Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z prawem rolnym?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Odziedziczenie i podział gospodarstwa oraz wpis o zakazie uciążliwej działalności

Mateusz Rzeszowski • Opublikowane: 2018-07-16

Odziedziczyłam gospodarstwo rolne w części ułamkowej wraz z dwoma braćmi i mamą. Chcemy dokonać podziału u notariusza. Jeden z braci jest konfliktowy, ale jakoś doszliśmy z nim do porozumienia. Zdecydowaliśmy oddać mu nasze udziały, bo inaczej nigdy nie dojdzie do zniesienia współwłasności. Problem w tym, że w skład gospodarstwa wchodzi m.in. działka budowlana, którą on również chce dostać w połowie. Działka ta sąsiaduje z moją posesją i posesją drugiego brata. Wyrazilibyśmy na to zgodę, lecz konfliktowy brat chce na niej wybudować budynek gospodarczy z obornikiem. Na to nie możemy się zgodzić, bo za blisko mieszkamy. Jeżeli zatem oddalibyśmy mu tę część działki, czy w umowie notarialnej może znaleźć się zapis o zakazie budowy jakichkolwiek budynków oraz prowadzenia uciążliwej działalności pod rygorem zapłaty wysokiego odszkodowania? Czy taki zapis będzie miał moc prawną? Czy może lepiej by było wycofać się z tego porozumienia i założyć w sądzie sprawę o zniesienie współwłasności?

Mateusz Rzeszowski

»Wybrane opinie klientów

Witam serdecznie, jestem bardzo wdzięczna za państwa porady. Już po pierwszej informacji od was jak powinnam postępować z kontrahentem udało mi się wyegzekwować naprawę u nabywcy w ramach rękojmi. Serdecznie pozdrawiam.
Violetta, 52 lata
To nie pierwszy raz korzystam z państwa pomocy. Poprzednio byłam zadowolona - teraz też. Rzeczowo i konkretnie a także szybko.
Jolanta
Z usług serwisu korzystałam już dwukrotnie. Za każdym razem otrzymałam odpowiedź szybko. Była ona wyczerpująca i przedstawiona w sposób dla mnie jasny. Ponadto zawierała przepisy prawne dotyczące mojego problemu oraz informacje o wyrokach sądu w sprawach podobnych do mojej.
Elżbieta, nauczyciel, 62 lata
Dziekuje, jestem bardzo zadowolona z Panstwa porady. Panstwa bardzo profesjonalna obsluga, godna jest polecenia znajomym, lub rodzinie w razie potrzeby. W obecnym momencie nie mam juz pytan zwiazanych z moja sprawa, mam jednak nadzieje, iz uzyskam odpowiedź na takowe, jeżeli sie pojawią.
Teresa, 61 lat
Dziękuję. Otrzymalam wyczerpującą odpowiedź.
Alicja

W pierwszej kolejności odniosę się do zawarcia w akcie notarialnym zapisu dotyczącego ograniczenia możliwości korzystania z nieruchomości przez właściciela. Otóż, możliwość taka istnieje w oparciu o art. 285 Kodeksu cywilnego (K.c.), zgodnie z którym:

Art. 285. § 1. Nieruchomość można obciążyć na rzecz właściciela innej nieruchomości (nieruchomości władnącej) prawem, którego treść polega bądź na tym, że właściciel nieruchomości władnącej może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, bądź na tym, że właściciel nieruchomości obciążonej zostaje ograniczony w możności dokonywania w stosunku do niej określonych działań, bądź też na tym, że właścicielowi nieruchomości obciążonej nie wolno wykonywać określonych uprawnień, które mu względem nieruchomości władnącej przysługują na podstawie przepisów o treści i wykonywaniu własności (służebność gruntowa).

§ 2. Służebność gruntowa może mieć jedynie na celu zwiększenie użyteczności nieruchomości władnącej lub jej oznaczonej części.

Służebność gruntowa może polegać zatem na ograniczeniu możliwości wznoszenia budowli w określonej części nieruchomości, czy też podejmowania innej działalności, która byłaby uciążliwa dla mieszkańców nieruchomości sąsiedniej. Ważne w tym przypadku, żeby zapis statuujący służebność gruntową był uzasadniony zwiększeniem użyteczności nieruchomości sąsiedniej, a nie tylko arbitralnie zakazywał określonych działań. Nie powinien swoim zakresem ograniczać w przedstawionym stanie faktycznym np. możliwości budowy altanki czy grilla, które nie miałyby wpływu na korzystanie z nieruchomości władnących.

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Przechodząc do kwestii wprowadzenia możliwości zapłaty odszkodowania w przypadku niewywiązania się z postanowień służebności, jest to dość dyskusyjne. Teoretycznie można by zawrzeć zastrzeżenie w umowie darowizny co do kary (nie odszkodowania, gdyż to musi wyrównywać rzeczywistą szkodę) za niewywiązanie się z postanowień służebności gruntowej, jednak Pani brat musiałby wyrazić na to zgodę. Tym niemniej, już na podstawie ogólnie obowiązujących przepisów prawa możliwe jest żądanie odszkodowania od właściciela nieruchomości sąsiedniej w przypadku tzw. immisji:

Art. 144. Właściciel nieruchomości powinien przy wykonywaniu swego prawa powstrzymywać się od działań, które by zakłócały korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych.”

Zatem jeśli na Pani działkę przedostawałyby się z działki sąsiedniej nieprzyjemne zapachy, czy hałas, możliwe będzie żądanie zaprzestania takiej działalności i zapłaty odszkodowania.

Reasumując, wiele zależy od tego, co uda się Państwu wynegocjować z bratem. W przypadku gdy nie wyraziłby on zgody na obciążenie darowanej nieruchomości służebnością, mogą Państwo rzecz jasna przekazać sprawę do sądu. Należy przy tym mieć świadomość, iż zastosowanie będą miały specyficzne przepisy dotyczące zniesienia współwłasności gospodarstwa rolnego:

Art. 213. § 1. Jeżeli zniesienie współwłasności gospodarstwa rolnego przez podział między współwłaścicieli byłoby sprzeczne z zasadami prawidłowej gospodarki rolnej, sąd przyzna to gospodarstwo temu współwłaścicielowi, na którego wyrażą zgodę wszyscy współwłaściciele.

§ 2. Przyznanie przez sąd gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów ustawy, o której mowa w art. 166 § 3, następuje z uwzględnieniem przepisów tej ustawy.

Art. 214. § 1. W razie braku zgody wszystkich współwłaścicieli, sąd przyzna gospodarstwo rolne temu z nich, który je prowadzi lub stale w nim pracuje, chyba że interes społeczno-gospodarczy przemawia za wyborem innego współwłaściciela.

§ 2. Jeżeli warunki przewidziane w paragrafie poprzedzającym spełnia kilku współwłaścicieli albo jeżeli nie spełnia ich żaden ze współwłaścicieli, sąd przyzna gospodarstwo rolne temu z nich, który daje najlepszą gwarancję jego należytego prowadzenia.

§ 3. Na wniosek wszystkich współwłaścicieli sąd zarządzi sprzedaż gospodarstwa rolnego stosownie do przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, a w przypadku gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów ustawy, o której mowa w art. 166 § 3, z uwzględnieniem przepisów tej ustawy.

§ 4. Sprzedaż gospodarstwa rolnego sąd zarządzi również w wypadku niewyrażenia zgody przez żadnego ze współwłaścicieli na przyznanie mu gospodarstwa.”

Cytowane przepisy ograniczają zniesienie współwłasności gospodarstwa rolnego przez jego podział w sytuacji, jeśli zniesienie współwłasności tego gospodarstwa przez podział między współwłaścicieli byłoby sprzeczne z zasadami prawidłowej gospodarki rolnej. Należy mieć na uwadze, iż może się tak zdarzyć, że przy spełnieniu przesłanek z cytowanych przepisów całość gospodarstwa otrzyma Pani brat (jeśli stale w nim pracuje), za spłatą pozostałych współwłaścicieli.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z prawem rolnym?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Podobne materiały

Zniesienie współwłasności i podział działki rolnej

Grunt rolny niebędący gospodarstwem rolnym ma 10 współwłaścicieli. Jest to działka rolna o wielkości 0,8 ha, zakupiona ponad 20 lat temu od Agencji...

Wspólnota gruntowa wiejska a przekazanie gospodarstwa dzieciom

Przekazałem swoje gospodarstwo dzieciom. Czy nadal mogę należeć do wspólnoty gruntowej wiejskiej?

Pozwolenie na budowę a zabudowa zagrodowa

Mój tata przepisał na mnie w darowiźnie działkę o powierzchni 0,23 ara, jak się później okazało – w zabudowie zagrodowej. Na tę...

Brak opieki nad rodzicem, który oddał dziecku gospodarstwo rolne, co można zrobić?

Przed wielu laty rodzice zapisali gospodarstwo rolne wraz z budynkami zamężnej córce (mojej siostrze). W akcie jest zapis, że do końca życia mają...

Brak dokumentów potwierdzających odprowadzanie podatku rolnego, gmina nie wyda zaświadczenia - gdzie się odwołać?

W latach 80-tych ubiegłego wieku, oprócz pracy zawodowej, prowadziłem działy specjalne produkcji rolnej i z tego tytułu odprowadzałem podatek rolny....

Odmowa wydania zaświadczenia o pracy na roli

Staram się o zaświadczenie dotyczące pracy na roli rodziców, dostałam jednak odmowę wydania go, ponieważ nie przejęłam gospodarstwa. Po śmierci ojca...

Brak zgody na zabudowę siedliskową z powodu miejsca zamieszkania rolnika

Jestem od 30 lat właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. 8 ha, położonego w innym województwie. Prowadzę tam działalność, w tym...

Zatrudnienie syna w gospodarstwie rolnym

Mam problem związany z zatrudnieniem syna w gospodarstwie rolnym. Prowadzę gospodarstwo, w którego prowadzeniu pomaga mi syn. Ubezpieczyłem go...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »