Kategoria: Obrót ziemią

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z obrotem ziemią?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Sprzedaż gruntów rolnych według nowych przepisów

Maciej Podgórski • Opublikowane: 2017-02-20

Wyrokiem sądu stałam się właścicielką 4 ha gruntu rolnego – był to grunt mojego dłużnika zajęty przez komornika i nie został sprzedany w licytacjach. Byłam zmuszona go przejąć i teraz nie wiem, co mogę z nim zrobić. Chciałabym sprzedaż te grunty rolne, tylko jak to wygląda w świetle nowych przepisów? W gminie jest w studium pod zabudowę mieszkaniową, ale nie został uchwalony plan miejscowy, więc jest to nadal grunt rolny. Obecnie uprawia tę ziemię miejscowy rolnik. Nie wiem, czy mam z nim podpisać umowę dzierżawy. Czy jeśli podpiszę z nim taką umowę, będzie miał prawo pierwokupu? Może lepiej nic z tym nie robić i niech sobie uprawia do momentu, kiedy jednak jakoś tego nie sprzedam? Nie wiem, co jest dla mnie korzystne w tej sytuacji.

Maciej Podgórski

»Wybrane opinie klientów

Odpowiedz zadowalająca i zachęcająca do skorzystania z usługi ponownie, gdy będzie taka potrzeba. Odpowiedz szybka i całkowicie pokryła moje pytanie. Dziękuję bardzo I polecam te usługi. Po raz trzeci skorzystałam z tego serwisu. 
Janina, 65 lat
Proszę przekazać Panu Grzegorzowi Partyce serdeczne podziękowania za przygotowaną poradę; za syntetyczną, konkretną wypowiedź prawną na postawione pytania. Miałem i mam wyrzuty, że wykonywał to zadanie w czasie świątecznym, a przecież przedmiot sprawy nie wymagał aż takiego pośpiechu. To budzi mój najgłębszy szacunek. Przy okazji, dla Państwa wiadomości - SKO odpowiedziało, że liczba odwołań od decyzji urzędów samorządowych jest tak wielka, że jeszcze potrzebują miesiąca (minęło już 10), by zająć stanowisko merytoryczne wobec złożonego odwołania. Oczywiście, mam świadomość, że taką wiadomość(planowana zwłoka) byli obowiązani przysłać po miesiącu od chwili otrzymania odwołania. Liczba spraw dowodzi, że urzędnicy samorządów nie zostali przygotowani do rozpoznawania i wydawania decyzji w sprawach \"Dobry start\", a być możne także o jakości przedmiotowego Rozporządzenia. Pozdrawiam i dziękuję
Wiesław
Dziękuję za pomoc.
Jacek
Wszystkie moje wątpliwości zostały rozwiane, fachowa i wyczerpująca odpowiedź na każde moje pytanie. Jestem bardzo zadowolony z usługi! :)
Michał
Dziękuję za szybką odpowiedź. Super, ze znalazłam ePorady24. Duża pomoc w krótkim czasie.
Mariola, 58 lat, księgowa

Zacznijmy od tego, że zgodnie z art. 46 (1) Kodeksu cywilnego – nieruchomościami rolnymi (gruntami rolnymi) są nieruchomości, które są lub mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej, nie wyłączając produkcji ogrodniczej, sadowniczej i rybnej.

Z kolei zgodnie z art. 2 pkt 1 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego pod pojęciem „nieruchomości rolnej” – należy rozumieć nieruchomość rolną w rozumieniu Kodeksu cywilnego, z wyłączeniem nieruchomości położonych na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego na cele inne niż rolne.

Ponadto zgodnie z przekazanymi informacjami plan miejscowy dla Pani nieruchomości nie został uchwalony, a nieruchomość jest wykorzystywana rolniczo. Powierzchnia gruntu wynosi 4 ha. Z powyższego wynika, iż obrót nieruchomością ze względu na jej charakter rolny i powierzchnię podlega ograniczeniom z ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego (wyłączone są grunty o pow. poniżej 0,3 ha). Nowela wskazanej ustawy wprowadzająca wspomniane ograniczenia weszła w życie w dniu 30 kwietnia 2016 r.

W myśl nowej regulacji obrót nieruchomościami rolnymi podlega ograniczeniom.

Po pierwsze nieruchomości rolne mogą nabywać jedynie rolnicy indywidualni. Zatem jeśli rolnik, o którym Pani wspomniała, spełnia warunki określone ustawą z 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego, tj. określone w art. 6-7, to wówczas może nabyć nieruchomość. Poniżej przedstawiam te wymogi w całości:

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

„Art. 6. 1. (29) Za rolnika indywidualnego uważa się osobę fizyczną będącą właścicielem, użytkownikiem wieczystym, samoistnym posiadaczem lub dzierżawcą nieruchomości rolnych, których łączna powierzchnia użytków rolnych nie przekracza 300 ha, posiadającą kwalifikacje rolnicze oraz co najmniej od 5 lat zamieszkałą w gminie, na obszarze której jest położona jedna z nieruchomości rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego i prowadzącą przez ten okres osobiście to gospodarstwo.

2. Uważa się, że osoba fizyczna:

1) osobiście prowadzi gospodarstwo rolne, jeżeli:

a) pracuje w tym gospodarstwie,

b) podejmuje wszelkie decyzje dotyczące prowadzenia działalności rolniczej w tym gospodarstwie;

2) posiada kwalifikacje rolnicze, jeżeli uzyskała:

a) wykształcenie rolnicze zasadnicze zawodowe, średnie lub wyższe lub

b) tytuł kwalifikacyjny lub tytuł zawodowy, lub tytuł zawodowy mistrza w zawodzie przydatnym do prowadzenia działalności rolniczej i posiada co najmniej 3-letni staż pracy w rolnictwie, lub

c) wykształcenie wyższe inne niż rolnicze i posiada co najmniej 3-letni staż pracy w rolnictwie albo wykształcenie wyższe inne niż rolnicze i ukończone studia podyplomowe w zakresie związanym z rolnictwem, albo wykształcenie średnie inne niż rolnicze i posiada co najmniej 3-letni staż pracy w rolnictwie, lub

d) wykształcenie podstawowe, gimnazjalne lub zasadnicze zawodowe inne niż rolnicze i posiada co najmniej 5-letni staż pracy w rolnictwie.

3. Za staż pracy, o którym mowa w ust. 2, uznaje się okres, w którym osoba fizyczna:

1) podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników lub

2) prowadziła działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym o obszarze nie mniejszym niż 1 ha stanowiącym jej własność, przedmiot użytkowania wieczystego, przedmiot samoistnego posiadania lub dzierżawy, lub

3) była zatrudniona w gospodarstwie rolnym na podstawie umowy o pracę lub spółdzielczej umowy o pracę, wykonując pracę związaną z prowadzeniem działalności rolniczej, lub

4) wykonywała pracę związaną z prowadzeniem działalności rolniczej w charakterze członka spółdzielni produkcji rolnej, lub

5) odbyła staż, o którym mowa w art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415, z późn. zm.), obejmujący wykonywanie czynności związanych z prowadzeniem działalności rolniczej.

4. Przy ustalaniu powierzchni użytków rolnych, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 5 ust. 2 i 3.

Art. 7. 1. Dowodem potwierdzającym osobiste prowadzenie gospodarstwa rolnego jest oświadczenie prowadzącego to gospodarstwo, poświadczone przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta).

2. (uchylony).

3. (uchylony).

4. (30) Dowodem potwierdzającym zamieszkanie jest zaświadczenie o zameldowaniu na pobyt stały.

5. Dowodem potwierdzającym spełnienie warunku określonego:

1) w art. 5 ust. 1 pkt 1 w zakresie dotyczącym powierzchni użytków rolnych jest oświadczenie nabywcy albo uprawnionego do pierwokupu;

2) w art. 5 ust. 1 pkt 2 jest oświadczenie nabywcy albo uprawnionego do pierwokupu, poświadczone przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta).

6. Przy zawieraniu umowy, w wyniku której następuje przeniesienie własności nieruchomości rolnej, nabywca jest obowiązany do przedłożenia dowodów, o których mowa w ust. 1, 4, 5 i 9 oraz przepisach wydanych na podstawie ust. 8 pkt 5, albo złożenia oświadczenia, że nie spełnia warunków określonych w art. 5 i 6. W oświadczeniu tym należy podać łączną powierzchnię i miejsce położenia nieruchomości rolnych, których nabywca jest właścicielem, użytkownikiem wieczystym, dzierżawcą lub samoistnym posiadaczem.

7. Dowody, o których mowa w ust. 1, 4, 5 i 9, w przepisach wydanych na podstawie ust. 8 pkt 5, oraz oświadczenie, o którym mowa w ust. 6, stanowią załączniki do umowy, w wyniku której następuje przeniesienie własności nieruchomości rolnej.

8. Minister właściwy do spraw rozwoju wsi określi, w drodze rozporządzenia:

1) wykaz kierunków studiów wyższych, których ukończenie uznaje się za posiadanie wykształcenia wyższego rolniczego,

2) wykaz zawodów, których posiadanie uznaje się za wykształcenie średnie rolnicze lub wykształcenie zasadnicze zawodowe rolnicze,

3) zagadnienia objęte zakresem studiów podyplomowych, ze względu na które uznaje się te studia za studia podyplomowe, których zakres jest związany z rolnictwem,

4) wykaz tytułów kwalifikacyjnych, tytułów zawodowych oraz tytułów zawodowych mistrza w zawodzie przydatnym do prowadzenia działalności rolniczej,

5) rodzaje dowodów potwierdzających posiadanie kwalifikacji rolniczych, o których mowa w art. 6 ust. 2 pkt 2

– mając na względzie wykonywanie działalności rolniczej przez osoby posiadające kwalifikacje rolnicze.

9. Dowodem potwierdzającym posiadanie kwalifikacji rolniczych mogą być również odpowiednie dokumenty wydane przez właściwe organy lub instytucje państw członkowskich Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz Konfederacji Szwajcarskiej.”

Ustawa nie stawia wymogu, aby do sprzedaży rolnikowi nieruchomości rolnej konieczne było podpisanie z nim umowy dzierżawy. Jeśli natomiast zawrze Pani z tymże rolnikiem umowę dzierżawy, skutkować to będzie nabyciem przez tego rolnikowi ustawowego prawa pierwokupu (po spełnieniu wymogów formalnych z tej ustawy).

Może Pani również sprzedać nieruchomość innemu podmiotowi niż rolnik, przy czym w takim przypadku ustawa zawęża krąg potencjalnych nabywców. Krąg ten obejmuje osoby bliskie względem zbywcy – czyli Pani (zdefiniowane w ustawie jako zstępni – dzieci, wnuki itd., wstępni – rodzice, rodzeństwo, dzieci rodzeństwa, małżonka, osoby przysposabiające i przysposobione), jednostki samorządu terytorialnego, Skarb Państwa lub działającą na jego rzecz ANR, osoby prawne działające na podstawie przepisów o stosunku Państwa do Kościoła katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, o stosunku Państwa do innych Kościołów i związków wyznaniowych oraz o gwarancjach wolności sumienia i wyznania, parki narodowe, w przypadku zakupu nieruchomości rolnych na cele związane z ochroną przyrody, a także inne , pozostałe podmioty, które uzyskały zgodę na nabycie od prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych, w formie decyzji administracyjnej.

Podsumowując – decyzja o zbyciu gruntu należy do Pani, jednakże wybór formy zbycia zależy od tego, czy woli Pani uzyskać jednorazowo cenę sprzedaży, czy też zatrzymać nieruchomość i otrzymywać dochód w postaci czynszu – licząc się jednak z konsekwencją w postaci prawa pierwokupu. Sugerowane przez Panią rozwiązanie, aby nie robić nic i pozwolić rolnikowi na uprawę gruntu, rodzi z kolei taki skutek, że jeśli tenże rolnik będzie nadal korzystał z gruntu bez tytułu prawnego, to w dłuższym okresie czasu istnieje możliwość zasiedzenia określona w Kodeksie cywilnym.

„Art. 172. § 1. Posiadacz nieruchomości niebędący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat dwudziestu jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze (zasiedzenie).

§ 2. Po upływie lat trzydziestu posiadacz nieruchomości nabywa jej własność, choćby uzyskał posiadanie w złej wierze.”

Tak więc Pani nieruchomość można:

  1. sprzedać rolnikowi, który korzysta z gruntu, bez konieczności zawierania umowy dzierżawy.
  2. albo innym wymienionym w ustawie podmiotom – jeśli takowe są i zechcą kupić.

Można też wystąpić o zgodę prezesa ANR na zbycie innemu podmiotowi lub też zawrzeć z rolnikiem umowę dzierżawy – uzyska przez to prawo pierwokupu.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z obrotem ziemią?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »