terytorium całej Polski. W tym przypadku nie stosuje się limitów ilościowych przewidzianych dla dostaw do zakładów prowadzących handel detaliczny.

Nie oznacza to jednak nieograniczonej swobody produkcji. Nadal trzeba przestrzegać wymagań bezpieczeństwa żywności, zasad higieny, warunków przechowywania i transportu oraz innych przepisów właściwych dla danego produktu.

Przykładowo rolnik może sprzedawać własny miód bezpośrednio klientom z różnych województw, ale musi zachować wymagania dotyczące jakości, identyfikowalności i prawidłowego oznaczenia produktu.

Dostawy do sklepów i restauracji

Jeżeli rolnik chce dostarczać produkty do sklepów, restauracji lub innych zakładów prowadzących handel detaliczny z przeznaczeniem dla konsumenta finalnego, obowiązują dodatkowe ograniczenia.

Po pierwsze, sprzedaż musi mieścić się w limitach określonych w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 12 września 2022 r. Po drugie, dla produktów pochodzenia zwierzęcego i żywności złożonej obowiązuje ograniczenie terytorialne. Dostawy mogą być realizowane na obszarze województwa, w którym prowadzona jest produkcja, albo na obszarach powiatów lub miast stanowiących siedzibę wojewody lub sejmiku województwa, sąsiadujących z tym województwem.

W przypadku produktów wyłącznie roślinnych dostawy do takich zakładów mogą odbywać się na terenie całej Polski, z zachowaniem właściwych limitów ilościowych.

Przykładowe roczne limity dla wybranych surowców pochodzenia zwierzęcego określono następująco:

Produkt	Maksymalna ilość roczna
Mleko surowe i siara	52 000 litrów
Surowa śmietana	10 400 litrów
Jaja drobiu	148 200 sztuk
Jaja ptaków bezgrzebieniowych	800 sztuk
Miód i inne nieprzetworzone produkty pszczele	W zależności od liczby rodzin pszczelich

W przypadku nieprzetworzonych produktów pszczelich rozporządzenie przewiduje następujące przykładowe limity:

• do 5 rodzin pszczelich – 150 kg rocznie;
• do 10 rodzin pszczelich – 300 kg rocznie;
• do 20 rodzin pszczelich – 600 kg rocznie;
• do 30 rodzin pszczelich – 900 kg rocznie;
• do 40 rodzin pszczelich – 1200 kg rocznie;
• do 50 rodzin pszczelich – 1500 kg rocznie.

To wartości dotyczące dostaw do zakładów prowadzących handel detaliczny, a nie ogólnego limitu produkcji lub sprzedaży konsumentom końcowym. Dla produktów przetworzonych, w tym serów, przetworów mlecznych i żywności złożonej, rozporządzenie przewiduje odrębne kategorie i limity. Nie można więc przenosić limitu dla surowego mleka automatycznie na sery czy inne wyroby mleczne.

Dokładne ilości dla poszczególnych kategorii należy sprawdzać w odpowiednich załącznikach do rozporządzenia. W przypadku planowania większych dostaw nie wystarczy posługiwanie się ogólnym limitem dla produktów zwierzęcych.

Czy rolnik może sprzedawać produkty przez pośrednika?

Zasadą jest, że produkcja i zbywanie żywności w ramach RHD nie mogą odbywać się z udziałem pośrednika. Rolnik powinien samodzielnie sprzedawać swoje produkty konsumentom albo dostarczać je bezpośrednio do zakładów prowadzących handel detaliczny.

Ustawa przewiduje jednak szczególny wyjątek dotyczący wystaw, festynów, targów i kiermaszów organizowanych w celu promocji żywności. W takich sytuacjach pośrednik może sprzedawać konsumentom końcowym produkty pochodzące z RHD, jeżeli spełnione są ustawowe warunki.

Może to dotyczyć:

• żywności wyprodukowanej przez samego pośrednika w ramach jego RHD;
• żywności wyprodukowanej przez innego producenta prowadzącego RHD na obszarze powiatu, w którym pośrednik prowadzi własną produkcję, lub w powiecie sąsiadującym.

Pośrednik musi również prowadzić odpowiednią dokumentację pozwalającą ustalić, od którego producenta pochodzi sprzedana żywność i w jakiej ilości została zbyta. Dokumentację przekazuje producentowi niezwłocznie po zakończeniu wydarzenia.

Jakie wymagania sanitarne i higieniczne musi spełniać rolnik?

Rejestracja RHD nie oznacza, że gospodarstwo jest zwolnione z wymagań prawa żywnościowego. Produkcja i sprzedaż muszą być prowadzone w sposób zapewniający bezpieczeństwo produktów na wszystkich etapach, od pozyskania surowców po przekazanie żywności konsumentowi.

Podstawowe obowiązki wynikają z rozporządzenia (WE) nr 852/2004 w sprawie higieny środków spożywczych oraz rozporządzenia (WE) nr 178/2002 ustanawiającego ogólne zasady prawa żywnościowego.

Rolnik powinien zadbać między innymi o:

• utrzymywanie pomieszczeń produkcyjnych, sprzętu i powierzchni w odpowiednim stanie sanitarnym;
• ochronę żywności przed zanieczyszczeniem biologicznym, chemicznym i fizycznym;
• stosowanie bezpiecznej wody wykorzystywanej podczas produkcji i mycia;
• przestrzeganie zasad higieny osobistej osób uczestniczących w produkcji;
• odpowiednie przechowywanie surowców i gotowych produktów;
• zapewnienie właściwych temperatur podczas przechowywania i transportu żywności, jeżeli wymaga tego dany produkt;
• stosowanie procedur opartych na zasadach HACCP, odpowiednio do charakteru i skali działalności.

Wymagania trzeba dostosować do konkretnego rodzaju produkcji. Inne ryzyka występują przy pozyskiwaniu i pakowaniu jaj, inne przy sprzedaży surowego mleka, a jeszcze inne przy produkcji serów czy przetworów.

Szczególne wymagania przy sprzedaży jaj, mleka i miodu

Przy sprzedaży jaj należy zadbać o odpowiednie warunki ich pozyskiwania, selekcji, przechowywania i transportu. Trzeba także uwzględnić przepisy dotyczące zdrowia zwierząt oraz szczególne wymagania odnoszące się do jaj i ich znakowania, jeżeli mają zastosowanie do danego sposobu sprzedaży.

Przy mleku surowym istotne są wymagania weterynaryjne dotyczące zdrowia zwierząt, jakości mleka, jego pozyskiwania, przechowywania i temperatury. Przetwórstwo mleka wymaga dodatkowego uwzględnienia zasad właściwych dla konkretnych produktów mlecznych.

W przypadku miodu konieczne jest zachowanie odpowiedniej czystości podczas jego pozyskiwania, wirowania, rozlewania i przechowywania. Nie można wprowadzać do obrotu produktu zanieczyszczonego ani oznaczać go w sposób wprowadzający konsumenta w błąd co do jego pochodzenia lub właściwości.

Oznakowanie produktów i miejsca sprzedaży

Rolnik prowadzący RHD musi zapewnić konsumentowi odpowiednie informacje o sprzedawanej żywności. Obowiązki zależą od tego, czy produkt jest sprzedawany luzem, czy w opakowaniu, a także od jego rodzaju.

W miejscu sprzedaży żywności konsumentowi końcowemu należy umieścić w sposób czytelny i widoczny:

• napis „rolniczy handel detaliczny”;
• imię i nazwisko albo nazwę oraz siedzibę podmiotu prowadzącego RHD;
• adres miejsca prowadzenia produkcji żywności;
• weterynaryjny numer identyfikacyjny, jeżeli został nadany.

W przypadku żywności opakowanej należy dodatkowo stosować przepisy dotyczące znakowania produktów spożywczych, w szczególności rozporządzenie (UE) nr 1169/2011. W zależności od produktu etykieta powinna zawierać wymagane informacje, takie jak nazwa żywności, wykaz składników, alergeny, ilość netto, data minimalnej trwałości lub termin przydatności do spożycia, warunki przechowywania i dane podmiotu odpowiedzialnego za żywność.

Nie wszystkie informacje są obowiązkowe dla każdego produktu. Zakres oznakowania trzeba ustalić według kategorii żywności i sposobu jej sprzedaży. Przykładowo miód jednoskładnikowy nie wymaga takiego samego wykazu składników jak wieloskładnikowy przetwór.

Dokumentacja sprzedaży – co trzeba ewidencjonować?

Rolnik prowadzący RHD powinien prowadzić dokumentację umożliwiającą ustalenie ilości żywności zbywanej w ramach tej działalności. Obowiązek ma szczególne znaczenie przy dostawach do sklepów i restauracji, ponieważ pozwala kontrolować przestrzeganie rocznych limitów.

W przypadku dostaw do zakładów prowadzących handel detaliczny dokumentacja powinna obejmować w szczególności:

• kolejny numer wpisu;
• datę zbycia żywności;
• rodzaj i ilość sprzedanej żywności.

Dokumentację prowadzi się i przechowuje w sposób umożliwiający ustalenie ilości produktów zbywanych w danym roku kalendarzowym. Szczegółowe zasady określa rozporządzenie z 12 września 2022 r.

Niezależnie od ewidencji ilościowej warto zachowywać dokumenty dotyczące pochodzenia surowców, dostaw, produkcji i odbiorców. Mogą one okazać się niezbędne w razie kontroli, reklamacji albo konieczności wycofania określonej partii żywności z obrotu.

Podatki w rolniczym handlu detalicznym – limit 100 000 zł

Jedną z korzyści związanych z RHD są preferencje podatkowe. Nie należy jednak przyjmować, że każda sprzedaż realizowana w ramach RHD automatycznie korzysta ze zwolnienia z podatku dochodowego do kwoty 100 000 zł.

Art. 21 ust. 1 pkt 71a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przewiduje zwolnienie przychodów, o których mowa w art. 20 ust. 1c tej ustawy, do wysokości 100 000 zł rocznie.

Chodzi o przychody ze sprzedaży produktów roślinnych i zwierzęcych przetworzonych w sposób inny niż przemysłowy, pochodzących z własnej uprawy, hodowli lub chowu, z uwzględnieniem warunków określonych w ustawie.

W szczególności należy pamiętać, że:

• ilość produktów pochodzących z własnej uprawy, hodowli lub chowu, wykorzystanych do produkcji danego produktu, musi stanowić co najmniej 50% tego produktu, z wyłączeniem wody;
• obowiązują ograniczenia dotyczące sposobu przetwarzania i rodzajów czynności produkcyjnych;
• konieczne jest prowadzenie wymaganej ewidencji sprzedaży;
• zwolnienie dotyczy przychodów kwalifikujących się do art. 20 ust. 1c ustawy o PIT, a nie automatycznie całego obrotu gospodarstwa.

Przychody przekraczające 100 000 zł nie korzystają z tego zwolnienia. Rolnik może rozliczać je według zasad ogólnych albo, po spełnieniu warunków ustawowych i dokonaniu właściwego wyboru, stosować ryczałt od przychodów ewidencjonowanych w wysokości 2%.

Trzeba przy tym rozróżnić przychody ze sprzedaży produktów nieprzetworzonych od przychodów z przetwarzania produktów rolnych. Sprzedaż surowych jaj, mleka lub miodu nie staje się automatycznie przychodem objętym zwolnieniem z art. 21 ust. 1 pkt 71a tylko dlatego, że odbywa się w ramach RHD. Jej kwalifikację podatkową należy ustalić odrębnie.

Przed rozpoczęciem sprzedaży warto również ustalić, czy konkretne czynności nie powodują powstania dodatkowych obowiązków podatkowych, w tym związanych z VAT. Zwolnienie w podatku dochodowym nie oznacza automatycznego zwolnienia z innych danin lub obowiązków ewidencyjnych.

Czy do prowadzenia RHD potrzebny jest wpis do CEIDG?

Rolniczy handel detaliczny jest odrębną formą sprzedaży żywności i nie wymaga automatycznie zakładania jednoosobowej działalności gospodarczej ani wpisu do CEIDG. Rolnik może korzystać z tej formy sprzedaży bez rejestrowania firmy, jeżeli spełnia ustawowe warunki RHD.

Nie oznacza to jednak, że każda działalność handlowa prowadzona przez rolnika jest zwolniona z obowiązku rejestracji przedsiębiorcy. Jeżeli rzeczywisty zakres czynności wykracza poza RHD, na przykład obejmuje regularny zakup i dalszą odsprzedaż cudzych produktów, trzeba ponownie ocenić charakter działalności.

Podobnie należy odróżnić sprzedaż własnych produktów od działalności polegającej na handlu materiałem szkółkarskim. W tym zakresie odrębnej analizy może wymagać również sprzedaż sadzonek przez rolnika.

Odpowiedzialność rolnika za sprzedawaną żywność

Wpis do rejestru nie jest gwarancją, że produkty będą bezpieczne ani że organ przejął odpowiedzialność za ich jakość. Podmiot prowadzący RHD pozostaje odpowiedzialny za żywność wprowadzoną przez siebie do obrotu.

Odpowiedzialność może mieć kilka wymiarów.

Odpowiedzialność administracyjna

Państwowa Inspekcja Sanitarna i Inspekcja Weterynaryjna mogą przeprowadzać kontrole w zakresie swoich kompetencji. Sprawdzają między innymi warunki produkcji, stan sanitarny pomieszczeń, dokumentację, oznakowanie i bezpieczeństwo żywności.

Jeżeli zostaną stwierdzone nieprawidłowości, organ może zastosować środki przewidziane w przepisach, w tym nakazać usunięcie uchybień, ograniczyć działalność, zakazać wprowadzania określonej żywności do obrotu lub zastosować inne środki odpowiednie do zagrożenia.

Wprowadzanie do obrotu żywności niebezpiecznej, nieprawidłowe oznakowanie miejsca sprzedaży albo prowadzenie działalności bez wymaganego wpisu może również prowadzić do odpowiedzialności na podstawie przepisów o bezpieczeństwie żywności i żywienia.

Odpowiedzialność cywilna wobec konsumenta

Jeżeli sprzedany produkt spowoduje szkodę, rolnik może ponosić odpowiedzialność cywilną. Znaczenie mogą mieć zarówno ogólne zasady odpowiedzialności za szkodę, jak i przepisy o odpowiedzialności za produkt niebezpieczny, w szczególności art. 449¹ i następne Kodeksu cywilnego.

Przykładem może być żywność zanieczyszczona drobnoustrojami, która doprowadzi do zatrucia konsumenta. W zależności od okoliczności roszczenia mogą obejmować między innymi koszty leczenia, naprawienie szkody majątkowej i zadośćuczynienie za krzywdę.

Ocena odpowiedzialności zależy od rodzaju produktu, okoliczności jego wytworzenia, przyczyny szkody oraz możliwości wykazania związku między produktem a poniesionym uszczerbkiem.

Wycofanie niebezpiecznej żywności z obrotu

Jeżeli rolnik uzyska informację, że żywność, którą wyprodukował lub wprowadził do obrotu, może być niebezpieczna, powinien podjąć odpowiednie działania. W zależności od sytuacji konieczne może być wstrzymanie sprzedaży, wycofanie partii produktu, poinformowanie właściwego organu oraz odbiorców.

Obowiązek ten wynika między innymi z art. 19 rozporządzenia (WE) nr 178/2002. Podmiot działający na rynku spożywczym nie może ignorować informacji o potencjalnym zagrożeniu zdrowia konsumentów.

Właśnie dlatego dokumentacja dotycząca partii produktów, dat produkcji i odbiorców ma znaczenie nie tylko formalne, ale również praktyczne. Pozwala ustalić, które produkty wymagają wycofania i do kogo zostały przekazane.

Jak rozpocząć RHD bez błędów formalnych?

Przed rozpoczęciem sprzedaży warto przejść przez następujące czynności:

Najczęstsze pytania dotyczące rolniczego handlu detalicznego

Czy można sprzedawać własne jajka bez zakładania działalności gospodarczej?

Tak, RHD umożliwia sprzedaż jaj pochodzących z własnego chowu bez konieczności automatycznego zakładania firmy w CEIDG. Konieczne jest jednak wcześniejsze zgłoszenie działalności do właściwego powiatowego lekarza weterynarii oraz przestrzeganie wymagań dotyczących produkcji, przechowywania i sprzedaży jaj.

Czy rolnik może sprzedawać miód przez internet?

Sprzedaż na odległość nie jest sama w sobie wykluczona w RHD, jeżeli odbywa się bezpośrednio na rzecz konsumenta końcowego i spełnia wymagania prawa żywnościowego. Trzeba zapewnić odpowiednie informacje o produkcie, prawidłowe oznakowanie oraz bezpieczne warunki pakowania i dostawy. Sprzedaż internetowa nie oznacza jednak możliwości swobodnego korzystania z pośredników.

Czy można sprzedawać produkty RHD w innym województwie?

Bezpośrednia sprzedaż konsumentom końcowym może odbywać się na terenie całego kraju. Inaczej wygląda sytuacja w przypadku dostaw produktów pochodzenia zwierzęcego i żywności złożonej do sklepów lub restauracji. Takie dostawy podlegają ograniczeniom terytorialnym określonym w art. 44a ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia.

Czy trzeba mieć oddzielną kuchnię do produkcji w ramach RHD?

Nie ma jednej zasady wymagającej w każdym przypadku posiadania oddzielnej kuchni. Pomieszczenia muszą jednak spełniać wymagania higieniczne odpowiednie do rodzaju i skali produkcji. Możliwość wykorzystywania pomieszczeń domowych zależy od organizacji pracy, rodzaju żywności, zabezpieczenia przed zanieczyszczeniem oraz spełnienia wymagań inspekcji sanitarnej lub weterynaryjnej.

Czy rolnik może jednocześnie prowadzić RHD i sprzedaż bezpośrednią?

Tak, te formy działalności nie wykluczają się automatycznie. Trzeba jednak odrębnie spełnić warunki właściwe dla każdej z nich, w tym wymagania rejestracyjne, sanitarne, weterynaryjne i dotyczące dokumentacji. Nie należy wykorzystywać wpisu do jednego rejestru jako zastępstwa dla obowiązków związanych z drugą formą sprzedaży.

Czy przekroczenie limitu sprzedaży do sklepów oznacza automatycznie utratę prawa do RHD?

Przekroczenie maksymalnej ilości przewidzianej dla konkretnego produktu oznacza naruszenie warunków dostaw do zakładów prowadzących handel detaliczny. Nie jest to jednak to samo co automatyczna utrata możliwości prowadzenia całej działalności RHD. Konsekwencje zależą od rodzaju naruszenia, zakresu dostaw i działań właściwego organu.

Czy rolnik odpowiada za produkt, który sprzedał klientowi, nawet jeśli nie wiedział o jego wadzie?

Brak wiedzy o wadzie nie zawsze wyłącza odpowiedzialność. W zależności od okoliczności zastosowanie mogą mieć przepisy o odpowiedzialności za produkt niebezpieczny, ogólne zasady odpowiedzialności cywilnej oraz regulacje prawa żywnościowego. Znaczenie ma między innymi charakter wady, przyczyna szkody i możliwość ustalenia związku między produktem a uszczerbkiem.