Obowiązek prowadzenia gospodarstwa po zakupie ziemi rolnej – co wolno po akcie

Po akcie notarialnym trzeba najpierw ustalić, czy kupiona działka jest nieruchomością rolną objętą ustawą o kształtowaniu ustroju rolnego, kiedy dokładnie nastąpiło nabycie i czy w danym przypadku działa wyjątek ustawowy. Dopiero potem można bezpiecznie planować dzierżawę, darowiznę, sprzedaż części gruntu albo kolejną sprzedaż całej nieruchomości.

Ten poradnik koncentruje się na procedurze po nabyciu i na przygotowaniu następnej czynności. Szersze omówienie podstawowych zasad zawiera artykuł zakup ziemi rolnej a obowiązek gospodarowania.

Kogo obejmuje pięcioletni obowiązek prowadzenia gospodarstwa?

Najpierw ustal, czy pięcioletnie ograniczenie rzeczywiście obowiązuje

Art. 2b ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, dalej jako UKUR, przewiduje co do zasady dwa powiązane obowiązki. Nabywca ma przez co najmniej 5 lat od dnia nabycia prowadzić gospodarstwo rolne, do którego weszła kupiona nieruchomość, a osoba fizyczna ma prowadzić je osobiście. W tym samym okresie nieruchomości nie wolno zbyć ani oddać w posiadanie innemu podmiotowi.

Pięć lat liczy się od dnia nabycia własności. Przy typowej sprzedaży objętej prawem pierwokupu będzie to zwykle data drugiego aktu, czyli umowy przenoszącej własność, a nie data wcześniejszej umowy warunkowej. Termin należy ustalić z aktu notarialnego, postanowienia sądu albo innego dokumentu, który był podstawą nabycia.

Przed zastosowaniem ograniczenia trzeba sprawdzić między innymi:

• czy grunt jest nieruchomością rolną w rozumieniu UKUR, z uwzględnieniem przeznaczenia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego;
• czy powierzchnia i sposób nabycia nie powodują wyłączenia ustawy albo wyjątku od art. 2b, w tym czy nieruchomość ma mniej niż 0,3 ha;
• czy nieruchomość została nabyta w spadku, dziale spadku lub zapisie windykacyjnym, albo w innym trybie wymienionym w ustawie;
• czy działka o powierzchni mniejszej niż 1 ha była w dniu nabycia położona w granicach administracyjnych miasta;
• czy planowana czynność jest objęta szczególnym wyjątkiem, na przykład zbyciem na rzecz osoby bliskiej w rozumieniu ustawy.

Nie należy opierać się wyłącznie na oznaczeniu działki w ewidencji gruntów. Znaczenie mogą mieć również plan miejscowy, sposób nabycia, łączna powierzchnia oraz dokładny status stron. Wyjątki są szczegółowe, a podobnie brzmiące stany faktyczne mogą prowadzić do różnych wniosków.

Co wolno robić po akcie bez zgody KOWR?

Ograniczenie nie oznacza zakazu zwykłego korzystania z własnej nieruchomości. Właściciel może prowadzić produkcję rolną, sprzedawać płody rolne, kupować środki produkcji, remontować budynki, korzystać z usług rolniczych i zatrudniać pracowników. Osoba fizyczna powinna jednak zachować rzeczywiste kierowanie gospodarstwem, podejmowanie decyzji i ponoszenie ryzyka gospodarczego.

Można zlecić usługodawcy siew, oprysk, zbiór albo prace maszynowe, jeżeli jest to rzeczywiście umowa o wykonanie określonych prac. Ryzyko pojawia się wtedy, gdy pod nazwą usługi inna osoba faktycznie przejmuje grunt, samodzielnie nim gospodaruje, pobiera pożytki i ponosi ryzyko produkcji. Organ lub sąd może oceniać treść i wykonywanie umowy, a nie tylko jej tytuł.

Sam zamiar sprzedaży, rozmowy z kupującym albo niewiążąca oferta nie przenoszą własności ani posiadania. Umowa przedwstępna również nie przenosi jeszcze własności, ale powinna być skonstruowana tak, aby wykonanie transakcji zależało od uzyskania wszystkich wymaganych zgód i niewykonania prawa pierwokupu. Nie wolno natomiast wcześniej wydać gruntu kupującemu do faktycznego używania, jeżeli nie ma do tego podstawy ustawowej lub ostatecznej zgody KOWR.

Kiedy można sprzedać, darować albo wydzierżawić przed upływem 5 lat?

Bezpieczna transakcja przed końcem pięcioletniego okresu jest możliwa w jednym z trzech wariantów:

1. art. 2b UKUR w ogóle nie ma zastosowania do nieruchomości albo sposobu jej nabycia;
2. ustawa przewiduje wyjątek dla konkretnego zbycia lub oddania gruntu w posiadanie;
3. właściciel uzyskał ostateczną zgodę Dyrektora Generalnego KOWR na dokładnie określoną czynność.

Zakaz oddania w posiadanie obejmuje nie tylko dzierżawę. Może dotyczyć również najmu, użyczenia, ustanowienia użytkowania albo innej umowy, na podstawie której inna osoba otrzymuje faktyczne władztwo nad gruntem. Oceniając umowę, trzeba więc ustalić, kto będzie korzystał z ziemi, pobierał pożytki i decydował o sposobie gospodarowania.

Wyjątek dotyczący osoby bliskiej może pozwolić dotychczasowemu nabywcy zbyć grunt przed upływem 5 lat bez zgody z art. 2b ust. 3 UKUR. Nie każdy krewny jest jednak osobą bliską w rozumieniu ustawy, a nowy nabywca powinien oddzielnie ustalić własne obowiązki po nabyciu. Notariusz musi też zbadać pozostałe wymogi obrotu.

W przypadku cudzoziemca przepisy UKUR mogą nakładać się na odrębne reguły nabywania nieruchomości przez cudzoziemców. Praktyczne rozróżnienie tych reżimów przedstawia materiał obcokrajowiec z ue a zakup ziemi.

Dokumenty potwierdzające osobiste gospodarowanie po zakupie

Najpierw zgoda na wcześniejsze zbycie, potem dalsze etapy obrotu

Zgoda na wcześniejsze zbycie albo oddanie nieruchomości w posiadanie nie zastępuje pozostałych wymagań UKUR. W konkretnej sprawie mogą wystąpić trzy odrębne zagadnienia:

1. czy obecny właściciel może rozporządzić gruntem przed upływem 5 lat;
2. czy wskazany nabywca może nabyć nieruchomość jako rolnik indywidualny, podmiot objęty wyjątkiem albo na podstawie odrębnej zgody KOWR;
3. czy dzierżawcy lub KOWR przysługuje prawo pierwokupu.

Najbezpieczniej uzyskać wymaganą zgodę z art. 2b ust. 3 UKUR przed zawarciem umowy, która ma przenieść własność lub posiadanie. Jeżeli strony wcześniej podpisują umowę przedwstępną, powinny uzależnić jej wykonanie od ostatecznej decyzji KOWR, możliwości nabycia przez kupującego oraz zakończenia procedury pierwokupu.

Rola notariusza i warunkowa umowa sprzedaży

Notariusz bada podstawę nabycia przez sprzedającego, datę upływu pięcioletniego okresu, status kupującego, ustawowe wyjątki, dokumenty dotyczące nieruchomości i ewentualne decyzje KOWR. Gdy sprzedaż podlega prawu pierwokupu, najpierw zawierana jest warunkowa umowa sprzedaży. Notariusz przekazuje jej treść uprawnionemu podmiotowi.

KOWR może wykonać przysługujące mu prawo pierwokupu w ciągu miesiąca od otrzymania zawiadomienia o treści umowy warunkowej. Jeżeli nie złoży w terminie oświadczenia o wykonaniu prawa, strony mogą zawrzeć umowę przenoszącą własność. Wcześniej należy sprawdzić, czy pierwszeństwa nie ma kwalifikowany dzierżawca spełniający ustawowe warunki.

Zgoda na wcześniejsze zbycie i niewykonanie prawa pierwokupu to dwa różne zdarzenia. Uzyskanie zgody nie oznacza, że KOWR rezygnuje z pierwokupu, a upływ terminu na pierwokup nie naprawia braku wymaganej zgody na zbycie przed upływem 5 lat.

Jak przygotować wniosek o zgodę z art. 2b ust. 3 UKUR?

Wniosek składa aktualny właściciel nieruchomości. Nie ma obowiązkowego formularza, ale pismo powinno jednoznacznie wskazywać, czy chodzi o sprzedaż, darowiznę, wydzierżawienie, użyczenie albo inną formę oddania w posiadanie, a także czy żądanie dotyczy całej nieruchomości, wydzielonej części lub udziału.

Wniosek powinien zawierać co najmniej:

• imię i nazwisko albo nazwę wnioskodawcy, adres oraz dane identyfikacyjne;
• oznaczenie nieruchomości według ewidencji gruntów i budynków, w tym numery działek, obręb, powierzchnię i położenie;
• numer księgi wieczystej;
• datę i podstawę nabycia;
• precyzyjne żądanie oraz opis planowanej czynności;
• uzasadnienie ważnego interesu właściciela albo interesu publicznego;
• podpis wnioskodawcy lub prawidłowo umocowanego pełnomocnika.

Do pisma dołącza się wypis z ewidencji gruntów i budynków, odpis księgi wieczystej albo informację o jej numerze, dokument będący podstawą nabycia, najczęściej akt notarialny, oraz dowody potwierdzające okoliczności wskazane w uzasadnieniu. Mogą to być dokumenty medyczne, dokumenty o zmianie miejsca pracy lub zamieszkania, zestawienie zadłużenia i terminów spłaty, umowy kredytowe, wezwania wierzycieli, kosztorysy leczenia, dokumenty rodzinne albo materiały wykazujące interes publiczny.

Sam fakt, że pojawił się korzystny kupujący, cena wzrosła albo właściciel chce uzyskiwać czynsz z dzierżawy, zwykle nie wystarczy. KOWR ocenia, czy zachodzą szczególne okoliczności, zwłaszcza takie, których właściciel nie znał i nie mógł rozsądnie przewidzieć przy nabyciu. Każdy dowód trzeba powiązać z konkretnym żądaniem.

Według aktualnych informacji KOWR wnioski dotyczące powierzchni poniżej 1 ha kieruje się do oddziału terenowego właściwego ze względu na położenie nieruchomości. Wnioski dotyczące powierzchni co najmniej 1 ha są obsługiwane przez centralę KOWR przy ul. Karolkowej 30, 01-207 Warszawa. Przed wysłaniem pisma dobrze jest sprawdzić aktualne zasady właściwości i doręczeń na oficjalnej stronie KOWR.

Opłata skarbowa wynosi 10 zł za każde żądanie. Jeżeli pełnomocnictwo podlega opłacie, co do zasady należy również uiścić 17 zł za złożenie dokumentu pełnomocnictwa. Dowody zapłaty dołącza się do wniosku. Decyzja zezwalająca na zbycie lub oddanie nieruchomości w posiadanie jest ważna przez rok od dnia, w którym stała się ostateczna.

Zakaz sprzedaży, dzierżawy i oddania ziemi w posiadanie

Nieważność czynności i roszczenie KOWR

Art. 9 UKUR przewiduje nieważność czynności prawnej dokonanej niezgodnie z ustawą. Dotyczy to w szczególności zbycia albo oddania nieruchomości w posiadanie bez wymaganej zgody z art. 2b ust. 3. Nieważność działa z mocy prawa, dlatego nie wystarczy późniejsze porozumienie stron ani dopisanie do umowy oświadczenia, że ryzyko bierze na siebie jedna z nich.

Jeżeli nabywca w wymaganym okresie nie podejmie albo zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa, KOWR może wystąpić do sądu o nabycie własności tej nieruchomości przez Skarb Państwa za zapłatą odpowiadającą jej wartości rynkowej, z uwzględnieniem ustawowych zasad dotyczących obciążeń i stanu nieruchomości. Nie jest to automatyczna utrata gruntu, lecz realne ryzyko procesu, w którym kluczowe będą fakty i dokumenty dotyczące prowadzenia gospodarstwa.

Najczęstsze ryzyka transakcyjne

Sprzedający powinien szczególnie uważać na przedwczesne przyjęcie całej ceny, obietnicę natychmiastowego wydania ziemi oraz umowę, która nie reguluje skutków odmowy KOWR. Kupujący powinien natomiast sprawdzić nie tylko księgę wieczystą, ale także podstawę nabycia przez sprzedającego, istniejące umowy dzierżawy, zobowiązania związane z pomocą publiczną, dopłatami, podatkami i ubezpieczeniami.

Terminy pięcioletnie, podatki i zabezpieczenia planowanych zmian

Terminy związane z obowiązkami po zakupie ziemi rolnej

Termin administracyjny może się wydłużyć, gdy organ wzywa do uzupełnienia wniosku, oczekuje na dokumenty, zawiesza postępowanie albo występują inne okresy niewliczane zgodnie z KPA. Dlatego nie należy ustalać bliskiej daty aktu bez zapasu czasowego.

PCC, podatek rolny i inne rozliczenia

Przy sprzedaży nieruchomości co do zasady występuje podatek od czynności cywilnoprawnych w stawce 2 procent od wartości rynkowej. Gdy umowa jest zawierana w formie aktu notarialnego, notariusz jako płatnik pobiera i odprowadza PCC. Jeżeli sprzedaż jest opodatkowana VAT, PCC może nie wystąpić, ale zwolnienie z VAT przy obrocie nieruchomościami nie zawsze wyłącza PCC, dlatego kwalifikację podatkową trzeba ustalić dla konkretnej transakcji.

Ustawa o PCC przewiduje zwolnienie dla nabycia gruntów stanowiących gospodarstwo rolne, jeżeli wskutek nabycia zostanie utworzone lub powiększone gospodarstwo o powierzchni od 11 ha do 300 ha, nabywca będzie je prowadził przez co najmniej 5 lat, a zwolnienie mieści się w zasadach pomocy de minimis w rolnictwie. Spełnienie warunków trzeba udokumentować przy akcie. Naruszenie warunku prowadzenia gospodarstwa może skutkować obowiązkiem zapłaty zaległego podatku wraz z odsetkami.

Po zakupie osoba fizyczna powinna co do zasady w ciągu 14 dni złożyć do organu podatkowego gminy właściwej według położenia gruntu informację IR-1, jeżeli nabycie powoduje powstanie obowiązku w podatku rolnym. Osoby prawne i inne podmioty składające DR-1 stosują termin roczny oraz termin 14 dni, gdy obowiązek powstał w trakcie roku. Klasyfikacja części gruntu lub sposób jego wykorzystania może powodować również podatek od nieruchomości albo podatek leśny.

Zakup gospodarstwa nie oznacza automatycznie objęcia ubezpieczeniem społecznym rolników w KRUS. Odrębnie trzeba sprawdzić obowiązkowe OC rolnika i ubezpieczenie budynków rolniczych, ponieważ zależą one od ustawowego statusu rolnika, gospodarstwa i budynków. Szczegóły omawia materiał ubezpieczenie gospodarstwa po zakupie.

Jak zabezpieczyć umowę przed odmową albo pierwokupem?

Projekt umowy powinien rozdzielać etap przygotowawczy, umowę warunkową i umowę przenoszącą własność. W zależności od sprawy warto uregulować:

• warunek uzyskania przez sprzedającego ostatecznej zgody na zbycie przed upływem 5 lat;
• warunek uzyskania przez kupującego wymaganej zgody na nabycie albo wykazania ustawowego wyjątku;
• skutki wykonania prawa pierwokupu przez dzierżawcę lub KOWR;
• ostateczny termin uzyskania decyzji i możliwość zakończenia umowy po bezskutecznym upływie tego terminu;
• zwrot zaliczki lub zadatku, termin zwrotu i rozliczenie kosztów, gdy zgody odmówiono bez winy stron;
• zapłatę ceny przez depozyt notarialny, rachunek powierniczy albo przelew uruchamiany przy akcie końcowym;
• wydanie nieruchomości dopiero po przejściu własności i zapłacie ceny, potwierdzone protokołem;
• oświadczenia o dzierżawach, dopłatach, zadłużeniu, obciążeniach, sporach granicznych, dostępie do drogi i stanie budynków.

Nie należy automatycznie nazywać każdej wpłaty zadatkiem. Skutki zadatku i zaliczki są różne, a wykonanie prawa pierwokupu albo odmowa organu nie zawsze jest zawiniona przez którąkolwiek ze stron. Umowa powinna wyraźnie określać, co dzieje się z wpłatą w każdym z przewidywanych wariantów.

Zgoda KOWR na wcześniejsze zbycie lub oddanie gruntu

Odmowa zgody na wcześniejsze zbycie lub dzierżawę

Po otrzymaniu decyzji trzeba najpierw przeczytać sentencję, uzasadnienie i pouczenie. Jeżeli decyzja odmawia zgody z art. 2b ust. 3 UKUR, co do zasady można wnieść odwołanie do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi za pośrednictwem Dyrektora Generalnego KOWR w terminie 14 dni od doręczenia. W odwołaniu należy wskazać, które ustalenia są błędne, jakie dowody pominięto oraz dlaczego okoliczności tworzą ważny interes właściciela albo interes publiczny.

Powtórzenie ogólnego argumentu o potrzebie sprzedaży zwykle nie wystarcza. Jeżeli powodem odmowy był brak dokumentów, trzeba je dołączyć i wyjaśnić ich znaczenie. Jeżeli sytuacja zmieniła się po wydaniu decyzji, należy rozważyć, czy okoliczność może być uwzględniona w toku odwoławczym, czy wymaga nowego wniosku.

Po wyczerpaniu toku instancji można wnieść skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego na zasadach wskazanych w pouczeniu. Sąd administracyjny kontroluje legalność decyzji, ale nie zastępuje organu w swobodnym tworzeniu nowej zgody. W sporze duże znaczenie ma kompletność akt i prawidłowe powiązanie dowodów z ustawowymi przesłankami.

Odmowa zgody na wcześniejsze zbycie z art. 2b ust. 3 nie oznacza, że KOWR ma obowiązek odkupić nieruchomość. Ustawowe żądanie nabycia nieruchomości przez KOWR, składane w określonych przypadkach w terminie miesiąca od dnia, w którym odmowa zgody na nabycie stała się ostateczna, dotyczy art. 2a ust. 4, a nie zwykłej odmowy zwolnienia aktualnego właściciela z pięcioletniego ograniczenia.

Bezczynność KOWR przy wniosku o odstępstwo od obowiązków po zakupie ziemi

Jeżeli sprawa nie jest załatwiana w terminie albo postępowanie trwa dłużej niż jest to niezbędne, stronie przysługuje ponaglenie. Wnosi się je do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie. Pismo powinno wskazywać, czy zarzut dotyczy bezczynności, czy przewlekłości, opisywać przebieg sprawy, podawać datę złożenia kompletnego wniosku i zawierać podpis.

Samo wniesienie ponaglenia nie zastępuje brakujących dokumentów. Jeżeli KOWR wezwał do uzupełnienia podania, trzeba równolegle odpowiedzieć w terminie, ponieważ nieusunięcie braków może uniemożliwić merytoryczne rozpoznanie żądania.

Spór między stronami umowy

Spory o zwrot zaliczki lub zadatku, wydanie nieruchomości, ważność umowy, zapłatę ceny albo odpowiedzialność za nieprawdziwe oświadczenia rozpoznaje co do zasady sąd cywilny. Przed skierowaniem sprawy do sądu należy zabezpieczyć akt notarialny, projekt i podpisane umowy, korespondencję, decyzje KOWR, dowody zapłaty, protokoły wydania oraz dokumenty wskazujące, kto faktycznie korzystał z gruntu.

Jeżeli zachodzi podejrzenie nieważności czynności z powodu naruszenia UKUR, nie należy próbować usuwać problemu wyłącznie aneksem. Trzeba ustalić, czy możliwe jest zgodne z prawem ponowne przeprowadzenie czynności, czy konieczne jest rozliczenie świadczeń i uzgodnienie stanu księgi wieczystej.

FAQ

Czy 5 lat liczy się od umowy warunkowej?

Co do zasady nie. Termin biegnie od dnia nabycia własności. Przy sprzedaży z prawem pierwokupu będzie to zwykle data umowy przenoszącej własność zawartej po umowie warunkowej. Zawsze należy sprawdzić dokument stanowiący podstawę nabycia.

Czy można wydzierżawić tylko część kupionej działki?

Zakaz obejmuje również wydzieloną lub faktycznie przekazaną część nieruchomości. Przed upływem 5 lat potrzebny jest ustawowy wyjątek albo ostateczna zgoda KOWR na oddanie tej części w posiadanie.

Czy można korzystać z firmy świadczącej usługi rolnicze?

Tak, jeżeli wykonawca realizuje konkretne prace, a właściciel nadal kieruje gospodarstwem, podejmuje decyzje, ponosi ryzyko i pobiera pożytki. Umowa, która tylko nazywa się usługą, lecz faktycznie przekazuje gospodarstwo innej osobie, może zostać oceniona jako obejście zakazu.

Czy zgoda na wcześniejszą sprzedaż zastępuje zgodę dla kupującego?

Nie. Zgoda z art. 2b ust. 3 dotyczy możliwości rozporządzenia gruntem przez obecnego właściciela. Oddzielnie bada się, czy kupujący może nabyć nieruchomość i czy potrzebuje zgody na nabycie.

Czy po zgodzie KOWR można od razu podpisać akt końcowy?

Nie zawsze. Trzeba jeszcze sprawdzić ostateczność i roczny okres ważności decyzji, uprawnienia kupującego oraz ewentualne prawo pierwokupu dzierżawcy lub KOWR. Gdy działa pierwokup, najpierw zawiera się umowę warunkową.

Jak długo KOWR rozpatruje wniosek o odstępstwo od obowiązków nabywcy?

Sprawa powinna być załatwiona niezwłocznie, a gdy wymaga postępowania wyjaśniającego, zasadniczo w miesiąc, zaś szczególnie skomplikowana w dwa miesiące. Do tych okresów nie wlicza się między innymi niektórych opóźnień, zawieszenia i czasu potrzebnego na czynności przewidziane prawem.

Co zrobić, gdy KOWR odmówi?

Należy zastosować pouczenie decyzji. Zwykle przysługuje odwołanie do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi za pośrednictwem Dyrektora Generalnego KOWR w terminie 14 dni. Odwołanie powinno odnosić się do konkretnych ustaleń i dowodów, a po wyczerpaniu toku instancji możliwa jest kontrola sądu administracyjnego.

Czy zakup ziemi automatycznie oznacza ubezpieczenie w KRUS?

Nie. Podleganie ubezpieczeniu społecznemu rolników zależy od odrębnych warunków ustawowych. Osobno trzeba ocenić obowiązek OC rolnika i ubezpieczenia budynków rolniczych.

Podsumowanie

Po zakupie ziemi rolnej trzeba traktować datę aktu jako początek kontroli terminów, a nie koniec formalności. Przed każdą sprzedażą, darowizną, dzierżawą, użyczeniem lub faktycznym przekazaniem gruntu należy sprawdzić zastosowanie UKUR, wyjątki, status drugiej strony i pierwokup. Jeżeli potrzebna jest zgoda KOWR, wniosek powinien poprzedzać wydanie nieruchomości i zawierać dokumenty wykazujące ważny interes właściciela albo interes publiczny.

Najbezpieczniejsza kolejność to: analiza aktu i wyjątków, zebranie dowodów, uzyskanie ostatecznej zgody, weryfikacja kupującego, umowa warunkowa, zakończenie procedury pierwokupu, a dopiero potem akt przenoszący własność, zapłata i protokolarne wydanie. Ocena konkretnej sprawy zależy od treści dokumentów i rzeczywistego sposobu korzystania z gruntu.

Źródła

• Ustawa z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego, w szczególności art. 1a, art. 2a, art. 2b, art. 2ba, art. 3 i art. 9.
• Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, w szczególności art. 35–37 i przepisy o odwołaniach.
• Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, przepisy o prawie pierwokupu oraz zadatku.
• Ustawa z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych, w szczególności art. 7, art. 9 pkt 2 i art. 10.
• Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym.
• Oficjalne informacje Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa dotyczące obowiązków nabywcy, zgody na wcześniejsze zbycie, opłat, terminów i prawa pierwokupu.

Stan prawny: 16 lipca 2026 r.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.