Zespół prawników

Specjaliści z różnych dziedzin prawa

Zadaj pytanie prawnikowi

(bezpłatna wycena)

Wycena do 2 godzin

(w większości przypadków do 1 h)

Chcę zapytać prawnika

(bezpłatna wycena)

Zadanie pytania nic Cię nie kosztuje

Poznanie wyceny do niczego nie zobowiązuje

Chcę zapytać prawnika

(bezpłatna wycena)

Zgoda KOWR na zakup ziemi przez nierolnika – wniosek i załączniki

• Stan prawny na: 2026-07-16 | Autor: Redakcja Praworolne.info

Nierolnik może kupić nieruchomość rolną, ale przy działce o powierzchni co najmniej 1 ha często potrzebna jest wcześniejsza zgoda Dyrektora Generalnego KOWR. W typowej sprzedaży wniosek składa właściciel gruntu, a kupujący musi wiarygodnie opisać plan prowadzenia działalności rolniczej.

Poniżej wyjaśniamy kolejność działań, sposób przygotowania uzasadnienia i załączników, terminy postępowania, rolę notariusza oraz zabezpieczenia, które warto wpisać do umowy przedwstępnej.


Masz podobny problem prawny?

Opisz sprawę i otrzymaj wycenę porady od prawnika. Samo zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.

Opisz sprawę prawnikowi ›

Wycena zwykle w ciągu 1 godziny • Pracujemy 7 dni w tygodniu

Zgoda KOWR na zakup ziemi przez nierolnika – wniosek i załączniki
Najważniejsze:
  • Zgoda KOWR jest co do zasady potrzebna, gdy nieruchomość rolna ma co najmniej 1 ha, a kupujący nie jest rolnikiem indywidualnym i nie korzysta z ustawowego wyjątku.
  • W zwykłej sprzedaży na rzecz wskazanego nierolnika wniosek składa zbywca po wykazaniu, że nie było możliwości sprzedaży gruntu rolnikowi indywidualnemu.
  • Ogłoszenie w systemie KOWR powinno przewidywać co najmniej 30 dni na odpowiedzi, a wniosek należy złożyć przed upływem 6 miesięcy od końca tego terminu.
  • Pozytywna decyzja jest ważna przez rok od dnia, w którym stała się ostateczna; sama zgoda nie zawsze wyłącza prawo pierwokupu KOWR.
  • Nabywca musi liczyć się z 5-letnim obowiązkiem prowadzenia gospodarstwa i ograniczeniem zbywania lub oddawania gruntu w posiadanie, chyba że zachodzi ustawowy wyjątek.

Procedura zgody na zakup ziemi przez nierolnika nie zaczyna się od samego wniosku. Najpierw trzeba ustalić, czy dana nieruchomość w ogóle podlega ustawie o kształtowaniu ustroju rolnego, czy kupujący korzysta z wyjątku oraz czy sprzedaż wymaga wcześniejszego ogłoszenia. Dopiero potem można bezpiecznie ustalić harmonogram umowy przedwstępnej, decyzji KOWR i aktu notarialnego.

Tekst uwzględnia stan prawny na 16 lipca 2026 r. Ocena konkretnej transakcji zależy jednak od treści księgi wieczystej, ewidencji gruntów, planowania przestrzennego, powierzchni nieruchomości, osoby kupującego i podstawy nabycia.

Kiedy nierolnik potrzebuje zgody KOWR na zakup ziemi?

Najpierw sprawdź, czy grunt jest nieruchomością rolną

O zastosowaniu ograniczeń nie przesądza sama nazwa działki w ogłoszeniu ani to, że na gruncie stoi dom. Nieruchomością rolną w rozumieniu ustawy jest co do zasady nieruchomość rolna według Kodeksu cywilnego, z wyłączeniem nieruchomości położonych na obszarach przeznaczonych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele inne niż rolne.

Ustawy nie stosuje się między innymi do nieruchomości, w których powierzchnia użytków rolnych jest mniejsza niż 0,3 ha. Osobno należy odróżnić próg 1 ha: nabycie nieruchomości rolnej o powierzchni mniejszej niż 1 ha nie wymaga zgody z art. 2a ust. 4 ustawy. Nie oznacza to jednak automatycznie, że transakcja jest całkowicie poza kontrolą KOWR. Przy działce od 0,3 ha do mniej niż 1 ha nadal mogą mieć znaczenie prawo pierwokupu oraz obowiązki po zakupie, zwłaszcza gdy grunt leży poza granicami miasta.

Jeżeli przedmiotem sprzedaży jest zabudowana nieruchomość wiejska, trzeba zbadać całość, a nie wyłącznie budynek mieszkalny. Szersze problemy związane z zabudowaniami omawia osobny materiał: zakup siedliska przez nierolnika.

Kiedy nierolnik nie potrzebuje zgody KOWR

Zgoda nie jest potrzebna między innymi wtedy, gdy:

  • nieruchomość rolna ma powierzchnię mniejszą niż 1 ha,
  • kupujący jest osobą bliską zbywcy w rozumieniu ustawy,
  • nabycie następuje w wyniku dziedziczenia, zapisu windykacyjnego, działu spadku, podziału majątku wspólnego albo zniesienia współwłasności,
  • zachodzi inny szczególny wyjątek wymieniony w art. 2a ust. 3 ustawy.

Lista wyjątków jest rozbudowana, dlatego przed rezygnacją z procedury należy dopasować konkretny stan faktyczny do właściwego przepisu. Szczególnie ważne jest rozróżnienie między brakiem obowiązku uzyskania zgody a brakiem prawa pierwokupu KOWR. Są to dwa odrębne mechanizmy.

Kiedy potrzebna jest decyzja Dyrektora Generalnego KOWR

Jeżeli nieruchomość rolna ma co najmniej 1 ha, kupujący nie jest rolnikiem indywidualnym i nie korzysta z wyjątku, nabycie może nastąpić po uzyskaniu zgody Dyrektora Generalnego KOWR. W typowej sprzedaży do wskazanego nierolnika zastosowanie ma wniosek zbywcy z art. 2a ust. 4 pkt 1 ustawy.

Zbywca musi wykazać łącznie, że:

  • nie było możliwości sprzedaży nieruchomości rolnikowi indywidualnemu,
  • nabywca zobowiąże się do prowadzenia działalności rolniczej na kupowanym gruncie,
  • nabycie nie doprowadzi do nadmiernej koncentracji gruntów rolnych,
  • cena sprzedaży nie będzie niższa niż 95% ceny podanej w ogłoszeniu o zamiarze sprzedaży.

Sam kupujący może wystąpić o zgodę tylko w przypadkach wskazanych w ustawie, na przykład jako osoba fizyczna zamierzająca utworzyć gospodarstwo rodzinne i posiadająca kwalifikacje rolnicze albo jako osoba objęta określonym wsparciem dla młodych rolników. Nie jest to ogólna ścieżka dostępna dla każdego nierolnika.

Kolejność działań przy wniosku nierolnika o zgodę KOWR

  1. Ustal powierzchnię użytków rolnych, powierzchnię całej nieruchomości, oznaczenia ewidencyjne i przeznaczenie planistyczne.
  2. Sprawdź, czy kupujący jest rolnikiem indywidualnym albo korzysta z ustawowego wyjątku.
  3. Jeżeli potrzebna jest zgoda w trybie wniosku zbywcy, przygotuj ogłoszenie w systemie teleinformatycznym KOWR i wyznacz co najmniej 30 dni na odpowiedzi.
  4. Po zakończeniu ogłoszenia zbierz dowody braku możliwości sprzedaży rolnikowi indywidualnemu oraz uzgodnij z nierolnikiem realny plan działalności rolniczej.
  5. Złóż kompletny wniosek w oddziale terenowym KOWR właściwym dla miejsca położenia nieruchomości.
  6. Po uzyskaniu ostatecznej decyzji skontaktuj się z notariuszem, który oceni także prawo pierwokupu i przygotuje właściwy rodzaj aktu.

Masz problem prawny podobny do opisanego w artykule?

Opisz swoją sprawę prawnikowi ›

Wycena zwykle w ciągu 1 godziny • Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje

Wniosek o zgodę KOWR: strony, załączniki i notariusz

Kto składa wniosek i do którego oddziału

W standardowej sprzedaży nieruchomości rolnej na rzecz nierolnika wniosek składa zbywca, a stronami postępowania są zarówno zbywca, jak i wskazany nabywca. Pismo kieruje się do Dyrektora Generalnego KOWR, lecz składa w oddziale terenowym KOWR właściwym ze względu na położenie nieruchomości.

Ustawa nie wymaga użycia jednego obowiązkowego formularza, chociaż KOWR udostępnia wzory pomocnicze. Wniosek musi być podpisany i powinien jednoznacznie wskazywać żądanie wyrażenia zgody na nabycie konkretnej nieruchomości przez konkretną osobę. Przy kilku nieruchomościach lub kilku żądaniach trzeba również prawidłowo obliczyć opłatę skarbową.

Co powinien zawierać wniosek

Poza ogólnymi elementami podania wynikającymi z Kodeksu postępowania administracyjnego wniosek powinien zawierać:

  • dane zbywcy i nabywcy, ich adresy, a przy osobach fizycznych numery PESEL, jeżeli zostały nadane,
  • w przypadku osoby nieposiadającej obywatelstwa polskiego: kod kraju oraz numer paszportu lub innego dokumentu tożsamości,
  • oznaczenie nieruchomości według ewidencji gruntów i budynków,
  • uzasadnienie obejmujące cel nabycia i przewidywany sposób wykorzystania gruntu,
  • informację o uzgodnionej cenie i planowanej podstawie nabycia.

Jak napisać uzasadnienie, aby odpowiadało przesłankom ustawy

Uzasadnienie nie powinno ograniczać się do zdania, że kupujący chce użytkować ziemię rolniczo. KOWR ocenia, czy zobowiązanie jest konkretne i wiarygodne. Należy opisać co najmniej:

  • rodzaj planowanej produkcji, na przykład uprawę zbóż, warzyw, sadownictwo, hodowlę lub inną działalność wytwórczą w rolnictwie,
  • powierzchnię i klasy gruntów, które mają być wykorzystywane,
  • przewidywany termin rozpoczęcia działalności i podstawowy harmonogram prac,
  • posiadane środki, urządzenia, budynki, doświadczenie, finansowanie albo sposób zorganizowania usług rolniczych,
  • zamierzony sposób zagospodarowania budynków i nieużytków, jeżeli występują,
  • powiązanie planu z dotychczasową sytuacją kupującego i jego możliwością osobistego prowadzenia gospodarstwa.

Plan musi być zgodny z dokumentami planistycznymi, stanem gruntu i treścią oświadczeń. Zakup wyłącznie w celu rekreacyjnym, inwestycyjnym lub szybkiej odsprzedaży nie realizuje przesłanki prowadzenia działalności rolniczej. Jeżeli głównym celem jest budowa domu, trzeba osobno zweryfikować możliwość zabudowy; decyzja KOWR nie zastępuje planu miejscowego, decyzji o warunkach zabudowy ani pozwolenia na budowę.

Załączniki do wniosku zbywcy

Do wniosku należy dołączyć przede wszystkim:

  • wypis z ewidencji gruntów i budynków dla wszystkich działek objętych wnioskiem,
  • odpis księgi wieczystej, zaświadczenie ze zbioru dokumentów albo informację o numerze księgi dostępnej w centralnej bazie,
  • zaświadczenie o przeznaczeniu nieruchomości w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego,
  • dokumenty potwierdzające spełnienie przesłanek zgody, w tym wyniki ogłoszenia i ewentualny operat szacunkowy,
  • oświadczenie zbywcy o braku możliwości sprzedaży rolnikowi indywidualnemu,
  • oświadczenie zbywcy o cenie ustalonej z nabywcą,
  • oświadczenie nabywcy o zobowiązaniu do prowadzenia działalności rolniczej,
  • oświadczenie nabywcy o powierzchni nieruchomości rolnych, których jest właścicielem, użytkownikiem wieczystym, samoistnym posiadaczem lub dzierżawcą,
  • dowód zapłaty opłaty skarbowej w wysokości 10 zł za każde żądanie,
  • pełnomocnictwo i dowód opłaty od pełnomocnictwa, jeżeli strona działa przez pełnomocnika, oraz dokumenty reprezentacji osoby prawnej, jeżeli są potrzebne.

Załączniki składa się w oryginale albo w prawidłowo poświadczonych odpisach. Zwykła niepoświadczona kopia może spowodować wezwanie do uzupełnienia braków, a przez to przesunąć wydanie decyzji.

Checklista przed złożeniem wniosku:
  • Sprawdź, czy numery działek, obręb, powierzchnie i użytki są identyczne we wniosku, wypisie z ewidencji, księdze wieczystej i ogłoszeniu.
  • Zachowaj potwierdzenie daty publikacji ogłoszenia, treść ogłoszenia oraz wszystkie odpowiedzi rolników.
  • Porównaj cenę gruntu niezabudowanego z właściwą średnią ceną GUS; gdy próg jest przekroczony, rozważ dołączenie aktualnego operatu szacunkowego.
  • Upewnij się, że cena uzgodniona z nierolnikiem nie jest niższa niż 95% ceny z ogłoszenia.
  • Opisz działalność rolniczą konkretnie: produkcja, areał, sprzęt lub usługi, finansowanie, terminy i sposób osobistego prowadzenia.
  • Wskaż wszystkie grunty posiadane lub dzierżawione przez kupującego, aby KOWR mógł ocenić koncentrację.
  • Dołącz dowód opłaty skarbowej i dokument pełnomocnictwa, jeżeli w sprawie występuje pełnomocnik.
  • Złóż wniosek przed upływem 6 miesięcy od końca terminu odpowiedzi na ogłoszenie.

Rola notariusza po uzyskaniu zgody

Notariusz sprawdza ostateczność i zakres decyzji, zgodność oznaczenia działek oraz to, czy zgoda nadal jest ważna. Pozytywna decyzja zachowuje ważność przez rok od dnia, w którym stała się ostateczna. Jeżeli w tym czasie nie dojdzie do nabycia nieruchomości, co do zasady trzeba ponownie przeanalizować możliwość przeprowadzenia procedury.

Zgoda na nabycie nie zawsze usuwa ustawowe prawo pierwokupu. Jeżeli KOWR lub dzierżawca ma prawo pierwokupu, notariusz sporządza najpierw warunkową umowę sprzedaży i zawiadamia uprawnionego. KOWR ma zasadniczo miesiąc od otrzymania skutecznego zawiadomienia na złożenie oświadczenia o wykonaniu prawa pierwokupu. Dopiero niewykonanie tego prawa pozwala stronom zawrzeć umowę przenoszącą własność.

Po zakupie nabywca powinien rzeczywiście wykonywać zadeklarowany plan. Szerzej obowiązki te opisuje materiał zakup ziemi rolnej a obowiązek gospodarowania.

Pięcioletnie obowiązki nierolnika po zakupie gruntu

Ryzyka kupującego przy zakupie ziemi za zgodą KOWR

Najpoważniejszym błędem jest traktowanie zobowiązania do działalności rolniczej jako formalności. Nabywca nieruchomości rolnej ma co do zasady prowadzić gospodarstwo przez co najmniej 5 lat, a osoba fizyczna powinna robić to osobiście. W tym czasie nieruchomości zasadniczo nie można zbyć ani oddać w posiadanie innemu podmiotowi bez ustawowego wyjątku albo odrębnej zgody KOWR.

KOWR może kontrolować wykonanie zobowiązań, żądać dokumentów i informacji oraz wejść na teren nieruchomości w granicach ustawowych uprawnień. Jeżeli kupujący nie podejmie działalności, zaprzestanie jej albo nie wykona zobowiązania złożonego w postępowaniu, KOWR może wystąpić do sądu o nabycie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa za cenę odpowiadającą wartości rynkowej ustalonej według zasad ustawowych.

Inne ryzyka kupującego to:

  • utrata zadatku lub spór o jego zwrot, jeżeli umowa przedwstępna nie reguluje odmowy KOWR,
  • wygaśnięcie rocznej ważności zgody przed podpisaniem aktu,
  • wykonanie prawa pierwokupu mimo wcześniejszej decyzji zezwalającej na nabycie,
  • brak kredytu po poniesieniu kosztów dokumentacji,
  • brak możliwości zabudowy mimo zakupu gruntu,
  • nieważność czynności prawnej dokonanej niezgodnie z ustawą albo na podstawie nieprawdziwych dokumentów.

Ryzyka sprzedającego przy zakupie ziemi przez nierolnika

Sprzedający odpowiada za prawidłowe przeprowadzenie ogłoszenia i wiarygodne wykazanie braku możliwości sprzedaży rolnikowi indywidualnemu. Ogłoszenie bez realnego zamiaru sprzedaży może rodzić odpowiedzialność odszkodowawczą wobec osoby, która odpowiedziała, oraz wobec KOWR.

Jeżeli cena nieruchomości niezabudowanej lub bez nasadzeń przewyższa o co najmniej 50% właściwą średnią cenę sprzedaży gruntów ornych w województwie, brak operatu szacunkowego może podważyć wykazanie przesłanki braku zainteresowania rolników. Ryzyko powstaje także wtedy, gdy po ogłoszeniu strony zmieniają nieruchomość, cenę lub nabywcę w sposób, który nie odpowiada dokumentom z postępowania.

Odpowiedź rolnika indywidualnego nie zawsze zamyka drogę do zgody. Ustawa pozwala pominąć odpowiedź złożoną po terminie albo z ceną niższą o ponad 5% od ceny ogłoszenia. Jeżeli jednak prawidłowa odpowiedź została złożona, trzeba rzetelnie wyjaśnić dalszy przebieg negocjacji i przyczyny niezawarcia umowy. Samo preferowanie nierolnika zwykle nie wystarczy.

Obywatelstwo kupującego to odrębna kwestia

Procedura opisana w tym artykule dotyczy statusu kupującego jako rolnika lub nierolnika. Jeżeli nabywca jest cudzoziemcem, mogą dojść dodatkowe zagadnienia wynikające z ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców. Nie rozwijamy ich tutaj; odrębnie omawia je materiał obcokrajowiec z ue a zakup ziemi.

Ważne: Jeżeli uzasadnienie opiera się na przyszłej produkcji rolnej, warto przed złożeniem wniosku sprawdzić, czy kupujący ma realne zasoby, czas i możliwość osobistego prowadzenia gospodarstwa. Deklaracja niedopasowana do stanu działki lub sytuacji kupującego może prowadzić do odmowy, a po zakupie do kontroli wykonania zobowiązań.

Opłata, PCC i zabezpieczenia umowy zależnej od zgody

Koszty i podatki przy zakupie

Wniosek o zgodę podlega opłacie skarbowej 10 zł za każde żądanie. Dodatkowe koszty mogą obejmować wypisy z ewidencji, zaświadczenia planistyczne, operat szacunkowy, poświadczenia dokumentów, pełnomocnictwo i obsługę prawną.

Przy sprzedaży nieruchomości kupujący zwykle płaci podatek od czynności cywilnoprawnych według stawki 2%, jeżeli transakcja nie jest opodatkowana VAT. Przy akcie notarialnym podatek pobiera notariusz. Zwolnienie dotyczące gruntów tworzących lub powiększających gospodarstwo rolne nie działa automatycznie: po nabyciu gospodarstwo musi mieć powierzchnię od 11 ha do 300 ha, powinno być prowadzone przez co najmniej 5 lat, a zwolnienie stanowi pomoc de minimis w rolnictwie.

Po nabyciu osoba fizyczna powinna również zgłosić grunty właściwemu organowi gminy na formularzu dotyczącym podatku rolnego, co do zasady w terminie 14 dni od powstania obowiązku podatkowego. Budynki lub grunty zajęte na inną działalność mogą podlegać podatkowi od nieruchomości, dlatego zakres zgłoszenia trzeba dopasować do faktycznego sposobu wykorzystania.

Najważniejsze terminy we wniosku nierolnika o zgodę KOWR

Czynność Termin Skutek praktyczny
Odpowiedzi na ogłoszenie KOWR Co najmniej 30 dni od publikacji Krótszy termin nie spełnia wymogu ustawowego.
Złożenie wniosku po ogłoszeniu Przed upływem 6 miesięcy od końca terminu odpowiedzi Po przekroczeniu terminu KOWR odmawia zgody.
Załatwienie sprawy administracyjnej Zwykle 1 miesiąc, a sprawa szczególnie skomplikowana 2 miesiące Do terminów nie wlicza się między innymi czasu uzupełniania braków i opóźnień strony.
Odwołanie od decyzji odmownej 14 dni od doręczenia Wnosi się do ministra właściwego do spraw rozwoju wsi za pośrednictwem Dyrektora Generalnego KOWR.
Ważność pozytywnej zgody 1 rok od ostateczności decyzji Akt nabycia powinien zostać zawarty w tym okresie i w granicach decyzji.
Wykonanie prawa pierwokupu przez KOWR 1 miesiąc od skutecznego zawiadomienia Do upływu terminu strony nie zawierają bezwarunkowej umowy przenoszącej własność.
Prowadzenie gospodarstwa i ograniczenie rozporządzania Co najmniej 5 lat od nabycia Wcześniejsze zbycie lub oddanie w posiadanie wymaga wyjątku ustawowego albo odrębnej zgody.
Zgłoszenie gruntów do podatku rolnego przez osobę fizyczną Co do zasady 14 dni Informację składa się organowi gminy właściwemu dla położenia gruntu.

Jak zabezpieczyć umowę przedwstępną zakupu ziemi przez nierolnika?

Umowa przedwstępna powinna uwzględniać, że wynik postępowania KOWR nie jest pewny i że po zgodzie może jeszcze działać prawo pierwokupu. W praktyce warto ustalić:

  • że zawarcie umowy przyrzeczonej zależy od uzyskania ostatecznej zgody obejmującej wskazanego kupującego i dokładnie oznaczone działki,
  • termin końcowy dostosowany do ogłoszenia, postępowania administracyjnego, ewentualnego odwołania i procedury pierwokupu,
  • obowiązek sprzedającego do publikacji prawidłowego ogłoszenia, złożenia wniosku, uzupełniania dokumentów i przekazywania decyzji kupującemu,
  • zasady zwrotu zaliczki lub zadatku w razie odmowy, wygaśnięcia zgody, wykonania pierwokupu albo niezależnej odmowy kredytu,
  • zakaz obciążania i zbywania nieruchomości w czasie oczekiwania oraz obowiązek informowania o zmianach w księdze wieczystej,
  • podział kosztów ogłoszenia, operatu, dokumentów, notariusza i postępowania odwoławczego,
  • skutek zmiany ceny, powierzchni, podziału geodezyjnego lub osoby nabywcy,
  • moment wydania nieruchomości i przejścia pożytków, aby nie tworzyć przedwcześnie niejasnego stosunku posiadania.

Przy siedlisku trzeba dodatkowo oddzielić trzy kwestie: możliwość nabycia, obowiązek rolniczego wykorzystania oraz możliwość budowy lub przebudowy. W tym zakresie przydatny jest materiał zakup siedliska przez nierolnika i uzyskanie pozwolenia na budowę.

Uzupełnienie wniosku, odmowa KOWR i odwołanie

Wezwanie do uzupełnienia braków

Jeżeli KOWR wzywa do uzupełnienia wniosku, należy odpowiedzieć w wyznaczonym terminie i odnieść się do każdego punktu pisma. Uzupełnienie powinno usuwać brak, a nie tylko powtarzać wcześniejsze twierdzenia. Gdy organ kwestionuje realność działalności rolniczej, pomocne mogą być dokumenty finansowania, opis technologii produkcji, umowy dotyczące usług rolniczych, dokumenty kwalifikacji lub doświadczenia oraz wyjaśnienie sposobu osobistego prowadzenia gospodarstwa.

Strony mają prawo zapoznać się z materiałem postępowania i składać dowody. Jeżeli sprawa nie jest załatwiana w terminie, można wnieść ponaglenie do ministra właściwego do spraw rozwoju wsi za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie, wskazując bezczynność albo przewlekłość.

Odwołanie od odmowy

Od decyzji odmownej Dyrektora Generalnego KOWR przysługuje odwołanie do ministra właściwego do spraw rozwoju wsi. Składa się je za pośrednictwem Dyrektora Generalnego KOWR w terminie 14 dni od doręczenia decyzji. W odwołaniu należy zakwestionować konkretne ustalenia i przedstawić dowody odnoszące się do przyczyny odmowy, na przykład prawidłowości ogłoszenia, ceny, realności planu rolniczego lub braku nadmiernej koncentracji.

Po wyczerpaniu administracyjnego toku instancji decyzję można zaskarżyć do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego, zasadniczo w terminie 30 dni od doręczenia rozstrzygnięcia organu drugiej instancji. Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżoną decyzję.

Pozytywna decyzja, w której organ odstąpił od uzasadnienia z powodu uwzględnienia żądania w całości, może być ostateczna już z mocy art. 127 § 1a Kodeksu postępowania administracyjnego. Wtedy pouczenie decyzji powinno wskazywać bezpośrednią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w terminie 30 dni. Dla bezpieczeństwa zawsze należy kierować się pouczeniem zawartym w konkretnej decyzji.

Czy po odmowie KOWR musi kupić nieruchomość?

Nie każda odmowa powoduje obowiązek zakupu gruntu przez KOWR. W określonych przypadkach zbywca może, w terminie miesiąca od dnia, w którym odmowa stała się ostateczna, złożyć pisemne żądanie nabycia nieruchomości przez KOWR za cenę odpowiadającą wartości rynkowej.

Uprawnienie to nie działa między innymi wtedy, gdy odmowa wynika z niewykazania braku możliwości sprzedaży rolnikowi indywidualnemu albo z ryzyka nadmiernej koncentracji. Nie przysługuje również, gdy wniosek złożył nabywca w jednej ze szczególnych ścieżek przewidzianych w art. 2a ust. 4 pkt 2–5. Przed złożeniem żądania trzeba zatem dokładnie ustalić podstawę odmowy.

Jeżeli żądanie jest dopuszczalne, KOWR ma 2 miesiące na powiadomienie zbywcy o ustalonej cenie. Zbywca ma następnie miesiąc na wystąpienie do sądu o ustalenie ceny rynkowej albo na cofnięcie żądania; cofnięcie może wiązać się z obowiązkiem zwrotu kosztów ustalenia ceny poniesionych przez KOWR.

Przykłady

Poniższe sytuacje pokazują, dlaczego przed podpisaniem aktu trzeba oddzielnie zbadać zgodę na nabycie, ogłoszenie, prawo pierwokupu i obowiązki po zakupie.

PRZYKŁAD 1

Właściciel chce sprzedać 2,6 ha gruntów ornych osobie, która dotąd nie była rolnikiem. Zbywca publikuje prawidłowe ogłoszenie na 35 dni. Nie wpływa żadna odpowiedź rolnika indywidualnego, a cena nie przekracza ustawowego progu wymagającego dodatkowego uzasadnienia operatem. Kupujący przedstawia plan uprawy warzyw, źródła finansowania, harmonogram prac i sposób korzystania z usług sprzętowych. Zbywca składa kompletny wniosek w ciągu 6 miesięcy. Po ostatecznej zgodzie notariusz sprawdza prawo pierwokupu i sporządza najpierw umowę warunkową. Dopiero po niewykonaniu pierwokupu dochodzi do przeniesienia własności.

PRZYKŁAD 2

Kupujący zamierza nabyć poza miastem zabudowaną działkę rolną o powierzchni 0,74 ha. Zgoda z art. 2a ust. 4 nie jest potrzebna, ponieważ nieruchomość ma mniej niż 1 ha. Nie oznacza to jednak zwykłej sprzedaży bez dalszej analizy. Notariusz bada, czy KOWR ma prawo pierwokupu, a kupujący sprawdza, czy obejmie go 5-letni obowiązek prowadzenia gospodarstwa i ograniczenie oddawania gruntu w posiadanie. Osobno weryfikuje plan miejscowy i możliwość przebudowy domu. Dopiero łączne ustalenie tych kwestii pozwala prawidłowo wycenić ryzyko transakcji.

PRZYKŁAD 3

Sprzedający ogłasza 4 ha niezabudowanej ziemi za cenę znacznie wyższą od średniej wojewódzkiej, lecz nie dysponuje operatem szacunkowym. Po braku odpowiedzi składa wniosek, a KOWR uznaje, że ogłoszenie nie wykazało realnego braku możliwości sprzedaży rolnikowi. W odwołaniu samo stwierdzenie, że cena odpowiada oczekiwaniom właściciela, nie rozwiąże problemu. Zbywca powinien ocenić, czy ma dowody wartości rynkowej i podstawy do podważenia ustaleń, czy bezpieczniejsze będzie sporządzenie operatu oraz przeprowadzenie nowego, prawidłowego ogłoszenia i postępowania.

FAQ

Czy nierolnik może kupić więcej niż 1 ha ziemi rolnej?

Tak, ale najczęściej wymaga to wcześniejszej zgody Dyrektora Generalnego KOWR, chyba że kupujący lub sposób nabycia mieści się w ustawowym wyjątku. W typowej sprzedaży wniosek składa zbywca.

Czy zawsze trzeba publikować ogłoszenie przed wnioskiem?

Przy wniosku zbywcy dotyczącym sprzedaży zasadniczo trzeba wykazać brak możliwości sprzedaży rolnikowi indywidualnemu poprzez procedurę ogłoszeniową. Wymóg ten nie dotyczy nabycia na podstawie innej czynności prawnej niż sprzedaż, lecz pozostałe przesłanki zgody nadal muszą być spełnione.

Czy kupujący musi mieć wykształcenie rolnicze?

W zwykłym trybie wniosku zbywcy ustawa nie ustanawia odrębnego wymogu kwalifikacji rolniczych kupującego, ale nabywca musi wiarygodnie zobowiązać się do prowadzenia działalności rolniczej. Kwalifikacje są natomiast wyraźnym warunkiem w szczególnej ścieżce osoby fizycznej zamierzającej utworzyć gospodarstwo rodzinne.

Jak długo KOWR rozpatruje wniosek nierolnika o zgodę na zakup ziemi?

Sprawa wymagająca postępowania wyjaśniającego powinna być załatwiona co do zasady w miesiąc, a szczególnie skomplikowana w 2 miesiące. Do tych okresów nie wlicza się między innymi czasu oczekiwania na uzupełnienie dokumentów i opóźnień zależnych od stron.

Czy zgoda KOWR oznacza, że można od razu podpisać bezwarunkową sprzedaż?

Nie zawsze. Zgoda dotyczy dopuszczalności nabycia przez wskazanego nierolnika. Osobno trzeba sprawdzić ustawowe prawo pierwokupu dzierżawcy lub KOWR. Gdy ono przysługuje, najpierw zawiera się warunkową umowę sprzedaży.

Czy zgodę można wykorzystać bezterminowo?

Nie. Zgoda z art. 2a ust. 4 jest ważna przez rok od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna. Nabycie powinno nastąpić w tym okresie i dotyczyć osoby oraz nieruchomości wskazanych w decyzji.

Czy zgoda KOWR pozwala oddać kupioną ziemię sąsiadowi w dzierżawę?

Co do zasady przez 5 lat nabyta nieruchomość nie może zostać oddana w posiadanie innemu podmiotowi. Dzierżawa może więc wymagać odrębnej zgody Dyrektora Generalnego KOWR, chyba że zachodzi konkretny wyjątek ustawowy.

Co zrobić po odmowie zgody KOWR na zakup ziemi przez nierolnika?

Najpierw trzeba ustalić dokładną przyczynę odmowy. Następnie w terminie 14 dni można wnieść odwołanie do ministra właściwego do spraw rozwoju wsi za pośrednictwem Dyrektora Generalnego KOWR. Jeżeli problem można usunąć tylko przez nowe ogłoszenie lub zmianę stanu faktycznego, należy ocenić także wszczęcie nowej procedury.

Podsumowanie

Bezpieczny zakup ziemi rolnej przez nierolnika wymaga ustalenia czterech odrębnych kwestii: czy ustawa ma zastosowanie, czy potrzebna jest zgoda, czy działa prawo pierwokupu oraz jakie obowiązki powstaną po zakupie. W typowej transakcji nieruchomości o powierzchni co najmniej 1 ha sprzedający powinien najpierw przeprowadzić prawidłowe ogłoszenie, a następnie złożyć kompletny wniosek z konkretnym planem działalności rolniczej kupującego.

Kolejny praktyczny aspekt wyjaśnia poradnik: zakup ziemi przez cudzoziemca.

Przed wpłatą zadatku warto uzgodnić z notariuszem i prawnikiem harmonogram całej transakcji. Umowa przedwstępna powinna regulować odmowę zgody, wykonanie pierwokupu, wygaśnięcie decyzji, finansowanie i zwrot wpłaconych środków. Pozwala to ograniczyć ryzyko, że strony poniosą koszty, ale nie będą mogły skutecznie przenieść własności.

Potrzebujesz pomocy w swojej sprawie?

Opisz swoją sprawę prawnikowi ›

Wycena zwykle w ciągu 1 godziny
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje

Źródła

  • Ustawa z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego, tekst jednolity: Dz.U. z 2026 r. poz. 941, w szczególności art. 1a, art. 2a, art. 2b, art. 2ba, art. 3 i art. 9.
  • Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, w szczególności art. 35–37, art. 127, art. 127 § 1a i art. 129.
  • Ustawa z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych, w szczególności art. 7 i art. 9 pkt 2.
  • Oficjalne materiały Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa dotyczące wniosku zbywcy, terminów, opłaty skarbowej, ostateczności decyzji, pierwokupu i obowiązków nabywcy.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.

Zapytaj prawnika - porady prawne online

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny

Autor: Redakcja Praworolne.info

Materiał opracowano na podstawie aktualnych przepisów oraz źródeł wskazanych w artykule. Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej.


Potrzebujesz pomocy prawnika?

Opisz sprawę i otrzymaj wycenę porady. Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.

Zapytaj prawnika ›

Wycena zwykle w ciągu 1 godziny
Pracujemy 7 dni w tygodniu

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Zadaj pytanie »

eporady24.pl

spadek.info

prawo-budowlane.info

odpowiedziprawne.pl

prawo-pracy.pl

prawo-mieszkaniowe.info

rozwodowy.pl

prawo-cywilne.info

spolkowy.pl

sluzebnosc.info

poradapodatkowa.pl

prawo-karne.info

prawozus.pl

ewindykacja24.pl