Kategoria: Inne

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z prawem rolnym?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Odziedziczenie i podział gospodarstwa oraz wpis o zakazie uciążliwej działalności

Mateusz Rzeszowski • Opublikowane: 2018-07-16

Odziedziczyłam gospodarstwo rolne w części ułamkowej wraz z dwoma braćmi i mamą. Chcemy dokonać podziału u notariusza. Jeden z braci jest konfliktowy, ale jakoś doszliśmy z nim do porozumienia. Zdecydowaliśmy oddać mu nasze udziały, bo inaczej nigdy nie dojdzie do zniesienia współwłasności. Problem w tym, że w skład gospodarstwa wchodzi m.in. działka budowlana, którą on również chce dostać w połowie. Działka ta sąsiaduje z moją posesją i posesją drugiego brata. Wyrazilibyśmy na to zgodę, lecz konfliktowy brat chce na niej wybudować budynek gospodarczy z obornikiem. Na to nie możemy się zgodzić, bo za blisko mieszkamy. Jeżeli zatem oddalibyśmy mu tę część działki, czy w umowie notarialnej może znaleźć się zapis o zakazie budowy jakichkolwiek budynków oraz prowadzenia uciążliwej działalności pod rygorem zapłaty wysokiego odszkodowania? Czy taki zapis będzie miał moc prawną? Czy może lepiej by było wycofać się z tego porozumienia i założyć w sądzie sprawę o zniesienie współwłasności?

Mateusz Rzeszowski

»Wybrane opinie klientów

Proszę przekazać Panu Grzegorzowi Partyce serdeczne podziękowania za przygotowaną poradę; za syntetyczną, konkretną wypowiedź prawną na postawione pytania. Miałem i mam wyrzuty, że wykonywał to zadanie w czasie świątecznym, a przecież przedmiot sprawy nie wymagał aż takiego pośpiechu. To budzi mój najgłębszy szacunek. Przy okazji, dla Państwa wiadomości - SKO odpowiedziało, że liczba odwołań od decyzji urzędów samorządowych jest tak wielka, że jeszcze potrzebują miesiąca (minęło już 10), by zająć stanowisko merytoryczne wobec złożonego odwołania. Oczywiście, mam świadomość, że taką wiadomość(planowana zwłoka) byli obowiązani przysłać po miesiącu od chwili otrzymania odwołania. Liczba spraw dowodzi, że urzędnicy samorządów nie zostali przygotowani do rozpoznawania i wydawania decyzji w sprawach \"Dobry start\", a być możne także o jakości przedmiotowego Rozporządzenia. Pozdrawiam i dziękuję
Wiesław
Dziękuję za pomoc.
Jacek
Wszystkie moje wątpliwości zostały rozwiane, fachowa i wyczerpująca odpowiedź na każde moje pytanie. Jestem bardzo zadowolony z usługi! :)
Michał
Dziękuję za szybką odpowiedź. Super, ze znalazłam ePorady24. Duża pomoc w krótkim czasie.
Mariola, 58 lat, księgowa
Bardzo szybka odpowiedź
Maria

W pierwszej kolejności odniosę się do zawarcia w akcie notarialnym zapisu dotyczącego ograniczenia możliwości korzystania z nieruchomości przez właściciela. Otóż, możliwość taka istnieje w oparciu o art. 285 Kodeksu cywilnego (K.c.), zgodnie z którym:

Art. 285. § 1. Nieruchomość można obciążyć na rzecz właściciela innej nieruchomości (nieruchomości władnącej) prawem, którego treść polega bądź na tym, że właściciel nieruchomości władnącej może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, bądź na tym, że właściciel nieruchomości obciążonej zostaje ograniczony w możności dokonywania w stosunku do niej określonych działań, bądź też na tym, że właścicielowi nieruchomości obciążonej nie wolno wykonywać określonych uprawnień, które mu względem nieruchomości władnącej przysługują na podstawie przepisów o treści i wykonywaniu własności (służebność gruntowa).

§ 2. Służebność gruntowa może mieć jedynie na celu zwiększenie użyteczności nieruchomości władnącej lub jej oznaczonej części.

Służebność gruntowa może polegać zatem na ograniczeniu możliwości wznoszenia budowli w określonej części nieruchomości, czy też podejmowania innej działalności, która byłaby uciążliwa dla mieszkańców nieruchomości sąsiedniej. Ważne w tym przypadku, żeby zapis statuujący służebność gruntową był uzasadniony zwiększeniem użyteczności nieruchomości sąsiedniej, a nie tylko arbitralnie zakazywał określonych działań. Nie powinien swoim zakresem ograniczać w przedstawionym stanie faktycznym np. możliwości budowy altanki czy grilla, które nie miałyby wpływu na korzystanie z nieruchomości władnących.

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Przechodząc do kwestii wprowadzenia możliwości zapłaty odszkodowania w przypadku niewywiązania się z postanowień służebności, jest to dość dyskusyjne. Teoretycznie można by zawrzeć zastrzeżenie w umowie darowizny co do kary (nie odszkodowania, gdyż to musi wyrównywać rzeczywistą szkodę) za niewywiązanie się z postanowień służebności gruntowej, jednak Pani brat musiałby wyrazić na to zgodę. Tym niemniej, już na podstawie ogólnie obowiązujących przepisów prawa możliwe jest żądanie odszkodowania od właściciela nieruchomości sąsiedniej w przypadku tzw. immisji:

Art. 144. Właściciel nieruchomości powinien przy wykonywaniu swego prawa powstrzymywać się od działań, które by zakłócały korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych.”

Zatem jeśli na Pani działkę przedostawałyby się z działki sąsiedniej nieprzyjemne zapachy, czy hałas, możliwe będzie żądanie zaprzestania takiej działalności i zapłaty odszkodowania.

Reasumując, wiele zależy od tego, co uda się Państwu wynegocjować z bratem. W przypadku gdy nie wyraziłby on zgody na obciążenie darowanej nieruchomości służebnością, mogą Państwo rzecz jasna przekazać sprawę do sądu. Należy przy tym mieć świadomość, iż zastosowanie będą miały specyficzne przepisy dotyczące zniesienia współwłasności gospodarstwa rolnego:

Art. 213. § 1. Jeżeli zniesienie współwłasności gospodarstwa rolnego przez podział między współwłaścicieli byłoby sprzeczne z zasadami prawidłowej gospodarki rolnej, sąd przyzna to gospodarstwo temu współwłaścicielowi, na którego wyrażą zgodę wszyscy współwłaściciele.

§ 2. Przyznanie przez sąd gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów ustawy, o której mowa w art. 166 § 3, następuje z uwzględnieniem przepisów tej ustawy.

Art. 214. § 1. W razie braku zgody wszystkich współwłaścicieli, sąd przyzna gospodarstwo rolne temu z nich, który je prowadzi lub stale w nim pracuje, chyba że interes społeczno-gospodarczy przemawia za wyborem innego współwłaściciela.

§ 2. Jeżeli warunki przewidziane w paragrafie poprzedzającym spełnia kilku współwłaścicieli albo jeżeli nie spełnia ich żaden ze współwłaścicieli, sąd przyzna gospodarstwo rolne temu z nich, który daje najlepszą gwarancję jego należytego prowadzenia.

§ 3. Na wniosek wszystkich współwłaścicieli sąd zarządzi sprzedaż gospodarstwa rolnego stosownie do przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, a w przypadku gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów ustawy, o której mowa w art. 166 § 3, z uwzględnieniem przepisów tej ustawy.

§ 4. Sprzedaż gospodarstwa rolnego sąd zarządzi również w wypadku niewyrażenia zgody przez żadnego ze współwłaścicieli na przyznanie mu gospodarstwa.”

Cytowane przepisy ograniczają zniesienie współwłasności gospodarstwa rolnego przez jego podział w sytuacji, jeśli zniesienie współwłasności tego gospodarstwa przez podział między współwłaścicieli byłoby sprzeczne z zasadami prawidłowej gospodarki rolnej. Należy mieć na uwadze, iż może się tak zdarzyć, że przy spełnieniu przesłanek z cytowanych przepisów całość gospodarstwa otrzyma Pani brat (jeśli stale w nim pracuje), za spłatą pozostałych współwłaścicieli.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z prawem rolnym?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »