Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z obrotem ziemią?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Przedłużenie dzierżawy gruntów rolnych od ANR

Tomasz Krupiński • Opublikowane: 2017-07-10

W trzy osoby w wieku emerytalnym dzierżawimy od Agencji Nieruchomości Rolnych ok. 80 ha ziemi. Nie jest to żadna spółka. Chcemy przedłużyć dzierżawę o 15 lat, ponieważ jeden z nas (65 lat) złożył wniosek o dotację PROW do ARiMR. Umowa dzierżawy kończy się za pół roku. Dwoje z nas ma spadkobierców: syn prowadzi przekazane przez nas własne gospodarstwo, a córka ma uprawnienia rolnicze. Czy należałoby przekazać dzierżawę młodym, aby uzyskać kolejne 15 lat dzierżawy? Czy zwiększy to prawdopodobieństwo przedłużenia umowy z ANR? Czy emeryt, który przekazał gospodarstwo synowi, może przedłużyć dzierżawę z ANR? Czy może przekazać dzierżawę córce, która posiada uprawnienia rolnicze? Co nam Państwo radzą?

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Przedłużenie dzierżawy gruntów rolnych od ANR

Zgodnie z art. 39 ust. 4a ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (j.t. Dz. U. z 2007 r. Nr 231, poz. 1700; zwanej dalej „u.g.n.r.”), w razie nieprzedstawienia przez Agencję dotychczasowemu dzierżawcy nieruchomości stanowiska odnośnie warunków dalszego dzierżawienia tej nieruchomości, w terminie miesiąca od dnia złożenia oświadczenia, o którym mowa w ust. 2 pkt 1 u.g.n.r., domniemywa się, że Agencja wyraziła zgodę na dalsze dzierżawienie nieruchomości na dotychczasowych warunkach przez okres 1 roku. Dokonując wykładni przytoczonego przepisu, należy mieć na względzie, iż zawiera on regulację szczególną, wobec czego nie może być interpretowany w sposób rozszerzający, a także w oderwaniu od regulacji ogólnych obejmujących wspólny przedmiot normowania.

Stosownie do art. 39 ust. 1 u.g.n.r. – zasadą jest, że umowę dzierżawy zawiera się po przeprowadzeniu przetargu ofert pisemnych lub publicznego przetargu ustnego. Ustawodawca zwalnia z obowiązku przeprowadzenia przetargu w przypadkach określonych w ust. 2 tego artykułu. Między innymi w art. 39 ust. 2 pkt 1 u.g.n.r. przyznaje takie zwolnienie dotychczasowemu dzierżawcy, jeśli złożył Agencji oświadczenie o zamiarze dalszego dzierżawienia nieruchomości na nowych warunkach uzgodnionych z Agencją. Do zawarcia umowy dzierżawy niezbędne jest wówczas, poza złożeniem przez dzierżawcę oświadczenia o zamiarze dalszego dzierżawienia nieruchomości, uzgodnienie między stronami nowych warunków, w ramach których czynsz nie może być niższy niż dotychczasowy.

Tym samym ustawodawca umożliwia zawarcie umowy dzierżawy z wykorzystaniem ogólnych sposobów zawierania umów określonych w Kodeksie cywilnym, ograniczając swobodę ukształtowania stosunku prawego przez strony w zakresie określenia czynszu dzierżawnego, który nie może być niższy niż dotychczasowy. Regulacja zawarta w art. 39 ust. 4a u.g.n.r. nie ma charakteru samoistnego, lecz dotyczy wyłącznie sytuacji, w której dotychczasowy dzierżawca złożył oświadczenie o zamiarze kontynuowania dzierżawy w trybie ust. 2 pkt 1, a zatem przepisy te muszą być wykładane łącznie, a nadto – zgodnie z regułami wykładni systemowej – należy wyjść od tego przepisu, który w układzie redakcyjnym jest pierwszy.

Przepis art. 39 ust. 2 pkt 1 u.g.n.r. pozwala dotychczasowemu dzierżawcy na zawarcie z Agencją umowy dalszej dzierżawy w oparciu o zgodne oświadczenia stron, z wyłączeniem trybu przetargowego. Treść tego przepisu nie uprawnia do wnioskowania, że Agencja ma obowiązek przedstawienia oferty dotychczasowemu dzierżawcy i uwzględnienia go przy planowaniu dalszych czynności w zakresie gospodarowania dzierżawioną przez niego nieruchomością, już po zakończeniu tej umowy.

Według treści art. 39 ust. 4a u.g.n.r. domniemywa się, że w razie braku zajęcia przez Agencję stanowiska co do warunków dzierżawy w terminie miesiąca od złożenia wniosku przez dzierżawcę, Agencja wyraża zgodę na dzierżawienie nieruchomości na dotychczasowych warunkach przez okres roku. Innymi słowy, przepis ten ustanawia domniemanie złożenia przez Agencję oświadczenia woli o określonej treści. Zgodnie z art. 60 K.c., z zastrzeżeniem wyjątków wskazanych w ustawie, wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie tej osoby, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny. W judykaturze i doktrynie przyjmuje się, że złożenie oświadczenia woli w sposób dorozumiany może nastąpić także poprzez milczącą akceptację oferty drugiej strony. W omawianym przepisie art. 39 ust. 4a u.g.n.r. ustawodawca nadał biernemu zachowaniu Agencji określone znaczenie prawne.

Uznać zatem należy, iż w przypadku, gdy Agencja nie pozostaje bierna w stosunku do zgłoszonego wniosku, lecz w terminie zakreślonym w tym przepisie w sposób jednoznaczny przedstawia swoje stanowisko, nie występują konsekwencje prawne wskazane w dyspozycji normy prawnej zawartej w art. 39 ust. 4a u.g.n.r. Porównanie stanowisk dotychczasowego dzierżawcy oraz Agencji stanowi podstawę ustalenia, czy doszło do złożenia zgodnych oświadczeń o warunkach kontynuowania umowy dzierżawy, którą to możliwość przewiduje art. 39 ust. 2 pkt 1 u.g.n.r.

Celem art. 39 ust. 4a u.g.n.r. jest ustalenie, czy doszło do złożenia przez Agencję oświadczenia woli. Użyty zwrot „przedstawienie stanowiska odnośnie warunków dalszego dzierżawienia nieruchomości” nie może być zatem interpretowany jako obowiązek pozytywnego przedstawienia oferty. Omawiane unormowanie ma służyć ochronie dotychczasowych dzierżawców przed bezczynnością Agencji i zapobiegać wystąpieniu stanu niepewności w zakresie stosunków prawnych dotyczących dzierżawy nieruchomości. Ochrona ta jest zbędna, jeśli Agencja w sposób kategoryczny przedstawia swoje stanowisko względem wniosku dzierżawcy złożonego w trybie art. 39 ust. 2 pkt 1 u.g.n.r.

Reasumując: ustawa dopuszcza możliwość przedłużenia dzierżawy przez dotychczasowego dzierżawcę a nie jego następcę prawnego.

Kwestia zbycia gospodarstwa rolnego nie ma żadnego znaczenia. Istotna jest kwestia uzgodnienia warunków (nowych) dzierżawy z ANR.

Dzierżawa jako stosunek obligacyjny nie podlega przekazywaniu czy zbyciu. Tak więc nie ma możliwości przeniesienia dzierżawy na następcę prawnego. Taka sytuacja byłaby dopuszczalna jedynie za zgodą wydzierżawiającego.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) – link do formularza z indywidualną pomocą prawną »


Podobne materiały

Darowizna siedliska synowi, który nie jest rolnikiem

Darowizna siedliska synowi, który nie jest rolnikiem

Jesteśmy rolnikami. Posiadamy półhektarowe siedlisko z dobrą klasą ziemi. Czy można przepisać w formie darowizny siedlisko z ojca na syna,...

Sprzedaż nieruchomości rolnej z budynek przeznaczonym do działalności gospodarczej - bez podatku

Sprzedaż nieruchomości rolnej z budynek przeznaczonym do działalności gospodarczej - bez podatku

Zakupiłem 4-hektarowe gospodarstwo rolne z budynkiem mieszkalnym i budynkiem gospodarczym. W planie zagospodarowywania część z budynkami...

Odkupienie od sąsiada części działki rolnej a ograniczenia nowej ustawy rolnej

Odkupienie od sąsiada części działki rolnej a ograniczenia nowej ustawy rolnej

Chciałbym poszerzyć granicę swojej działki o ok. 1000 m 2 , ponieważ budynek na mojej działce znajduje się zalewie 1,5 m od granicy sąsiada....

Czy mogę kupić dom znajdujący się na działce rolnej?

Czy mogę kupić dom znajdujący się na działce rolnej?

Czy mogę kupić dom, który znajduje się na działce rolnej? Nadmieniam, że uprawiam grunty rolne od 10 lat, ale nie płacę ubezpieczenia KRUS, ponieważ jestem...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »