Indywidualne porady prawne

Pliki można dodać w kolejnym kroku
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!

Wyjazdy do prac sezonowych za granicą i praca we własnym gospodarstwie w Polsce

Autor: Wioletta Dyl

Mam 53 lata, od 28 lat do chwili obecnej pracuję w gospodarstwie rolnym mojego męża i nieprzerwanie opłacam składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne do KRUS. W ciągu tych lat wyjeżdżałam do jednego z krajów UE do pracy sezonowej w rolnictwie jako pracownik najemny. W sumie tych wyjazdów w ciągu 22 lat było 18, z czego najkrótszy trwał 19 dni, a najdłuższy 106. Nie wiedziałam, że miałam obowiązek informować KRUS o podjęciu pracy w ciągu 14 dni od jej rozpoczęcia i nie robiłam tych zgłoszeń. Czy obowiązek taki istniał jeszcze przed wstąpieniem Polski do UE? Czy KRUS wykreśli mnie z ubezpieczenia wyłącznie za okres pracy za granicą (przepracowałam ok. 800 dni w latach 1993-2015), czy „wyłączy” całe kwartały? Obawiam się, że po odliczeniu okresów pracy za granicą mogę nie mieć 25 lat składek wymaganych do uzyskania emerytury z KRUS. Jak uporządkować te sprawy? I jeszcze jedno: pobierałam z KRUS zasiłki rodzinne na 2 dzieci w latach 1999-2005, także w czasie, kiedy pracowałam za granicą. Czy poniosę z tego powodu jakieś konsekwencje?

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Wyjazdy do prac sezonowych za granicą i praca we własnym gospodarstwie w Polsce

Utrata rolniczego ubezpieczenia społecznego po podjęciu pracy najemnej

Zgodnie z ustawą z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników ubezpieczenie społeczne rolników obejmuje nie tylko samych rolników, ale także pracujących z nimi domowników. Z uwagi na to, że ubezpieczenie w KRUS ma charakter ubezpieczenia „dopełniającego”, tj. takiego, które skutkuje tylko wtedy, kiedy rolnik nie ma innego tytułu do ubezpieczenia, to każdy rolnik, który decyduje się na jakąkolwiek inną działalność nierolniczą poza jego gospodarstwem, musi liczyć się z tym, że jest to sytuacja, w której może on utracić prawo do podlegania rolniczemu ubezpieczeniu społecznemu. Stąd też każdy rodzaj podejmowanej działalności, również tej za granicą, powinien być zgłoszony do właściwej dla danego rolnika (domownika) jednostki terenowej KRUS.

Na podstawie dostarczonych dokumentów jednostka KRUS przeprowadza postępowanie mające na celu wyjaśnienie, w jakich okresach osoba zainteresowana spełnia warunki do pozostawania w polskim ubezpieczeniu społecznym rolników i w ubezpieczeniu zdrowotnym. Rolnik, podejmując pracę za granicą, powinien również zgłosić, w jakim charakterze jest ona wykonywana, czy jest to praca najemna, czy też wykonywana na własny rachunek. Może przecież zdarzyć się i tak, że posiadając gospodarstwo rolne w Polsce rolnik będzie wykonywał analogiczną działalność w którymś z krajów Unii Europejskiej, co upoważni go do kontynuowania rolniczego ubezpieczenia społecznego. Natomiast w przypadku podjęcia się pracy najemnej, niestety traci się tytuł do rolniczego ubezpieczenia społecznego. Dzieje się tak, ponieważ z tytułu pracy najemnej podlega się ubezpieczeniu w kraju, w którym tę pracę najemca wykonuje.

Powyższe zasady wynikają z naszego prawa krajowego, ale nie tylko, ponieważ Polska jest również zobowiązana do przestrzegania zasad koordynacji krajowych systemów zabezpieczenia społecznego zapisanych w rozporządzeniach Parlamentu Europejskiego i Rady (WE):

  • nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. U. UE. L. 200 z 07.06.2004r.),
  • nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. U. UE. L. 2009. 284. 1). 

I tak w świetle rozporządzenia 883/2004 z tytułu zatrudnienia w dwóch lub więcej państwach członkowskich można podlegać jedynie ustawodawstwu jednego państwa. Podleganie przez osobę przemieszczającą się we Wspólnocie systemowi zabezpieczenia społecznego tylko jednego państwa członkowskiego jest konieczne w celu uniknięcia zbiegu mogących mieć zastosowanie przepisów ustawodawstw krajowych, jak również mogących z tego wyniknąć problemów.

Właściwe ustawodawstwo dla pracującego za granicą rolnika

Od czasu wejścia w życie ww. rozporządzeń (1 maja 2010 r.) Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego pełni również funkcję instytucji właściwej w zakresie ustalania ustawodawstwa właściwego, więc KRUS potwierdza formularze o właściwym ustawodawstwie (E 101) osobom pozostającym w ubezpieczeniu rolniczym w następujących przypadkach:

  1. Podejmowania za granicą działalności na własny rachunek podobnej do działalności prowadzonej w Polsce – na podstawie art. 12 ust. 2 Rozporządzenia 883/2004.
  2. Prowadzenia działalności rolniczej w Polsce i poza jej granicami.
  3. Prowadzenia działalności rolniczej i pozarolniczej w Polsce i działalności pozarolniczej poza jej granicami.
  4. Prowadzenia działalności rolniczej w Polsce i pozarolniczej za granicą.
  5. Zastosowania wyjątków od przepisów art. 11 do 15 na podstawie art. 16 Rozporządzenia 883/2004 w odniesieniu do osób, które pozostaną ubezpieczone w systemie rolniczym (w KRUS).

Praca za granicą i ustanie rolniczego ubezpieczenia z końcem kwartału

Zatem brak zgłoszenia KRUS-owi faktu podjęcia pracy za granicą oraz określenia charakteru tej pracy skutkuje tym, że KRUS, nie mogąc ustalić, czy w zakresie ubezpieczenia podlega Pani ustawodawstwu polskiemu czy ustawodawstwu państwa obcego, zadecyduje o ustaniu ubezpieczenia społecznego rolników. Niestety, taka jest sankcja za niedopełnienie obowiązku zgłoszenia wyjazdu za granicę i podjęcia tam pracy. Ubezpieczenie ustaje z końcem kwartału, w którym ustały okoliczności uzasadniające podleganie ubezpieczeniu. Zatem za okres przebywania za granicą traciłaby Pani pewne uprawnienia związane ze świadczeniami z tytułu ubezpieczenia wypadkowego i chorobowego. W zależności bowiem od tego, gdzie Pani pracuje, jakiego rodzaju podejmuje działalność, kto jest Pani pracodawcą, czy jest to działalność wykonywana osobiście, w jakiej jest ona proporcji do prowadzonej działalności rolniczej we własnym gospodarstwie, będą miały znaczenie rozwiązania dotyczące ustalenia ustawodawstwa właściwego. Trzeba wziąć więc pod uwagę i taką sytuację, kiedy np. większość Pani pracy wiąże się z prowadzeniem własnego gospodarstwa rolnego, ale wykonuje też Pani np. sezonową działalność w UE. Wówczas podlegałaby Pani polskiemu ustawodawstwu, ale to ustawodawstwo będzie w gestii Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Dlatego że każdy inny tytuł rodzi obowiązek podlegania ubezpieczeniom w systemie powszechnym i wyłącza z ubezpieczenia rolniczego. Jeśli teraz stawi się Pani w KRUS i poinformuje o tym fakcie – wskazując, kiedy podejmowała Pani zatrudnienie za granicą – KRUS być może wyda decyzję o wykreśleniu Pani z rejestru ubezpieczonych za tamte okresy. Jeśli podlega Pani ubezpieczeniu w KRUS z mocy prawa, to ponownie będzie Pani ubezpieczona. Co do zasady nie powinna Pani ponieść żadnych innych konsekwencji.

Czasowy pobyt za granicą przy równoczesnym prowadzeniu gospodarstwa rolnego w Polsce

O czym jednak należy pamiętać. Nie jest generalnie wykluczone łączenie przez posiadacza (domownika) gospodarstwa rolnego działalności rolniczej z czasowym pobytem za granicą, o ile zainteresowany nie przeniósł do innego kraju swego centrum życiowego, a jego przyjazdy do Polski mają sporadyczny i okazjonalny charakter (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 lutego 2015 r., I UK 222/14, Legalis nr 1231742). A zatem generalnie sama okoliczność wyjazdów poza granice nie powoduje automatycznie utraty przymiotu rolnika w rozumieniu art. 6 pkt 1 cytowanej ustawy. Również fakt podlegania ubezpieczeniom społecznym w innym kraju nie przesądza o zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium Polski.

W efekcie posiadacz gospodarstwa rolnego nie przestaje być rolnikiem z powodu czasowej nieobecności w swym gospodarstwie, jeżeli nie utracił jego posiadania i nie doprowadził do zaprzestania działalności rolniczej w zakresie przez niego zorganizowanym (wyrok Sądu Najwyższego z 6 grudnia 2007 r., sygn. akt I UK 139/07). Niemniej jednak czasowy pobyt nie powinien mieć charakteru długotrwałego, tj. wieloletniego (np. wyrok Sądu Najwyższego z 28 stycznia 2009 r., sygn. akt I UK 202/08 oraz wyrok z 12 lutego 2015 r., sygn. akt I UK 222/14). Istotna bowiem będzie tu okoliczność przyjazdów do Polski, ich charakteru oraz ustalenia, czy w ramach przebywania w Polsce podejmowała Pani działania związane z bieżącym zarządzaniem (pracą) w gospodarstwem rolnym. To oznacza, że organ rentowy ex catedra nie może Pani wyłączyć z ubezpieczenia KRUS, o ile nie utraciła Pani więzi z gospodarstwem.

Zasiłek rodzinny w Polsce a praca sezonowa za granicą

Co do zasiłku. Zatrudnienie na umowę o pracę u zagranicznego pracodawcy skutkuje tym, iż otrzymuje się świadczenie rodzinne w tym kraju i według zasad w nim obowiązujących. Zasiłek rodzinny w UE należy się w tym kraju, w którym jest się zatrudnionym. Jeżeli więc legalnie pracuje Pani za granicą, odprowadza składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne na obowiązujących tam zasadach, automatycznie nabywa prawo do świadczeń rodzinnych w danym kraju. Przy czym nie jest istotne, czy Pani rodzina mieszka tam, czy została w Polsce.

Osoby, którym przysługuje zasiłek w Polsce, mają obowiązek zgłosić do urzędu miasta lub gminy (bądź OPS-u) informację, że członek rodziny podjął pracę za granicą. Dotyczy to także przypadków pracy krótkoterminowej, sezonowej. Urzędnicy Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej sprawdzają, czy w danym państwie obowiązują przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego i które z państw ma pierwszeństwo do wypłaty świadczeń. Zatem niekoniecznie będzie Pani zobowiązana do zwrotu zasiłków.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) w formularzu poniżej  ▼▼▼

Indywidualne porady prawne

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Zadaj pytanie »

eporady24.pl

spadek.info

prawo-budowlane.info

odpowiedziprawne.pl

prawo-pracy.pl

prawo-mieszkaniowe.info

rozwodowy.pl

prawo-cywilne.info

spolkowy.pl

sluzebnosc.info

poradapodatkowa.pl

prawo-karne.info

prawozus.pl

ewindykacja24.pl