• Data: 2026-05-03 • Autor: Kinga Kościelniak
Od ponad dwudziestu lat przebywam poza Polską, w kraju spoza Unii Europejskiej. Mój pobyt nie jest uregulowany, nie mam prawa do legalnej pracy ani dostępu do tamtejszych świadczeń socjalnych. Mimo to wykonuję prace dorywcze i od uzyskiwanych dochodów odprowadzam podatki.
W Polsce jestem właścicielką gospodarstwa rolnego o powierzchni przekraczającej 1 ha. Gospodarstwem od lat zajmuje się moja rodzina, a za mnie regularnie opłacane są składki na ubezpieczenie społeczne rolników. Z posiadanych informacji wynika, że składki te były opłacane przez ponad 25 lat.
Planuję powrót do Polski i chciałabym uzyskać emeryturę z KRUS. Zaczęłam jednak spotykać się z opiniami, że osobom pracującym przez wiele lat za granicą świadczenie to może nie przysługiwać. W związku z tym powstała wątpliwość, czy w razie odmowy przyznania emerytury możliwy jest zwrot składek opłacanych przez wiele lat.
.jpg)
W pierwszej kolejności kluczowe jest ustalenie, czy zostało nabyte prawo do świadczenia emerytalnego z KRUS. Informacji w tym zakresie udziela właściwy oddział terenowy KRUS.
Emerytura rolnicza przysługuje kobiecie po ukończeniu 60 lat, pod warunkiem opłacania składek przez co najmniej 25 lat.
Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, ubezpieczeniu wypadkowemu, chorobowemu i macierzyńskiemu podlega z mocy ustawy:
rolnik, którego gospodarstwo obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny,
domownik rolnika
– jeżeli rolnik lub domownik nie podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu, nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty ani prawa do świadczeń z ubezpieczeń społecznych.
Z interpretacji KRUS wynika, że osoba podlegająca ubezpieczeniu rolniczemu, która podejmuje pracę lub działalność zarobkową za granicą, powinna poinformować o tym właściwą jednostkę KRUS w terminie 14 dni.
W praktyce wskazuje się, że osoba pracująca za granicą nie spełnia przesłanek do podlegania ubezpieczeniu w KRUS, a tym samym nie powinna opłacać składek. Jednocześnie przepisy nie przewidują sankcji za brak zgłoszenia tego faktu, zwłaszcza jeśli osoba nie korzystała ze świadczeń z KRUS.
W przypadku złożenia wniosku o emeryturę bez informowania o wykonywaniu pracy za granicą możliwe jest uzyskanie decyzji przyznającej świadczenie.
Jeżeli jednak we wniosku zostanie wskazane wieloletnie przebywanie i praca poza Polską, organ może zażądać udokumentowania tych okresów. W sytuacji braku formalnych dokumentów potwierdzających zatrudnienie i odprowadzanie składek za granicą, KRUS może wszcząć postępowanie wyjaśniające i poszukiwać podstaw do zakwestionowania prawa do emerytury.
Teoretycznie KRUS może dokonać zwrotu nienależnie opłaconych składek. W praktyce zwrot ten może obejmować okres do 5 lat wstecz, ponieważ wcześniejsze należności mogą zostać uznane za przedawnione. Jednocześnie zwrot składek może skutkować cofnięciem prawa do świadczeń, które mogłyby zostać przyznane.
Możliwość uzyskania emerytury z KRUS zależy od spełnienia warunków ustawowych, w szczególności od długości opłacania składek i braku podlegania innym systemom ubezpieczeniowym. Praca za granicą, nawet nieudokumentowana, może mieć istotne znaczenie przy ocenie prawa do świadczenia. Zwrot składek jest możliwy, ale zwykle ograniczony do kilku ostatnich lat. Każdy przypadek wymaga indywidualnej analizy przez właściwy oddział KRUS.
Przykład 1
Osoba posiada gospodarstwo rolne w Polsce, a przez kilkanaście lat przebywała za granicą bez formalnego zatrudnienia. Po osiągnięciu wieku emerytalnego składa wniosek do KRUS i otrzymuje świadczenie, ponieważ formalnie nie podlegała innemu ubezpieczeniu.
Przykład 2
Rolnik wyjeżdża do pracy za granicę i legalnie pracuje na podstawie umowy o pracę. Po latach KRUS odmawia emerytury, uznając, że w tym okresie nie powinien podlegać ubezpieczeniu rolniczemu.
Przykład 3
Właścicielka gospodarstwa opłaca składki KRUS przez wiele lat, lecz po złożeniu wniosku o emeryturę ujawnia wieloletni pobyt za granicą. KRUS wszczyna postępowanie i rozważa zarówno odmowę świadczenia, jak i częściowy zwrot składek.
Świadczymy porady prawne dotyczące emerytur, ubezpieczeń społecznych oraz sytuacji osób pracujących za granicą. Pomagamy w analizie indywidualnych przypadków i przygotowaniu wniosków do właściwych instytucji.
1. Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - Dz.U. 1991 nr 7 poz. 24
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
Zapytaj prawnika