Pomoc suszowa dla rolnika – protokół, aplikacja i odwołanie

Rolnik, który stracił plon z powodu suszy, najczęściej potrzebuje odpowiedzi na bardzo praktyczne pytania: czy musi zgłosić szkodę w aplikacji, czy komisja gminna może zastąpić aplikację, kiedy powstaje protokół, a kiedy tylko kalkulacja, oraz jak bronić się, gdy ARiMR kwestionuje dane albo żąda zwrotu pomocy.

W sprawach suszowych najważniejsza jest kolejność działań. Najpierw trzeba ustalić, czy dla danej uprawy i gminy wystąpiła susza w rozumieniu przepisów i monitoringu IUNG. Następnie trzeba zgłosić szkodę, zebrać dokumenty, pobrać właściwy dokument z aplikacji i dopiero potem pilnować naboru albo pisma z ARiMR. Pominięcie jednego etapu może spowodować, że rolnik ma rzeczywistą stratę, ale nie ma dokumentu wymaganego do przyznania pomocy.

Kiedy temat dotyczy płatności ARiMR?

Temat pomocy suszowej dotyczy ARiMR wtedy, gdy rolnik chce otrzymać środki z programu pomocowego, odpowiada na wezwanie Agencji, składa wyjaśnienia do wniosku, kwestionuje decyzję albo otrzymał informację o nadpłacie. Sama aplikacja suszowa służy przede wszystkim oszacowaniu szkód i wygenerowaniu dokumentu, ale wypłata pieniędzy następuje na podstawie odrębnych zasad danego naboru.

W praktyce trzeba odróżnić trzy etapy:

• zgłoszenie szkody – rolnik składa wniosek o oszacowanie strat przez aplikację publiczną,
• uzyskanie dokumentu – aplikacja generuje kalkulację albo protokół, zależnie od wyniku oszacowania,
• postępowanie pomocowe – rolnik składa wniosek o konkretną pomoc, a ARiMR ocenia spełnienie warunków programu.

Nie każda niezgodność w aplikacji od razu oznacza spór z ARiMR. Spór pojawia się najczęściej wtedy, gdy dane z aplikacji, wniosku o płatności, ewidencji producentów, polisy ubezpieczeniowej albo dokumentów gospodarstwa nie pasują do siebie. Dotyczy to zwłaszcza powierzchni upraw, tytułu prawnego do działek, numeru identyfikacyjnego producenta rolnego, rachunku bankowego lub następstwa prawnego po rolniku.

Jeżeli problem dotyczy tego, kto ma prawo ubiegać się o płatność przy użytkowaniu gruntu, pomocne może być szersze omówienie zagadnienia dopłaty arimr właściciel czy dzierżawca. W sprawie suszowej ma to znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy działkę deklaruje inna osoba niż ta, która faktycznie poniosła stratę.

Warunki, dokumenty i terminy

Podstawowym warunkiem rozpoczęcia procedury jest wystąpienie suszy w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich. Chodzi o szkody powstałe w wyniku spadku klimatycznego bilansu wodnego poniżej określonych wartości, w sześciodekadowym okresie między 21 marca a 30 września, dla konkretnych upraw i kategorii gleb.

Rolnik nie powinien opierać się wyłącznie na własnej ocenie pola. Nawet widoczna szkoda w uprawie musi zostać powiązana z danymi systemowymi, właściwą uprawą, działką i okresem suszy. Dlatego tak ważne jest, aby dane w aplikacji były zgodne z wnioskiem o płatności bezpośrednie, ewidencją producentów i rzeczywistym stanem gospodarstwa.

Do przygotowania sprawy rolnik powinien zebrać w szczególności:

• numer identyfikacyjny producenta rolnego, PESEL albo NIP i dane kontaktowe,
• informacje o położeniu gospodarstwa i powierzchni upraw,
• dane zgodne z wnioskiem o przyznanie płatności w danym roku,
• informacje o uprawach, na których wystąpiła szkoda,
• polisę ubezpieczenia upraw, jeżeli ma znaczenie dla wysokości pomocy,
• dokumentację fotograficzną szkód, najlepiej z datą i możliwością przypisania zdjęć do konkretnych działek,
• korespondencję z gminą, komisją lub ARiMR, jeżeli była prowadzona.

Wniosek w aplikacji podpisuje się podpisem zaufanym. Po oszacowaniu szkód aplikacja może wygenerować kalkulację albo protokół. Co do zasady kalkulacja pojawia się przy szkodach nieprzekraczających 30% średniej rocznej produkcji rolnej gospodarstwa, natomiast protokół przy szkodach przekraczających ten próg. Trzeba pamiętać, że rolnik nie otrzymuje jednocześnie kalkulacji i protokołu dla tego samego oszacowania.

Terminy zależą od rodzaju czynności. Inny termin może dotyczyć złożenia wniosku w aplikacji, inny naboru o pomoc w ARiMR, a jeszcze inny odpowiedzi na wezwanie lub odwołania od decyzji. Zawsze należy sprawdzić aktualny komunikat naboru oraz pouczenie w piśmie z Agencji. Jeżeli decyzja została doręczona administracyjnie, typowym terminem na odwołanie jest 14 dni od dnia doręczenia, o ile pouczenie nie wskazuje szczególnego trybu.

Wątek rachunku bankowego bywa pomijany, a może blokować wypłatę. Jeżeli problem dotyczy tego, czy płatność może zostać przekazana na inny rachunek, warto sprawdzić również materiał dopłaty bezpośrednie dla rolników tylko na konto bankowe.

Najczęstsze błędy rolników

Najczęstszy błąd polega na założeniu, że komisja gminna lub oględziny pola automatycznie zastępują zgłoszenie w aplikacji. W obecnym modelu postępowania zgłoszenie w aplikacji ma podstawowe znaczenie dla wygenerowania dokumentu potwierdzającego oszacowanie szkód. Jeżeli rolnik pominie aplikację, może mieć problem z wykazaniem formalnej podstawy do pomocy.

Drugim błędem jest zbyt późne sprawdzanie dokumentów. Rolnik często pobiera protokół dopiero wtedy, gdy ARiMR żąda załącznika albo wyjaśnień. Tymczasem już po wygenerowaniu dokumentu warto sprawdzić, czy dane są spójne: powierzchnia, rodzaj uprawy, rok szkody, numer producenta, dane osobowe i stopień szkody. Im szybciej rolnik wykryje rozbieżność, tym większa szansa na uporządkowanie sprawy przed wydaniem decyzji.

W praktyce problemy wywołują także:

• wpisanie danych niezgodnych z wnioskiem o płatności,
• brak dokumentów potwierdzających dzierżawę lub faktyczne użytkowanie działki,
• brak aktualnej polisy albo błędne założenie, że polisa zawsze jest obowiązkowa w każdym zakresie pomocy,
• nieuwzględnienie zmian w gospodarstwie po śmierci rolnika, sprzedaży, darowiźnie lub przejęciu gospodarstwa,
• odpowiadanie na wezwanie ARiMR jednym zdaniem, bez załączników i bez odniesienia do konkretnych zarzutów,
• przekroczenie terminu odwołania, bo rolnik czekał na rozmowę telefoniczną albo odpowiedź z gminy.

Osobnym problemem jest sytuacja, w której w trakcie roku nastąpiła śmierć producenta rolnego, a gospodarstwo prowadzi następca, spadkobierca albo członek rodziny. Taki stan wymaga sprawdzenia następstwa prawnego i dokumentów w ARiMR; szerzej opisuje to artykuł śmierć rolnika a dopłaty z arimr.

Kontrola, decyzja albo wezwanie ARiMR

ARiMR może badać sprawę na podstawie dokumentów, danych z systemów, informacji z wniosku o płatności, protokołu lub kalkulacji oraz dokumentów przedstawionych przez rolnika. Wezwanie najczęściej oznacza, że Agencja potrzebuje wyjaśnień, uzupełnienia braków albo potwierdzenia określonych danych. Nie jest to jeszcze przegrana sprawa, ale wymaga szybkiej i precyzyjnej reakcji.

Po otrzymaniu wezwania rolnik powinien:

1. sprawdzić datę doręczenia i termin odpowiedzi,
2. ustalić, czego dokładnie żąda ARiMR,
3. porównać wskazane w piśmie dane z dokumentami gospodarstwa,
4. przygotować wyjaśnienia w kolejności odpowiadającej punktom wezwania,
5. dołączyć kopie dokumentów, które potwierdzają stanowisko rolnika,
6. zachować potwierdzenie wysyłki albo złożenia pisma.

Jeżeli Agencja wydaje decyzję, trzeba odróżnić decyzję od zwykłej informacji, komunikatu systemowego albo wezwania. Decyzja administracyjna powinna zawierać rozstrzygnięcie, uzasadnienie oraz pouczenie o środku zaskarżenia. To pouczenie jest bardzo ważne, ponieważ wskazuje organ, termin i sposób wniesienia odwołania.

W przypadku kontroli lub weryfikacji dokumentów rolnik nie powinien ukrywać rozbieżności. Bezpieczniej jest je wyjaśnić i poprzeć dokumentami. Przykładowo, jeżeli różnica wynika z błędnego oznaczenia działki, zmiany uprawy, korekty wniosku o płatności albo przejęcia gospodarstwa, trzeba pokazać chronologię zdarzeń i dokumenty, które ją potwierdzają.

Odwołanie, korekta albo zwrot środków

Jeżeli rolnik nie zgadza się z decyzją ARiMR, zasadniczym środkiem obrony jest odwołanie. Wnosi się je w terminie wskazanym w pouczeniu, najczęściej 14 dni od doręczenia decyzji. Odwołanie powinno wskazywać, z czym rolnik się nie zgadza, czego żąda oraz jakie dowody potwierdzają jego stanowisko.

Dobre odwołanie w sprawie suszowej nie powinno ograniczać się do stwierdzenia, że susza zniszczyła plon. Trzeba odnieść się do podstaw decyzji: powierzchni, upraw, progu szkody, dokumentów z aplikacji, polisy, rachunku bankowego, tytułu prawnego do gruntów, następstwa prawnego albo innych danych zakwestionowanych przez Agencję.

W odwołaniu warto zawrzeć:

• oznaczenie decyzji, od której rolnik się odwołuje,
• dane rolnika i numer producenta,
• jasne żądanie, na przykład zmiany decyzji albo uchylenia decyzji i ponownego rozpatrzenia sprawy,
• konkretne zarzuty, czyli wskazanie, co ARiMR błędnie ustaliła lub pominęła,
• uzasadnienie oparte na dokumentach, nie tylko na opisie strat,
• wykaz załączników,
• podpis rolnika albo pełnomocnika.

Korekta może być właściwa wtedy, gdy problem polega na omyłce, brakującym załączniku albo niepełnych danych, a sprawa nie zakończyła się jeszcze ostateczną decyzją. Nie każdą pomyłkę da się jednak poprawić w dowolnym momencie. Jeżeli dokument został już wygenerowany, wniosek zamknięty albo decyzja doręczona, trzeba działać zgodnie z trybem wskazanym w piśmie lub przepisach.

Najpoważniejsze ryzyko pojawia się wtedy, gdy rolnik otrzymał pomoc, a następnie ARiMR twierdzi, że środki były nienależne albo pobrane w nadmiernej wysokości. W takim wypadku trzeba odróżnić zwykłą korektę danych od postępowania w sprawie zwrotu. Tego tematu nie rozwijamy tutaj szczegółowo, ponieważ osobno opisuje go materiał sprawa o nienależnie pobrane dopłaty dla rolnika.

Jeżeli pismo dotyczy zwrotu środków, rolnik powinien natychmiast sprawdzić: jaką kwotę wskazano, z jakiego programu pochodzi pomoc, czego dotyczy zarzut, czy decyzja jest ostateczna, czy biegnie termin odwołania i czy naliczane są odsetki. W takiej sprawie zwłoka może zwiększyć koszt finansowy sporu.

Przykłady

Poniższe przykłady pokazują, jak różne mogą być problemy związane z pomocą suszową i dlaczego przed odpowiedzią do ARiMR trzeba sprawdzić dokumenty, a nie tylko opisać straty w gospodarstwie.

FAQ

Czy komisja gminna może zastąpić aplikację suszową?

Co do zasady nie należy zakładać, że sama komisja zastąpi zgłoszenie w aplikacji. W sprawach suszowych podstawowe znaczenie ma wniosek złożony w aplikacji publicznej i dokument wygenerowany w tym trybie. Komisja może mieć znaczenie pomocnicze, ale rolnik powinien pilnować procedury elektronicznej.

Kiedy rolnik dostaje protokół, a kiedy kalkulację?

Aplikacja generuje kalkulację przy szkodach nieprzekraczających 30% średniej rocznej produkcji rolnej gospodarstwa, a protokół przy szkodach przekraczających ten próg. Rolnik nie otrzymuje jednocześnie obu dokumentów dla tego samego oszacowania.

Czy zdjęcia szkód są obowiązkowe?

Dokumentacja fotograficzna może nie być warunkiem koniecznym złożenia wniosku, ale w sporze jest bardzo przydatna. Zdjęcia powinny pokazywać konkretną uprawę, zakres szkody i datę, tak aby można było powiązać je z działką i okresem suszy.

Co zrobić, gdy dane w aplikacji nie zgadzają się z rzeczywistością?

Trzeba ustalić, czy chodzi o błąd możliwy do skorygowania, rozbieżność z wnioskiem o płatności, problem z działką, czy już o sprawę zakończoną decyzją. Od tego zależy, czy właściwa będzie korekta, wyjaśnienie, odwołanie albo wniosek w innym trybie.

Ile czasu jest na odwołanie od decyzji ARiMR?

Najczęściej termin na odwołanie od decyzji administracyjnej wynosi 14 dni od doręczenia decyzji. Zawsze trzeba jednak przeczytać pouczenie, bo ono wskazuje właściwy organ, termin i sposób wniesienia środka zaskarżenia.

Czy brak polisy wyklucza pomoc suszową?

Nie zawsze oznacza całkowite wykluczenie, ale może wpływać na wysokość pomocy albo spełnienie warunków konkretnego programu. Jeżeli nabór wymaga określonego ubezpieczenia, trzeba sprawdzić zakres polisy, powierzchnię objętą ochroną i ryzyka wskazane w umowie.

Czy można odwołać się od samego wyniku z aplikacji?

Trzeba odróżnić dokument wygenerowany przez aplikację od decyzji administracyjnej w sprawie pomocy. Jeżeli rolnik otrzymał decyzję ARiMR, należy działać według pouczenia. Jeżeli problem dotyczy danych w aplikacji, najpierw trzeba sprawdzić, czy procedura pozwala jeszcze na korektę lub uzupełnienie.

Podsumowanie

Pomoc suszowa wymaga nie tylko wykazania realnych strat, lecz także przejścia przez właściwą procedurę. Najważniejsze jest prawidłowe zgłoszenie szkody, pobranie dokumentu z aplikacji, zachowanie terminów i szybka reakcja na każde pismo z ARiMR.

Jeżeli sprawa jest sporna, rolnik powinien uporządkować dokumenty według chronologii: wniosek o płatności, zgłoszenie w aplikacji, kalkulacja albo protokół, polisa, umowy dotyczące gruntów, korespondencja z gminą i pisma z Agencji. Dopiero na tej podstawie można ocenić, czy lepszym rozwiązaniem jest korekta, wyjaśnienie, odwołanie czy obrona przed zwrotem środków.

Źródła

• Ustawa z dnia 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich.
• Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
• Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 3 czerwca 2020 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań ARiMR.
• Kodeks postępowania administracyjnego.
• Informacje Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz serwisu Gov.pl dotyczące aplikacji „Zgłoś szkodę rolniczą” i szacowania suszy.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.