Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z dopłatami lub dotacjami?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Rolnik trwoni dopłaty unijne na alkohol, co robić?

Janusz Polanowski • Opublikowane: 2017-03-03

Rodzice utrzymują się z gospodarstwa rolnego. Rok temu tata, który jest alkoholikiem, zablokował dostęp do konta (założone wyłącznie na niego) mojej mamie. Na to konto przelewane są pieniądze z dotacji unijnych dla rolników – jedyne źródło dochodu rodziców poza pracami sezonowymi mamy i poza jej zarobkami z owoców. Wszystkie pieniądze z dotacji tata przepił z kolegami, nie dokładając się ani grosza do utrzymania domu – żadnych rachunków, opłat, zakupów ani pomocy dla mnie – studiującej córki. Cały ciężar utrzymania rodziny i domu spadł na mamy barkach, która niewiele zarabia. Czy wobec takiej sytuacji możliwe jest złożenie wniosku do sądu o wypłatę pieniędzy pochodzących z dotacji unijnych na mamy ręce? Czy istnieje jakiś inny sposób, żeby te pieniądze trafiały do mamy? Konto niestety jest na tatę, podobnie we wszystkich wnioskach składanych do ARMiR on jest wnioskodawcą. Wszystko stoi na niego, ale faktycznie większość gospodarstwa wchodzi w skład wspólności małżeńskiej, ponieważ zostało przepisane na tatę w zamian za rentę dla jego brata już w czasie trwania małżeństwa.

Janusz Polanowski

»Wybrane opinie klientów

Odpowiedź otrzymałem szybko i po dodatkowych pytaniach odpowiedź była wyczerpująca. Bardzo dziękuję.
Marek, 67 lat, emeryt
Sprawnie , szybko , fachowo - zdecydowanie polecam.
Robert
Bardzo rzetelna, wyczerpująca i szybka odpowiedź. Na pewno w razie dodatkowych pytań dotyczących różnych spraw prawnych, będę z Państwa usług korzystała. 
Magda, 44 lata
Bardzo dziękuję za odpowiedź, wreszcie wiem, co mogę, a co nie. Dziękuję za szybką odpowiedź, za profesjonalizm i empatię w stosunku do klienta.
Barbara, 69 lat
Odpowiedz zadowalająca i zachęcająca do skorzystania z usługi ponownie, gdy będzie taka potrzeba. Odpowiedz szybka i całkowicie pokryła moje pytanie. Dziękuję bardzo I polecam te usługi. Po raz trzeci skorzystałam z tego serwisu. 
Janina, 65 lat

Przedstawiona sprawa ma złożony charakter, więc bardzo przyda się opracowanie strategii działania – obejmującej taktyki i warianty co do poszczególnych aspektów, które mogą stanowić dla Państwa wyzwanie. W przygotowaniu racjonalnej strategii powinno przydać się zarówno ustalenie stanu prawnego (zwłaszcza odnośnie do poszczególnych nieruchomości wchodzących w skład danego gospodarstwa rolnego), jak i stanu zdrowia Pani ojca.

Proponuję unikać zbytnich uproszczeń. Składniki majątkowe oraz źródła dochodu proponuję zestawić z przepisami o zagadnieniach majątkowych w małżeństwie – art. 31 i następne Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (K.r.o.); na ogół swoisty remanent majątkowy wymaga zwrócenia szczególnej uwagi na artykuły: 31 oraz 33 K.r.o. Zapewne dochody z odnośnego gospodarstwa rolnego (niezależnie od tego, do kogo należą poszczególne nieruchomości) zaliczają się do wspólności majątkowej małżeńskiej (należącej do Pani rodziców). Dochód to nadwyżka (zysk) po odliczeniu nakładów od przychodu; także gospodarstwo rolne wymaga nakładów. Z poszczególnymi składnikami majątkowymi sytuacja może być bardziej złożona – zbytnie uproszczenie stanowi założenie, jakoby każda rzecz nabyta w czasie trwania małżeństwa wchodziła w skład wspólności majątkowej małżeńskiej (o ile w intercyzie nie zdecydowano o rozdzielności majątkowej małżeńskiej).

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Odnośnie do Pani słów, cytuję: „wszystko stoi na niego, ale faktycznie większość gospodarstwa wchodzi w skład wspólności małżeńskiej, ponieważ zostało przepisane na tatę w zamian za rentę dla jego brata już w czasie trwania małżeństwa” – bardzo wiele zależy od tytułu prawnego, na podstawie którego doszło do przeniesienia własności. Ogólnie określenie własności zawarto w artykule 140 Kodeksu cywilnego (K.c.), który stanowi: „W granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą”. Prawdopodobnie sprawdzenie dokumentów – w tym treści właściwych ksiąg wieczystych – powinno pomóc w określeniu, czy określone nieruchomości (art. 46 K.c.) rzeczywiście weszły w skład wspólności majątkowej; wśród niżej wskazanych adresów internetowych znajduje się adres internetowej przeglądarki ksiąg wieczystych. Proponuję dokładnie sprawdzić, jaki rodzaj umowy zawarli między sobą bracia w celu przeniesienia własności (art. 155 K.c. w związku z art. 140 K.c.) nieruchomości lub gospodarstwa rolnego; ustawowe określenie gospodarstwa rolnego znalazło się w artykule 553 K.c. („Za gospodarstwo rolne uważa się grunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budynkami lub ich częściami, urządzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą, oraz prawami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego.”). Jeżeli do przeniesienia własności doszło na podstawie umowy darowizny (art. 888 i następne K.c.), to od decyzji darczyńcy zależało, czy darowane Pani tacie składniki weszły w skład wspólności majątkowej małżeńskiej – jeżeli w umowie darowizny zabrakło takiego „zastrzeżenia”, to darowane składniki majątkowe (w tym nieruchomości) weszły w skład majątku osobistego ojca (art. 33 K.r.o.); podobnie rzecz przedstawiać się mogła w przypadku zawarcia „specyficznej umowy rolniczej” (przewidzianej w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników). Do wspólności majątkowej małżeńskiej (należącej do Pani rodziców) odnośne składniki majątkowe powinny (były) wejść w przypadku zawarcia umowy dożywocia (art. 908 i następne K.c.) – gdyby ją zawierano, to Pani mama także stawałaby do aktu notarialnego, w którym została zawarta umowa przenosząca własność. Określenie „przekazanie gospodarstwa rolnego za rentę” jest nieprecyzyjne; nie tylko dlatego, że częściej dochodzi do „przekazania” nieruchomości przed nabyciem emerytury niż renty – o wiele ważniejsze jest to, że z reguły świadczenie (np. emeryturę) wypłaca instytucja państwowa (najczęściej Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego), ale to ktoś inny (a nie Skarb Państwa) staje się nowym właścicielem (Pani tata nabył składniki majątkowe, ale nie ma obowiązku wypłacać „renty”).

Posiadacz rachunku bankowego (stosując określenie z Prawa bankowego) jest uprawniony samodzielnie ustanawiać i odwoływać pełnomocników do swego rachunku; zapewne Pani tata skorzystał z przysługującego mu uprawnienia; w kategoriach prawnych (zwłaszcza z uwagi na przepisy Prawa bankowego) trudno traktować takie zachowanie jako bezprawne – odrębnym zagadnieniem bywają relacje międzyludzkie (np. rodzinne). Gdyby został założony wspólny rachunek bankowy (a współposiadanie rachunku bankowego może mieć miejsce również między osobami sobie prawnie obcymi), to Pani mama zapewne nadal byłaby uprawniona dokonywać operacji na takim (czyli wspólnym rachunku).

Z rachunkiem bankowym (rachunkami bankowymi) wiążą się zaakcentowane przez Panią „dopłaty rolnicze” oraz przysługiwanie własności poszczególnych składników majątkowych – a szczególną uwagę (mając na uwadze „dopłaty rolnicze”) trzeba poświęcić nieruchomościom (art. 46 K.c.). W związku z tymi nieruchomościami, które należą wyłącznie do Pani ojca (jako składniki jego majątku osobistego) trudno byłoby interweniować – zwłaszcza w odnośnej „agencji rolnej” – ponieważ właściciel jest uprawniony decydować o swym majątku (art. 140 K.c.), np. składać określone wnioski lub wskazywać numer rachunku bankowego. Jeżeli jakieś składniki majątkowe (przede wszystkim nieruchomości) należą wyłącznie do Pani mamy (jako składniki jej majątku osobistego), to jest ona uprawniona postąpić podobnie – np. samodzielnie złożyć wnioski o stosowne „dopłaty rolnicze” oraz wskazać numer wyłącznie swego rachunku bankowego.

Bardziej złożona może być sytuacja w przypadku tych składników majątkowych (zwłaszcza nieruchomości), które należą do obojga małżonków – np. jako składniki wspólności majątkowej małżeńskiej (art. 196 K.c. w związku z przepisami K.r.o.). Każda wspólność majątkowa (art. 196 K.c.) – w tym wspólność majątkowa małżeńska – jest rodzajem współwłasności (od art. 195 do art. 221 K.c.). Gdyby owa „agencja rolna” (zwłaszcza jej odnośny oddział terenowy) praktykowała – w przypadku współwłasności – regułę pierwszeństwa, to być może wystarczyłoby (w związku z tym, co należy do obojga małżonków) wcześniejsze złożenie wniosku o „dopłaty rolnicze”. Jednak proszę przygotować się na potrzebę wystąpienia do sądu cywilnego; wniosek taki dotyczyłby albo ustanowienia Pani mamy (jako współwłaścicielki) zarządcą nieruchomości wspólnych (art. 203 K.c.), albo dokonania takiego podziału nieruchomości wspólnych do używania (art. 206 K.c.), by Pani mama stała się posiadaczką określonych nieruchomości wspólnych i była uprawniona pobierać z nich stosowne pożytki (art. 207 K.c.). Odpis postanowienia sądu (zwłaszcza z klauzulą prawomocności) powinien pomóc w załatwieniu dalszych formalności (dotyczących „dopłat rolniczych” w związku z nieruchomościami wspólnymi); o odpisy orzeczeń sądowych na ogół trzeba wnioskować samodzielnie.

Pani rodzice (jako małżonkowie) mają określone obowiązki (art. 23 i następne K.r.o.); wśród tych obowiązków jest obowiązek przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny (art. 27 K.r.o.). Lekceważenie tego obowiązku przez Pani tatę może skutkować wytoczeniem przeciwko niemu przez Pani mamę powództwa (przewidzianego w artykule 28 K.r.o.). Być może sąd (uwzględniając powództwo) zgodziłby się na wypłacanie powódce (to jest mamie) określonej części „dopłat rolniczych”, które przysługują Pani ojcu. Jednak trzeba pamiętać o tym, że takie dopłaty mają za cel główny wspieranie produkcji rolnej. O „dopłaty rolnicze” do swych własnych nieruchomości mama może zabiegać sama, zaś co do dopłat związanych z nieruchomościami należącymi do obojga małżonków – zapewne można by wybrać jedno z dwóch przedstawionych rozwiązań: albo ww. zagadnienia z zakresu współwłasności, albo objęcie określonych kwot dopłat powództwem na podstawie artykułu 28 K.r.o.

Do roszczeń i spraw przewidzianych artykułem 28 K.r.o. (dotyczących przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny) mają odpowiednie (czyli przez analogię) zastosowanie przepisy o obowiązku alimentacyjnym – od art. 128 do art. 1441 K.r.o. Przepisy te mają zastosowanie wprost do roszczeń alimentacyjnych „właściwych”, np. do (żądania) alimentów na rzecz dziecka (w tym studiującego). Osoby pełnoletnie (art. 10 K.c.) – a z uzyskaniem pełnoletniości wiąże się ustanie władzy rodzicielskiej (wniosek z art. 92 K.r.o.) – powinny samodzielnie wytaczać powództwa (np. o alimenty); być może Pani, jako studiująca córka, na to się zdecyduje. Regułą jest reprezentowanie człowieka niepełnoletniego (czyli dziecka w ścisłym ujęciu K.r.o.) przez jego rodzica (rodziców) – jako przedstawiciela ustawowego (art. 98 K.r.o. w związku z art. 10 i następnymi K.c.). Oczywiście, istnieje możność ustanawiania pełnomocników (art. 98 i następne K.c.); pełnomocnictwo w sprawie cywilnej może zostać udzielone także osobie z bliskiego grona rodzinnego (np. dziecku lub rodzicowi) – art. 87 Kodeksu postępowania cywilnego (K.p.c.).

Pijaństwo (stosując terminologię z artykułów: 13 i 16 K.c.) – zwane także alkoholizmem – może uzasadniać ubezwłasnowolnienie człowieka; przedstawiony opis sytuacji zapewne przemawiałby za ubezwłasnowolnieniem częściowym (art. 16 K.c.), a nie całkowitym (art. 13 K.c.). Wniosek o ubezwłasnowolnienie (kierowany do sądu okręgowego) są uprawnieni złożyć (między innymi): małżonek lub dziecko człowieka, o którego ubezwłasnowolnienie się wnioskuje (art. 545 K.p.c.). Ważne sprawy (np. związane z majątkiem lub dobrem rodziny) mogłyby przemawiać za wnioskowaniem o ustanowienie doradcy tymczasowego (art. 548 K.p.c.) na czas prowadzenia postępowania o ubezwłasnowolnienie (gdyby taki wniosek został skierowany do sądu).

Oczywiście są sposoby zachęcania alkoholika do leczenia, np. gminna komisja przeciwalkoholowa lub postępowanie sądowe (z zakresu przeciwdziałania alkoholizmowi), ale takie środki nie skutkują pozbawieniem alkoholika pełnej zdolności do czynności prawnych. Dlatego proponuję rozważyć także ubezwłasnowolnienie; trzeba będzie się zdecydować – czy „sądzić się” z ojcem (np. w sprawie z zakresu współwłasności lub alimentacji), czy też zawnioskować o jego ubezwłasnowolnienie. Chodzi o relacje rodzinne, więc tym bardziej człowiek obcy powinien unikać ingerowania. Proszę zwrócić uwagę na to, że opiekun (ustanawiany w przypadku ubezwłasnowolnienia częściowego) lub doradca tymczasowy (ustanawiany na okres trwania postępowania z wniosku o ubezwłasnowolnienie) jest uprawniony (i zarazem zobowiązany) do sprawowania pieczy nad majątkiem podopiecznego. Osoba, która miałaby się podjąć zadań z tego zakresu powinna przeczytać przepisy o opiece i jej sprawowaniu (art. 145 i następne K.c.) – przepisy te mają odpowiednie zastosowanie w przypadku opieki i kurateli nad ubezwłasnowolnionymi. Regułą jest to, że ustanawianie opiekunów (kuratorów) ubezwłasnowolnionych oraz nadzór nad sprawowaniem takich funkcji należy do właściwości „sądów opiekuńczych” (czyli wydziałów sądów rejonowych).

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z dopłatami lub dotacjami?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Podobne materiały

Dotacja unijna dla młodego rolnika

Jestem nauczycielem mianowanym w szkole państwowej i chciałbym ubiegać się o dotację unijną na rzecz młodych rolników. Jednym z wymogów...

Dopłaty bezpośrednie dla rolników tylko na konto bankowe

Mój brat posiada gospodarstwo rolne. W tym roku wystąpił o dopłaty bezpośrednie. Te dopłaty chciałby otrzymywać do rąk własnych, np. poprzez...

Zalesienie gruntów i przejście na emeryturę

Mamy zalesienia z lat 2003, 2006, 2007, 2008, 2011 na podstawie wniosków złożonych rok wcześniej. Niedługo obydwoje z mężem uzyskamy prawa do...

Ekwiwalent za las

Jestem posiadaczem lasu, który został zalesiony na podstawie ustawy z 2001 roku, do roku 2016 ekwiwalent był wypłacany wraz z waloryzacją....

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »