Kategoria: Spadkobranie i podział gospodarstw

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z podziałem gospodarstw lub spadkobraniem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Problem z przekazaniem udziałów gospodarstwa rolnego ze spadku

Autor: Katarzyna Nosal • Opublikowane: 2017-12-04

Moja mama odziedziczyła 1/3 gospodarstwa rolnego (ok. 2 ha) po swoich rodzicach. Dziadek zmarł w 1992 r., natomiast babcia w 2004. W 2016 została przeprowadzona sprawa spadkowa. Prócz mamy dziedziczyła jej siostra (1/3) i po 1/6 dwie siostrzenice (córki zmarłej w 1983 r. cioci). Mama mieszka w tymże gospodarstwie od kilkunastu lat i wymienione osoby są skłonne przekazać jej swoje części w formie darowizny, aby stała się właścicielką całości. U notariusza okazało się, że nie jest to takie proste ze względu na Agencję Nieruchomości Rolnych, ale nikt nie jest w stanie nam wyjaśnić, w czym konkretnie tkwi problem. Jak można rozwiązać ten problem?

Katarzyna Nosal

»Wybrane opinie klientów

Witam Państwa, oczywiście porada prawna okazała się przydatna i skuteczna. Już za parę dni rozpoczynamy proces przekształcania naszej spółdzielni we wspólnotę mieszkaniową. Dziękujemy za okazaną pomoc i pozdrawiam
Edward, 60 lat, emeryt straży granicznej
Bardzo serdecznie dziękuję Pani oraz osobą pomagającym w mojej sprawie. Za tak szczegółowe i dokładne wyjaśnienie problemu poparte wieloma przepisami prawa. W razie czego będę się kontaktował w przyszłości. Pozdrawiam serdecznie.
Mateusz, 35 lat, poligraf
Serdecznie dziękuję za pomoc. Jeżeli tylko będę miała jakikolwiek wątpliwości natury prawnej, na pewno skorzystam ponownie z serwisu wdzięczna za porady i wskazówki.
Renata
 Jestem zadowolony z odpowiedzi dodatkowej. 
Zbigniew, inżynier, 87 lat
Bardzo szybka i rzetelna odpowiedź. Profesjonalne podejście do klienta. Możliwość zadawania dodatkowych pytań jest niewątpliwie wielkim atutem usługi. Dziękuję za zajęcie się moją sprawą.
Emilia, 41 lat
Bardzo dobra, konkretna porada. Fachowe wyjaśnienie sytuacji przystępnym językiem. Szybkie odpowiedzi na pytania dodatkowe. Informacje, które otrzymałem były bardzo pomocne. Oparcie jakie otrzymałem w fachowej poradzie podziałało uspokajająco. Serdecznie dziękuję serwisowi i panu Panie Marcinie. Pozdrawiam.
Włodzimierz
Porada (analiza prawna) została bardzo szybko i fachowo zrealizowana, a treść przedstawionej analizy jest całkowicie jasna dla osoby niebędącej prawnikiem.
Paweł, nauczyciel akademicki, 64 lata
Szybko, wyczerpująco, kompleksowo, wraz z interpretacją DKIS. Bardzo dziękuję
Grzegorz, urzędnik, 41 lat
Szybkość odpowiedzi, cena porady, mozliwość zadawania pytań dodatkowych. 
Emilia, 30 lat, rolnik

Andrzej
Dziękuję za wyczerpujące informacje 
Elżbieta
Dziękuję za bardzo szczegółowe, rzeczowe i fachowe poradnictwo w przedłożonej sprawie. Porada Pana rzuciła nam dużo światła i jesteśmy wdzięczni.
Zbigniew, 74 lata
Zrozumiałem sprawę na tyle by zastanowić się, o przeprowadzenie postępowania spadkowego, po zmarłych rodzicach. Postraszę chociaż nikczemnika że to zrobię ,czy to zrobię to przekalkuluję na ile gra warta świeczki. Dziękuje.
Stanisław
Dziękuję bardzo za wyczerpującą odpowiedź . Wszystkim polecam korzystanie z EPorady24.
 
Maria
Witam. Miałam obawy co do porad internetowych ale zależało mi na czasie więc postanowiłam spróbować i nie żałuję, profesjonalne podejście do sprawy ,wszystko wyjaśnione i pomocne polecam.
Małgorzata
Bardzo obszerna i szczera do bólu opinia. Dokładnie tego co potrzebowałem. Bez owijania w bawełnę, bardzo konkretnie i obszernie. Na mały minus pytanie dodatkowe złożone jako uzupełnienie zostały pominięte.
Maciej
Dziękuję bardzo za szybkie odpowiedzi i wyczerpujące informacje dotyczące mojej sprawy.
Mirosław
Jestem zadowolona z Waszych usług, już 2-gi raz dostaję odpowiedź, która jest wyczerpująca, napisana zrozumiałym (dla nie prawnika ) językiem i w ciągu doby, Trzymacie poziom już 10 lat i oby tak dalej. 
Krystyna, inżynier, 70 lat
Wszystko jest na najwyższym poziomie
Sebastian, 44 lata, mechanik samochodowy
Bardzo wysoko oceniam współpracę z serwisem , odpowiedz prawnika była wyczerpująca i rzetelna . 
Edyta
Dziękuję bardzo za odpowiedź. Rozwiała moje wątpliwości. Pomogła mi w rozwiązaniu problemu.
Anna
W ciągu niespełna godziny otrzymałem wyczerpującą odpowiedź, a to bez wychodzenia z domu i \"szukania\" prawników. .
Roman, emeryt, 72 lata
Bardzo sprawnie i na temat.
Klaudiusz
Szybka odpowiedź, która została przesłana następnego dnia, to największy atut. Muszę też przyznać, że informacje były rzetelnie i wyczerpująco przedstawione. Dla mnie to wygodna forma rozwiewania wszelkich wątpliwości prawnych towarzyszących sprawom biznesowym - nie tracę czasu a koszty akceptowalne. 
Ewa
Błyskawiczna reakcja, gotowość do niezwykle wnikliwego pochylenia się nad problemem, cierpliwe wyjaśnianie tematów trudnych dla laika, a reasumując - bardzo profesjonalna opieka nad klientem - to może zasługiwać tylko na najwyższą ocenę!
Katarzyna, 53 lata
Bardzo dziękuję - szybko i profesjonalnie.
Beata
Po raz kolejny bardzo rzetelna i wyczerpująca odpowiedz na pytania.
Przemysław
Bardzo polecam ten serwis. Odpowiedzi otrzymałam szybko i rzetelnie podparte przepisami. 
Małgorzata
Jestem bardzo zadowolona z pomocy którą uzyskałam na portalu. Odpowiedź otrzymałam w ekspresowym tempie płacąc za to niewiele ponad 80 zł. Wiadomość którą dostałam była wyczerpująca, wszystkie informacje zostały przekazane w sposób jasny i zrozumiały. Dodatkowo były umieszczone wyroki SN z przeszłości na których mogłam się oprzeć. Polecam każdemu.
Katarzyna, 29 lat
Odpowiedz wyczerpująca,ale jak to zwykle bywa rodzą się następne pytania.
Bogusław

Kwestie związane z nabyciem nieruchomości rolnych regulowane są ustawą o kształtowaniu ustroju rolnego. Zgodnie z tą ustawą nabywcą nieruchomości rolnej może być wyłącznie rolnik indywidualny, chyba że ustawa stanowi inaczej. Jeżeli nabywana nieruchomość rolna albo jej część ma wejść w skład wspólności majątkowej małżeńskiej wystarczające jest, gdy rolnikiem indywidualnym jest jeden z małżonków. Jednak art. 2a ust. 3 tej ustawy stanowi, że powyższa zasada nie ma zastosowania do „nabycia nieruchomości rolnej:

1) przez:

a) osobę bliską zbywcy,

b) jednostkę samorządu terytorialnego,

c) Skarb Państwa lub działającą na jego rzecz Agencję,

d) osoby prawne działające na podstawie przepisów o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, o stosunku Państwa do innych kościołów i związków wyznaniowych oraz o gwarancjach wolności sumienia i wyznania,

e) parki narodowe, w przypadku zakupu nieruchomości rolnych na cele związane z ochroną przyrody;

2) w wyniku dziedziczenia oraz zapisu windykacyjnego;

3) na podstawie art. 151 lub art. 231 Kodeksu cywilnego;

4) w toku postępowania restrukturyzacyjnego w ramach postępowania sanacyjnego.”

Zatem nie ma problemu, by mama i jej siostrzenice odziedziczyły gospodarstwo we wskazanych udziałach. Jednak już przekazanie udziału będącego własnością poszczególnych osób fizycznych, uzyskanych w drodze dziedziczenia w formie darowizny, a co za tym idzie, nabycie tego udziału przez inną osobę, która de facto go wcześniej nie dziedziczyła, nie mieści się w dyspozycji cytowanego wyżej przepisu. Stąd należy uznać, że w tej sytuacji wchodzą reguły ogólne, a zatem nabywca musi być rolnikiem.

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Tutaj jednak mamy do czynienia z nabyciem przez osobę bliską zbywcy. Zgodnie bowiem z przepisem art. 2 pkt. 6 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego – jako osobę najbliższą należy rozumieć zstępnych, wstępnych, rodzeństwo, dzieci rodzeństwa, małżonka, osoby przysposabiające i przysposobione. Czyli teoretycznie siostrzenice mogłyby zbyć swoje udziały na rzecz ciotki, czyli Pani mamy.

Ustawa stanowi, że nabycie nieruchomości rolnej przez inne podmioty niż wymienione w ust. 1 i ust. 3 pkt 1 oraz w innych przypadkach niż wymienione w ust. 3 pkt 2-4, może nastąpić za zgodą Prezesa Agencji, wyrażoną w drodze decyzji administracyjnej, wydanej na wniosek:

„1) zbywcy, jeżeli:

a) wykaże on, że nie było możliwości nabycia nieruchomości rolnej przez podmioty, o których mowa w ust. 1 i 3,

b) nabywca daje rękojmię należytego prowadzenia działalności rolniczej,

c) w wyniku nabycia nie dojdzie do nadmiernej koncentracji gruntów rolnych;

2) osoby fizycznej zamierzającej utworzyć gospodarstwo rodzinne, która:

a) posiada kwalifikacje rolnicze albo której, pod warunkiem uzupełnienia kwalifikacji zawodowych, przyznano pomoc, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2016 r., poz. 1387 i 1579) albo w art. 3 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. poz. 349 i 1888 oraz z 2016 r., poz. 337 i 1579), a termin na uzupełnienie tych kwalifikacji jeszcze nie upłynął,

b) daje rękojmię należytego prowadzenia działalności rolniczej,

c) zobowiąże się do zamieszkiwania w okresie 5 lat od dnia nabycia nieruchomości na terenie gminy, na obszarze której położona jest jedna z nieruchomości rolnych, która wejdzie w skład tworzonego gospodarstwa rodzinnego.”

Ponadto ustawa przewiduje dla nabywców nieruchomości rolnej określone obowiązki. Zgodnie z art. 2b ust. 1 i 2 ustawy: „Nabywca nieruchomości rolnej jest obowiązany prowadzić gospodarstwo rolne, w skład którego weszła nabyta nieruchomość rolna, przez okres co najmniej 10 lat od dnia nabycia przez niego tej nieruchomości, a w przypadku osoby fizycznej prowadzić to gospodarstwo osobiście. W okresie, o którym mowa w ust. 1, nabyta nieruchomość nie może być zbyta ani oddana w posiadanie innym podmiotom.”

Ten przepis może być podstawą dla odmowy sporządzenia umowy darowizny. To jednak mnie dziwi, ponieważ przepis art. 2b ust. 4 ponownie wyłącza restrykcyjne reguły wobec nabycia od osób bliskich. Co sugeruje, że siostrzenice, które nabyły udziały w drodze dziedziczenia, nie muszą prowadzić gospodarstwa, a mama może nabyć udziały od osób bliskich, którymi są siostrzenice.

Reasumując, w przypadku dziedziczenia i obrotu pomiędzy najbliższymi członkami rodziny nie obowiązują zakazy wynikające z ustawy.

Najlepiej będzie ponownie spróbować sprawdzić możliwość sporządzenia umowy u notariusza z powołaniem się na art. 2a ust. 3 oraz 2b ust. 4 ustawy. Jeśli nadal spotkacie Panie opór, rozwiązaniem może być dokonanie działu spadku przed sądem poprzez przyznanie mamie całości gospodarstwa ze zrzeczeniem się spłat siostrzenic na ich rzecz.

Dodam jeszcze, że jeśli notariusz odmawia sporządzenia akt notarialnego, to musi Paniom wyjaśnić podstawy. Powinien wskazać konkretną podstawę prawną do tego, a nie pozostawić klientów z niewyjaśnioną odmową.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Prezentowana opinia prawnika nie zawiera odpowiedzi na dodatkowe pytania klienta i dlatego może nie wyczerpywać w pełni omawianego zagadnienia. Często dopiero dzięki dodatkowym pytaniom i odpowiedziom można uzyskać kompletną poradę prawną. Podkreślamy, że w naszym serwisie można zadawać dodatkowe pytania bez ograniczeń czasowych i ilościowych.


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z podziałem gospodarstw lub spadkobraniem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Podobne materiały

Dziedziczenie gospodarstwa rolnego w 2017 r.


Jak wygląda dziedziczenie gospodarstwa rolnego, jeśli spadkodawca zmarł w styczniu tego roku? Chodzi o spadek po zmarłym dziadku, który był na pół z babcią współwłaścicielem ziemi i budynków. Ziemia rolna to trzy działki, które w sumie dają powierzchnię 1,6 ha. Dziadek z babcią mieli 3 dzieci. Kto dziedziczy tę nieruchomość rolną? Babcia posiada kwalifikacje rolnicze i od wielu lat pracuje na gospodarstwie. Dzieci kwalifikacji nie mają, ale jeden syn pracuje na gospodarstwie, a pozostałe rodzeństwo wiedzie inne życie niezwiązane z rolnictwem. Czy dana nieruchomość będzie dziedziczona na zasadach ogólnych, czy specjalnych? Czy w przypadku dziedziczenia spadku przez część rodziny trzeba będzie pozostałym zapłacić zachowek?

Zachowek z gospodarstwa rolnego dziadków


Brat taty został przez dziadków obdarowany gospodarstwem rolnym. Tata i mama pomagali w tym gospodarstwie przez wiele lat, później się wyprowadzili. Babcia już zmarła, dziadek żyje. Wujek chciał przejść na rentę strukturalną i podarował gospodarstwo swojej siostrze. Gospodarstwo jednak niszczeje. Niedawno zmarł tata. Czy należy się nam zachowek po tacie? Nic nie dostał z majątku rodziców i my też zostałyśmy z niczym.

Podział działki rolnej w celu sprzedaży


Posiadam gospodarstwo rolne 3,16 ha od 1994 roku (składające się z kilku działek rolnych, w tym jednej zabudowanej domem mieszkalnym). Chciałbym całość sprzedać. W świetle nowej ustawy gospodarstwo może kupić tylko inny rolnik (co mocno ogranicza krąg zainteresowanych). Czy możliwy jest podział działki 64 a (wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego) na 2 działki: 29 a, na której znajdowałby się dom, i 35 a jako działka niezabudowana rolna? Czy wówczas mogę sprzedać dom na działce 29 a „nierolnikowi”, a resztę działek rolnych rolnikowi?

Prawo do gospodarstwa po rodzicach


Moi dziadkowie, właściciele gospodarstwa rolnego, mieli 4 dzieci, z tego dwoje nie żyje (wujek i mój tata), jest jeszcze ciotka i drugi wujek. Tata został na ojcowiźnie, czyli dostał działkę wraz z domem od babci. I jest jeszcze grunt rolny oraz las, które również miały być jego, ale babcia nie zdążyła ich na tatę przepisać, a tata nie zdążył tego załatwić ze swoim rodzeństwem. Tata całe życie użytkował gospodarstwo, pracował na tym gospodarstwie i płacił za nie podatki, ale oficjalnie właścicielką do swojej śmierci w 1998 r. była babcia, a dopiero potem tata płacił podatki już na siebie. Tata przeżył babcię tylko o 3 lata, a po jego śmierci mama stała się właścicielką i ona za wszystko płaci. Kto ma prawo do wspomnianego gruntu i lasu: nasza rodzina, która cały czas tu gospodaruje, czy wujostwo?

Podział darowanych gruntów rolnych


Drogą darowizny od rodzica zostałem współwłaścicielem gruntów rolnych. Oprócz mnie do współwłasności należą jeszcze 3 osoby. Chcemy wyjść ze współwłasności, dzieląc zgodnie pole miedzy siebie. Po podziale powierzchnia przypadająca na jedną osobę będzie przekraczała 1 ha. Nikt z obecnych współwłaścicieli nie jest rolnikiem. Czy wprowadzona w ubiegłym roku ustawa ograniczająca obrót ziemią rolną nie utrudnia (nie uniemożliwia) takiej czynności?

Dziedziczenie gospodarstwa rolnego po mężu


Przeprowadziłam postępowanie spadkowe u notariusza i posiadam akt dziedziczenia spadku po zmarłym mężu. Spadek po 1/2 odziedziczyliśmy oboje z dorosłym synem. Oboje z mężem byliśmy współwłaścicielami gospodarstwa rolnego na zasadach wspólności ustawowej, do tego posiadamy ciągniki i maszyny rolnicze. Nie bardzo wiem, jak mam sporządzić dokumenty do urzędu skarbowego. Czy po postępowaniu spadkowym należy mi się 1/2 gospodarstwa i 1/2 części po zmarłym mężu?

Formy przekazania gospodarstwa rolnego


Moi rodzice są rolnikami. Chcą przekazać gospodarstwo rolne, tak by zaprzestać prowadzenia działalności rolnej. Rodzice posiadają ziemię (jedna działka) i prowadzą hodowlę drobiu. Moja siostra podjęła się dalszego prowadzenia tej hodowli. W związku z tym rodzice chcą przekazać gospodarstwo jej, jednocześnie nie pozbawiając mnie całkowicie jakichś przychodów w przyszłości np. ze sprzedaży ziemi. Ja ze swojej strony nie mam zamiaru się wtrącać w to, jak siostra będzie zarządzała gospodarstwem, nie chcę się też z tego rozliczać, ani tym bardziej odpowiadać za jakieś zobowiązania, gdyby gospodarstwo nie przynosiło oczekiwanych zysków. Proszę nam doradzić, w jakiej formie najlepiej byłoby przekazać gospodarstwo siostrze, aby tylko ona się z tego tytułu rozliczała, ale w przypadku sprzedaży musiała się ze mną podzielić zapłatą?



Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika » wizytówka Zadaj pytanie »