Dopłaty ARiMR a różnica między powierzchnią ewidencyjną i faktyczną działki

W praktyce różnica powierzchni może wynikać z przebiegu granic, niedokładnej mapy, zmiany sposobu użytkowania, zadrzewienia, rowu, drogi, zabudowy, oczka wodnego albo wydzielenia fragmentu, na którym nie jest prowadzona działalność rolnicza. Sam wypis z ewidencji gruntów pokazuje powierzchnię działki ewidencyjnej, lecz nie rozstrzyga jeszcze, jaka część tej działki spełnia warunki do przyznania konkretnej płatności.

Dlatego przed złożeniem wniosku, po komunikacie z systemu monitorowania obszarów albo po kontroli należy porównać trzy wartości: powierzchnię ewidencyjną, powierzchnię faktycznie użytkowaną oraz powierzchnię zadeklarowaną do danej płatności. Problem pojawia się zwłaszcza wtedy, gdy wartość zadeklarowana jest większa od obszaru, który ARiMR uzna za zatwierdzony.

Którą powierzchnię działki należy zgłosić do dopłat?

Temat ma znaczenie wtedy, gdy rolnik ubiega się o płatność obszarową i musi wskazać na mapie konkretny obszar objęty wnioskiem. Wniosek geoprzestrzenny powinien jednoznacznie identyfikować działki rolne oraz wyznaczać powierzchnię deklarowaną do każdej interwencji. Jeżeli tylko część działki ewidencyjnej jest użytkowana rolniczo, do płatności należy zgłosić tę część, a nie całą powierzchnię wynikającą z rejestru.

Działka ewidencyjna a działka rolna

Działka ewidencyjna jest jednostką wykazywaną w ewidencji gruntów i budynków. Działka rolna na potrzeby płatności jest natomiast zwartym obszarem gruntu będącego użytkiem rolnym, obejmującym zasadniczo jedną grupę upraw. Na jednej działce ewidencyjnej może więc znajdować się kilka działek rolnych, a część powierzchni może w ogóle nie kwalifikować się do wsparcia.

Przykładowo działka ewidencyjna może mieć 2,40 ha, lecz 0,12 ha zajmuje droga dojazdowa, 0,08 ha zabudowania i podwórze, a 0,05 ha zakrzaczenie niewykorzystywane rolniczo. W takiej sytuacji nie należy mechanicznie deklarować 2,40 ha. Trzeba ustalić powierzchnię, która rzeczywiście spełnia warunki danej płatności.

Liczy się kwalifikujący się hektar i rzeczywiste użytkowanie

Dopłaty bezpośrednie są przyznawane do powierzchni spełniającej warunki kwalifikowalności, pozostającej w posiadaniu rolnika i objętej działalnością rolniczą zgodnie z wymaganiami danej płatności. Ewidencja gruntów jest ważnym punktem odniesienia, ale ARiMR korzysta również z systemu identyfikacji działek rolnych, ortofotomapy, danych satelitarnych, kontroli administracyjnych i kontroli na miejscu.

Odrębnym zagadnieniem jest to, kto może złożyć wniosek, gdy grunt jest własnością jednej osoby, a użytkuje go inna. Ten problem szerzej wyjaśnia artykuł dopłaty arimr właściciel czy dzierżawca. W tym tekście kluczowa jest natomiast prawidłowa powierzchnia zgłoszona do płatności.

Pomiar, mapa i dokumenty potwierdzające powierzchnię

Przed złożeniem wniosku warto ustalić nie tylko powierzchnię z ewidencji, lecz także granice faktycznego użytkowania. Rolnik odpowiada za prawidłowość informacji przekazanych we wniosku, nawet jeżeli korzysta z danych wstępnie wypełnionych albo z pomocy doradcy.

Co sprawdzić przed narysowaniem działki we wniosku?

• czy cały obszar jest faktycznie użytkowany rolniczo;
• czy w granicach deklaracji nie znalazły się budynki, podwórze, droga, trwałe zakrzaczenie lub inny fragment niekwalifikujący się;
• czy granica uprawy pokrywa się z granicą widoczną na aktualnej mapie;
• czy po podziale, scaleniu, sprzedaży, dzierżawie albo przejęciu gruntu zmienił się zakres posiadania;
• czy ta sama powierzchnia nie została zadeklarowana przez inną osobę;
• czy dla wybranej płatności spełniono szczególne warunki dotyczące uprawy, praktyki lub sposobu użytkowania.

Jakie dokumenty mogą być potrzebne w sprawie różnic powierzchni działki w dopłatach?

Zakres dokumentów zależy od przyczyny różnicy. Najczęściej przydatne są:

• wypis z ewidencji gruntów i budynków oraz mapa ewidencyjna;
• umowa dzierżawy, akt notarialny, postanowienie spadkowe albo inny dokument potwierdzający posiadanie;
• wydruk lub zrzut mapy z aplikacji eWniosekPlus z zaznaczoną granicą deklaracji;
• zdjęcia z datą i lokalizacją pokazujące sposób użytkowania gruntu;
• dokumentacja geodezyjna, jeżeli spór dotyczy rzeczywistego przebiegu granicy;
• dowody prowadzenia działalności rolniczej, na przykład dokumentacja zabiegów, zakupu materiału siewnego lub zbioru;
• korespondencja z ARiMR, raport z kontroli, komunikaty z monitoringu i decyzje dotyczące wcześniejszych kampanii.

Geodeta nie jest potrzebny w każdej sprawie. Gdy różnica wynika wyłącznie z wyłączenia podwórza lub pasa zakrzaczeń, często wystarczy prawidłowe wyrysowanie powierzchni i czytelne wyjaśnienie. Pomiar geodezyjny staje się ważniejszy, gdy strony sporu inaczej wskazują granicę albo dane ewidencyjne są nieaktualne.

Terminy na wniosek i korektę

Terminy składania wniosków i zmian są ogłaszane dla każdej kampanii. Należy sprawdzić komunikaty ARiMR obowiązujące w danym roku, ponieważ spóźnienie może prowadzić do zmniejszenia płatności albo braku możliwości skutecznej zmiany wniosku.

Przepisy unijne pozwalają na zmianę lub częściowe wycofanie wniosku w oficjalnym kanale komunikacji przed terminem ustalonym przez państwo członkowskie. Możliwość ta może być jednak ograniczona, gdy rolnik został poinformowany o planowanej kontroli na miejscu albo dowiedział się o niezgodności wykrytej podczas kontroli. Jeżeli ARiMR wskaże niezgodność wykrytą w kontroli administracyjnej lub systemie monitorowania obszarów, trzeba zareagować w terminie podanym w komunikacie.

Jeżeli różnica powierzchni pojawiła się po nabyciu lub przejęciu gruntów, znaczenie może mieć również data przejęcia i sposób rozpatrywania wniosków poprzedniego oraz nowego posiadacza. Pomocny jest wtedy materiał o dopłatach po przejęciu gospodarstwa.

Błędy przy rozbieżności powierzchni ewidencyjnej i rolnej

Przepisanie powierzchni z ewidencji bez sprawdzenia mapy

To najczęstszy błąd. Powierzchnia 1,80 ha w ewidencji nie oznacza automatycznie, że 1,80 ha można zgłosić do płatności. Część działki może być zajęta przez elementy niekwalifikujące się albo faktycznie użytkowana przez inną osobę.

Rysowanie granicy według ogrodzenia lub „od zawsze uprawianej miedzy”

Ogrodzenie, miedza lub ślad po przejeździe maszyn nie zawsze pokrywają się z granicą prawną. Z drugiej strony sama granica ewidencyjna nie wystarcza, jeżeli część działki nie jest użytkowana rolniczo. Trzeba więc równolegle ocenić granicę posiadania i granicę obszaru kwalifikującego się do wsparcia.

Nieuwzględnienie zmian w terenie

Nowy budynek, poszerzona droga, składowisko, zarośnięty fragment, wykop, zbiornik wodny albo trwałe zaprzestanie uprawy mogą zmniejszyć powierzchnię kwalifikującą się do płatności. Deklaracja skopiowana z poprzedniego roku może być już nieaktualna.

Ignorowanie ostrzeżeń systemu i komunikatów monitoringu

Ostrzeżenie nie zawsze oznacza automatyczną odmowę, ale wymaga sprawdzenia. Brak reakcji może spowodować, że ARiMR rozstrzygnie sprawę na podstawie posiadanych danych. Jeżeli rolnik nie zgadza się z komunikatem, powinien przekazać wyjaśnienie i dowody, a nie tylko ponownie zatwierdzić tę samą powierzchnię.

Brak dowodu faktycznego posiadania

Spór o powierzchnię często łączy się ze sporem o to, kto faktycznie użytkuje grunt. Sama własność może nie wystarczyć, gdy inna osoba wykonuje działalność rolniczą i ponosi ryzyko gospodarcze. Z kolei nieformalny użytkownik może mieć problem z udowodnieniem zakresu posiadania, jeśli nie ma umowy, potwierdzeń płatności lub innych dowodów.

Kontrola powierzchni przez ARiMR i wynik pomiaru

ARiMR może weryfikować powierzchnię na kilka sposobów: podczas kontroli administracyjnej, za pomocą systemu monitorowania obszarów, na podstawie zdjęć i danych geoprzestrzennych albo w ramach kontroli na miejscu. Każdy z tych trybów może prowadzić do ustalenia, że obszar zatwierdzony jest mniejszy od zadeklarowanego.

Wezwanie do wyjaśnień

W odpowiedzi na wezwanie należy odnieść się dokładnie do działki, powierzchni i przyczyny wskazanej przez ARiMR. Dobre wyjaśnienie powinno zawierać numer działki ewidencyjnej, oznaczenie działki rolnej, kwestionowaną powierzchnię, opis sposobu użytkowania oraz załączniki. Ogólne stwierdzenie, że „powierzchnia zgadza się z ewidencją”, zwykle nie rozwiązuje problemu, bo przedmiotem oceny jest powierzchnia kwalifikująca się do płatności.

Raport z kontroli na miejscu dotyczącej różnic powierzchni działki w dopłatach

Jeżeli rolnik nie zgadza się z ustaleniami raportu z kontroli, może co do zasady zgłosić umotywowane zastrzeżenia w terminie 14 dni od dnia doręczenia raportu. Zastrzeżenia powinny wskazywać konkretny błąd: niewłaściwy przebieg granicy, pominięcie części użytkowanej rolniczo, błędne zakwalifikowanie elementu terenu albo nieprawidłowy pomiar.

Do zastrzeżeń warto dołączyć mapę z zaznaczeniem spornego fragmentu, fotografie, dokumentację geodezyjną oraz opis czynności rolniczych wykonanych na tym obszarze. Samo zakwestionowanie wyniku bez dowodów może być niewystarczające.

Decyzja obniżająca płatność

Jeżeli ARiMR uzna mniejszy obszar, decyzja powinna wyjaśniać, jaka powierzchnia została zatwierdzona, jakie dowody przyjęto i jak ustalenie wpłynęło na wysokość płatności. Trzeba porównać uzasadnienie z wnioskiem, mapą, raportem kontroli i wcześniejszą korespondencją.

W niektórych przypadkach, gdy decyzja w całości uwzględnia żądanie strony i płatność jest przekazywana na rachunek, decyzja może nie zostać faktycznie doręczona. Jeżeli rolnik chce ją zaskarżyć, powinien zażądać jej doręczenia w terminie 14 dni od dnia uznania płatności na rachunku. Następnie odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od doręczenia decyzji.

Korekta powierzchni, odwołanie i zwrot nadpłaty

Kiedy w przypadku różnic powierzchni działki w dopłatach wystarczy korekta?

Korekta lub częściowe wycofanie wniosku jest właściwe wtedy, gdy rolnik sam stwierdził błąd, a przepisy i etap postępowania nadal pozwalają na zmianę. Korektę należy złożyć przez oficjalny kanał wskazany przez ARiMR i zachować potwierdzenie. Nie należy zakładać, że rozmowa telefoniczna z pracownikiem biura zastępuje formalną zmianę wniosku.

Po poinformowaniu o planowanej kontroli na miejscu albo po wykryciu niezgodności podczas kontroli możliwość korekty może być ograniczona w odniesieniu do spornego fragmentu. W takiej sytuacji trzeba ustalić, czy właściwe jest złożenie wyjaśnień, zastrzeżeń do raportu czy późniejszego odwołania.

Jak przygotować odwołanie?

Odwołanie od decyzji kierownika biura powiatowego ARiMR wnosi się do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Zasadniczy termin wynosi 14 dni od doręczenia decyzji. Pouczenie w decyzji należy jednak zawsze przeczytać, ponieważ wskazuje właściwy organ i sposób wniesienia środka zaskarżenia.

Odwołanie powinno zawierać:

• oznaczenie rolnika i numer sprawy;
• wskazanie decyzji, od której jest wnoszone;
• zakres zaskarżenia, na przykład konkretną działkę i liczbę hektarów;
• zarzuty dotyczące pomiaru, kwalifikacji terenu, posiadania lub oceny dowodów;
• wniosek o zmianę albo uchylenie decyzji w odpowiednim zakresie;
• mapy, zdjęcia, dokumenty geodezyjne i inne dowody;
• podpis i datę.

Odwołanie nie powinno ograniczać się do stwierdzenia, że ewidencja pokazuje większą powierzchnię. Trzeba wykazać, dlaczego sporny fragment faktycznie spełnia warunki płatności albo dlaczego pomiar ARiMR jest błędny.

Co zrobić, gdy ARiMR żąda zwrotu?

Jeżeli różnica zostanie ujawniona po wypłacie środków, ARiMR może wszcząć postępowanie dotyczące kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranej. Nie należy ignorować zawiadomienia ani wezwania. Trzeba sprawdzić rok kampanii, działkę, powierzchnię, podstawę wyliczenia, sposób doręczenia wcześniejszych pism oraz możliwość potrącenia należności z przyszłych płatności.

W sprawie zwrotu mogą mieć znaczenie również dobra wiara, błąd organu, moment wykrycia nieprawidłowości, przedawnienie oraz szczególne przepisy dotyczące odzyskiwania środków. Ocena wymaga dokumentów z konkretnej kampanii; nie można zakładać, że każda różnica powierzchni automatycznie oznacza obowiązek zwrotu całej dopłaty.

FAQ

Czy ARiMR musi przyjąć powierzchnię z ewidencji gruntów?

Nie. Powierzchnia ewidencyjna jest ważną informacją o nieruchomości, ale płatność jest ustalana do obszaru spełniającego warunki kwalifikowalności i prawidłowo wskazanego we wniosku. ARiMR może ustalić mniejszy obszar na podstawie map, monitoringu lub kontroli.

Czy drobna różnica w powierzchni zawsze oznacza karę?

Nie każda różnica prowadzi do dodatkowej kary. Skutek zależy od rodzaju płatności, wielkości i przyczyny rozbieżności, etapu postępowania oraz przepisów obowiązujących dla danej kampanii. Najczęściej pierwszym skutkiem jest ustalenie płatności do mniejszego obszaru zatwierdzonego.

Czy mogę poprawić powierzchnię po wysłaniu wniosku?

Tak, jeżeli nie upłynął właściwy termin i nie zachodzą ograniczenia związane z kontrolą lub ujawnioną niezgodnością. Korektę trzeba złożyć w oficjalnym systemie lub kanale wskazanym przez ARiMR i zachować potwierdzenie.

Czy potrzebuję geodety?

Nie w każdej sprawie. Geodeta jest szczególnie przydatny, gdy spór dotyczy przebiegu granicy, rozbieżności w dokumentacji albo dokładności pomiaru. Przy prostym wyłączeniu podwórza, drogi lub trwałego zakrzaczenia często wystarczy prawidłowa mapa i wyjaśnienie.

Ile czasu mam na zastrzeżenia do raportu z kontroli?

Co do zasady 14 dni od dnia doręczenia raportu. Zastrzeżenia powinny być umotywowane i odnosić się do konkretnych ustaleń kontroli. Trzeba sprawdzić pouczenie zawarte w otrzymanym dokumencie.

Czy odwołanie wstrzymuje wykonanie decyzji ARiMR?

W sprawach o przyznanie części płatności objętych ustawą odwołanie nie zawsze wstrzymuje wykonanie decyzji. Dlatego należy sprawdzić pouczenie oraz skutki konkretnego rozstrzygnięcia, zwłaszcza gdy decyzja łączy przyznanie płatności z rozliczeniem lub zwrotem środków.

Co zrobić, gdy sąsiad zadeklarował część mojego pola?

Należy zebrać dowody faktycznego posiadania i użytkowania, wskazać sporny obszar na mapie oraz odpowiedzieć na wezwanie ARiMR. Jeżeli spór dotyczy również własności lub przebiegu granicy, może być potrzebne odrębne postępowanie cywilne albo geodezyjne.

Czy po wypłacie dopłaty sprawa powierzchni jest zakończona?

Nie zawsze. Nieprawidłowość może zostać ujawniona później, a ARiMR może wszcząć postępowanie dotyczące środków nienależnie lub nadmiernie pobranych. Należy zachować wniosek, mapy, potwierdzenia i dokumentację użytkowania również po wypłacie.

Podsumowanie

Przy dopłatach ARiMR nie należy utożsamiać powierzchni ewidencyjnej z powierzchnią kwalifikującą się do płatności. Najpierw trzeba ustalić rzeczywisty obszar użytkowany rolniczo, sprawdzić posiadanie i wyłączyć fragmenty niespełniające warunków. Gdy pojawia się wezwanie, raport albo decyzja, najważniejsze są terminy, dokładna mapa i dowody odnoszące się do konkretnego spornego fragmentu.

Praktyczny następny krok to zestawienie w jednej tabeli lub na jednej mapie powierzchni ewidencyjnej, zadeklarowanej i zatwierdzonej dla każdej działki. Dopiero takie porównanie pozwala zdecydować, czy należy złożyć korektę, zastrzeżenia do kontroli, odwołanie albo wyjaśnienia dotyczące zwrotu.

Źródła

• Ustawa z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–2027.
• Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego.
• Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115.
• Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116.
• Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2022/1173 dotyczące zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli.
• Aktualne komunikaty i instrukcje ARiMR dotyczące eWniosekPlus oraz kampanii płatności obszarowych.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.