Zwiększenie rolne do emerytury z ZUS – kiedy przysługuje?

Na czym polega zwiększenie rolne do emerytury z ZUS?

Zwiększenie rolne to mechanizm, dzięki któremu emerytura wypłacana przez ZUS może zostać podwyższona za określone okresy ubezpieczenia rolniczego. Nie jest to osobna emerytura z KRUS ani dodatek wypłacany przez KRUS. Decyzję w sprawie zwiększenia wydaje ZUS, a podstawą obliczeń jest dokument z KRUS potwierdzający okresy opłacania składek.

Zgodnie z art. 26a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wysokość emerytury ustalonej według art. 26 tej ustawy ulega zwiększeniu za okresy opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Zwiększenie ustala się według zasad wymiaru części składkowej emerytury rolniczej, czyli w praktyce z wykorzystaniem zasad przewidzianych w ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Najczęściej oznacza to 1% emerytury podstawowej za każdy rok podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu rolników, z uwzględnieniem szczególnych zasad dla niepełnych lat i niektórych starszych okresów. Dlatego w konkretnych sprawach nie należy liczyć dodatku wyłącznie metodą uproszczoną, lecz sprawdzić, jakie okresy i w jakim wymiarze potwierdzi KRUS.

Kiedy ZUS może przyznać zwiększenie rolne?

Podstawowe warunki są następujące: osoba ubiega się o emeryturę z ZUS albo już ją pobiera, posiada okresy ubezpieczenia społecznego rolników, za które opłacono składki, a okresy te są potwierdzone zaświadczeniem KRUS. Przy zwiększeniu z art. 26a ustawy emerytalnej istotne jest również to, że chodzi o okresy, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, krótsze niż 25 lat.

Zwiększenie nie przysługuje osobie mającej ustalone prawo do emerytury rolniczej. Jeżeli więc dana osoba ma co najmniej 25 lat ubezpieczenia emerytalno-rentowego rolników i spełnia warunek wieku emerytalnego, należy najpierw zbadać, czy przysługuje jej emerytura rolnicza. Obecnie wiek emerytalny w KRUS wynosi 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn, a wymagany okres ubezpieczenia emerytalno-rentowego rolników to co najmniej 25 lat.

Trzeba też odróżnić zwiększenie rolne od doliczenia okresów rolniczych do stażu potrzebnego do nabycia prawa do emerytury lub renty na zasadach ogólnych. W praktyce ZUS analizuje podstawę prawną świadczenia, wiek ubezpieczonego, okresy składkowe i nieskładkowe oraz dokumentację z KRUS.

Czy świadczenie chorobowe z KRUS zwiększy emeryturę z ZUS?

Samo pobieranie świadczenia chorobowego z KRUS nie oznacza jeszcze, że ten okres automatycznie podwyższy emeryturę z ZUS. Zwiększenie rolne dotyczy okresów opłacania składek na właściwe ubezpieczenie rolnicze, a nie każdego okresu pobierania świadczenia z KRUS.

Jeżeli w czasie choroby nadal istniało podleganie ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu rolników i składki za ten okres były należnie opłacone, KRUS powinien wykazać ten okres w zaświadczeniu. Jeżeli natomiast był to okres pobierania świadczenia bez opłaconych składek emerytalno-rentowych, ZUS zasadniczo nie powinien doliczyć go w ramach zwiększenia rolnego.

W opisanej sytuacji najważniejsze będzie więc nie to, że przez około pół roku pobierano świadczenie chorobowe, lecz to, co dokładnie wynika z zaświadczenia KRUS: od kiedy do kiedy trwało ubezpieczenie emerytalno-rentowe rolników i za jakie okresy składki zostały opłacone.

Jakie dokumenty trzeba złożyć?

Do ZUS należy złożyć wniosek o zwiększenie rolne. ZUS wskazuje, że wymagane są: wniosek o zwiększenie rolne oraz zaświadczenie z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego potwierdzające okres opłacania składek. W praktyce warto zadbać, aby zaświadczenie było możliwie precyzyjne i obejmowało wszystkie okresy, które mogą mieć znaczenie.

Zaświadczenie z KRUS można uzyskać w jednostce KRUS, a użytkownicy portalu eKRUS mogą skorzystać z elektronicznej obsługi zaświadczeń. Jeżeli w dokumentach występują luki albo okresy sporne, KRUS może prowadzić postępowanie wyjaśniające przed wydaniem zaświadczenia.

Wniosek do ZUS można złożyć w dowolnym czasie: osobiście, przez pełnomocnika, pisemnie, ustnie do protokołu w jednostce ZUS, za pośrednictwem operatora pocztowego albo przez polski urząd konsularny. Jeżeli wniosek zostanie złożony po przyznaniu emerytury, zwiększenie zostanie ustalone od miesiąca zgłoszenia wniosku, a nie za cały wcześniejszy okres pobierania emerytury.

Ile może wynieść zwiększenie rolne?

Kwota zwiększenia nie jest liczona od wysokości emerytury z ZUS, lecz według zasad wymiaru części składkowej emerytury rolniczej. Zasadą jest 1% emerytury podstawowej za każdy rok podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu rolników. Niepełne lata przelicza się odpowiednio.

Ostateczna kwota zależy więc od liczby okresów potwierdzonych przez KRUS, od tego, czy chodzi o pełne czy niepełne lata, oraz od aktualnej emerytury podstawowej stosowanej przy obliczeniach. ZUS wydaje w tej sprawie decyzję, w której powinien wskazać podstawę prawną i sposób ustalenia zwiększenia.

Co zrobić, jeśli ZUS odmówi zwiększenia?

Po analizie wniosku i dokumentów ZUS wydaje decyzję. ZUS powinien załatwić sprawę w terminie 30 dni od wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji. Jeżeli decyzja jest negatywna albo kwota zwiększenia budzi wątpliwości, trzeba sprawdzić przede wszystkim, jakie okresy przyjął ZUS i jakie okresy potwierdził KRUS.

Od decyzji ZUS przysługuje odwołanie do sądu okręgowego – sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Odwołanie wnosi się za pośrednictwem jednostki ZUS, która wydała decyzję, w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji. Postępowanie odwoławcze jest wolne od opłat.

Podsumowanie

ZUS może podwyższyć emeryturę z FUS przez zwiększenie rolne, jeżeli ubezpieczony ma potwierdzone okresy opłacania składek w KRUS i nie ma ustalonego prawa do emerytury rolniczej. W sprawach takich jak opisane w pytaniu decydujące jest zaświadczenie KRUS, a nie samo pobieranie świadczenia chorobowego. Jeżeli składki emerytalno-rentowe były opłacane, okres może mieć znaczenie; jeżeli nie były opłacane, sam fakt pobierania świadczenia z KRUS nie powinien wystarczyć.

Najbezpieczniej jest uzyskać z KRUS aktualne zaświadczenie o okresach opłacania składek, złożyć wniosek do ZUS i po otrzymaniu decyzji zweryfikować, czy ZUS prawidłowo zastosował art. 26a ustawy emerytalnej oraz zasady obliczania części składkowej emerytury rolniczej.

FAQ

Źródła:

1. Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, tekst jednolity Dz.U. z 2025 r. poz. 1749 ze zm., w szczególności art. 10 i art. 26a - ISAP.
2. Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, tekst jednolity Dz.U. z 2025 r. poz. 1770 ze zm., w szczególności art. 19 i art. 25 - ELI.
3. Informacja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych: Zwiększenie rolne - zus.pl.
4. Informacja Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego: Emerytura rolnicza - gov.pl/krus.
5. Informacja KRUS o wydawaniu zaświadczeń o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników - gov.pl/krus.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.