Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z podziałem gospodarstw lub spadkobraniem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Zrzeknięcie się i przepisanie gospodarstwa rolnego a podatek

Aleksander Słysz • Opublikowane: 2018-11-12

Ojciec posiadał 8/10 własności w gospodarstwie, ja z bratem po 1/10. Na rozprawie sądowej ojciec i brat zrzekli się współwłasności i przepisali gospodarstwo rolne na mnie. Czy będę musiał zapłacić podatek i czy muszę to zgłosić do urzędu skarbowego?

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Zrzeknięcie się i przepisanie gospodarstwa rolnego a podatek

Nie istnieje taki mechanizm prawny, jak zrzeczenie się współwłasności. Domyślam się, że chodzi Panu o nieodpłatne zniesienie współwłasności. Warto wskazać tu na art. 213 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, który mógł znajdować tu zastosowanie, a który stanowi, że jeżeli zniesienie współwłasności gospodarstwa rolnego przez podział między współwłaścicieli byłoby sprzeczne z zasadami prawidłowej gospodarki rolnej, sąd przyzna to gospodarstwo temu współwłaścicielowi, na którego wyrażą zgodę wszyscy współwłaściciele.

Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn stanowi w art. 1 ust. 1 pkt 4, że podatkowi od spadków i darowizn podlega m.in. nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem nieodpłatnego zniesienia współwłasności. Obowiązek podatkowy przy nabyciu w drodze nieodpłatnego zniesienia współwłasności powstaje z chwilą zawarcia umowy albo ugody lub uprawomocnienia się orzeczenia sądu, jeżeli ich skutkiem jest właśnie nieodpłatne zniesienie współwłasności. Przepisy ww. ustawy o nieodpłatnym zniesieniu współwłasności stosuje się odpowiednio również do nabycia własności rzeczy wspólnej (wspólnego prawa majątkowego) albo jej części przez niektórych dotychczasowych współwłaścicieli na dalszą współwłasność. Przy nabyciu w drodze nieodpłatnego zniesienia współwłasności podstawę opodatkowania stanowi wartość rzeczy lub praw majątkowych, w części przekraczającej wartość udziału we współwłasności, który przed jej zniesieniem przysługiwał nabywcy.

Natomiast art. 4 ust. 1 pkt 15 zwalnia od podatku nabycie przez osoby zaliczone do I grupy podatkowej własności rzeczy lub praw majątkowych w drodze nieodpłatnego zniesienia współwłasności. Do podatkowej grupy I zalicza się małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, zięcia, synową, rodzeństwo, ojczyma, macochę i teściów; zatem Pan, ojciec i brat znajdują się w tej grupie. Skorzysta więc Pan z ww. zwolnienia.

Podobnie wskazuje się w doktrynie, np. K. Kamiński i M. Malinowska (Opodatkowanie nieodpłatnego zniesienia współwłasności, Publikacje Elektroniczne ABC): „Jeżeli zniesienie współwłasności następuje nieodpłatnie (tzn. nie zostają ustalone spłaty lub dopłaty) – z chwilą zawarcia umowy, ugody lub uprawomocnienia się orzeczenia sądu, których skutkiem jest taka czynność, powstaje obowiązek podatkowy w podatku od spadków i darowizn (art. 6 ust. 1 pkt 7 u.p.s.d.). (…) Na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 15 u.p.s.d., zwolnione jest od podatku nabycie w drodze nieodpłatnego zniesienia współwłasności przez osoby zaliczone do I grupy podatkowej. Zaliczenie do grupy podatkowej następuje według osobistego stosunku nabywcy do osoby, od której zostały nabyte rzeczy i prawa majątkowe. Do I grupy podatkowej zalicza się: małżonka, zstępnych (dzieci, wnuki, prawnuki itd.), wstępnych (rodziców, dziadków, pradziadków itd.), pasierba, zięcia, synową, rodzeństwo, ojczyma, macochę i teściów”.

Zgodnie z art. 17a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn podatnicy podatku są obowiązani, gdy nie występuje w zdarzeniu płatnik, złożyć, w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego, właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego zeznanie podatkowe o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych według ustalonego wzoru (SD-3). Do zeznania podatkowego dołącza się dokumenty mające wpływ na określenie podstawy opodatkowania.

By sprawa nie była taka prosta trzeba zauważyć, że zwolnienie z art. 4 ust. 1 pkt 15 nakłada się na zwolnienie z art. 4a ust. 1 pkt 1, zgodnie z którym zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli zgłoszą (druk SD-Z2) nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego powstałego na podstawie m.in. art. 6 ust. 1 pkt 7, czyli tu z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia sądu. W tym kręgu również znajduje się Pan, tata i Pana brat.

Konkurują zatem tu dwa zwolnienia i dwie deklaracje (w rozumieniu ordynacji podatkowej) albo składa się SD-Z2, albo SD-3. Zasadniczo wskazuje się w prasie, że składanie zeznań nie dotyczy osób korzystających z całkowitego zwolnienia z podatku, aczkolwiek nie stanowi tak żaden przepis ustawy i wydaje się, że lepiej złożyć SD-3 i wskazać w uwagach podstawę dla całkowitego zwolnienia niż SD-3 nie składać. Podobnie wskazuje się, że w przypadku kolizji zwolnień lepiej jest, ze względów praktycznych, złożyć SD-Z2 w oparciu o art. 4a ust. 1 – z tym poglądem można się zgodzić, aczkolwiek z naukowego punktu widzenia zwolnienie obligatoryjne wyprzedza zwolnienie fakultatywne. Niemniej jednak złożenie zgłoszenie SD-Z2 w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego zapewni Panu zarówno zawiadomienie organu podatkowego, jak i skuteczne skorzystanie ze zwolnienia.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z podziałem gospodarstw lub spadkobraniem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Podobne materiały

Czy działki rolne przekazane w trakcie trwania małżeństwa wchodzą do majątku wspólnego?

Czy działki rolne przekazane w trakcie trwania małżeństwa wchodzą do majątku wspólnego?

W trakcie trwania małżeństwa moja była żona otrzymała aktem darowizny od rodziców działki rolne – ja nie byłem wpisany do aktu. W ogólnym...

Czy mogę odwołać darowiznę gospodarstwa rolnego?

Czy mogę odwołać darowiznę gospodarstwa rolnego?

Przepisałam w darowiźnie gospodarstwo rolne na mojego syna i jego żonę, nie zastrzegłam żadnych zobowiązań. W małżeństwie nie pojawiły...

Czy będę musiała spłacić siostrę z otrzymanego gospodarstwa rolnego od rodziców?

Czy będę musiała spłacić siostrę z otrzymanego gospodarstwa rolnego od rodziców?

15 lat temu otrzymałam od rodziców gospodarstwo rolne. Mojej siostrze rodzice dali 4 ha ziemi, bydło i inne składniki. Dodatkowo dali jej 40 tys. zł....

Podział gospodarstwa między dzieci

Podział gospodarstwa między dzieci

Problem dotyczy podziału gospodarstwa między dzieci. Jesteśmy z mężem właścicielami 5 ha gospodarstwa rolnego, w którego skład wchodzą również...

Zwolnienie z podatku za zasiedzenie gospodarstwa rolnego

Zwolnienie z podatku za zasiedzenie gospodarstwa rolnego

Mój ojciec ma 70 lat, zasiedział gospodarstwo rolne 10 ha po ojcu, 7 ha po bracie (las, ziemia orna, budynki). Sąd orzekł, że zasiedzenie po ojcu nastąpiło...

Przekazanie synowi gospodarstwa rolnego w zamian za dożywotnią służebność

Przekazanie synowi gospodarstwa rolnego w zamian za dożywotnią służebność

Planujemy z żoną przekazać jednemu z synów gospodarstwo rolne w zamian za dożywotnią służebność. Drugi syn otrzyma od nas mieszkanie. Jak...

Przejęcie działki przez zasiedzenie po 40 latach użytkowania

Przejęcie działki przez zasiedzenie po 40 latach użytkowania

Od czterdziestu lat użytkuję rolniczo działkę figurująca w ewidencji jako droga gminna. Grunt ten bezpośrednio przylega do mojego pola,...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »