Kategoria: Spadkobranie i podział gospodarstw

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z podziałem gospodarstw lub spadkobraniem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Jak przeprowadzić podział gospodarstwa po zmarłym?

Małgorzata Zegarowicz-Sobuń • Opublikowane: 2018-09-24

Zmarł brat będący właścicielem gospodarstwa rolnego. Brat nie był żonaty i nie miał dzieci. Rodzice nie żyją. Brat pozostawił troje rodzeństwa. Rodzeństwo co do części gospodarstwa jest zgodne na sprzedaż. Jedna działka byłaby wyodrębniona, nieprzeznaczona do sprzedaży. Czy taki podział gospodarstwa można przeprowadzić u notariusza, czy tylko sądownie? Jak przeprowadzić podział gospodarstwa po zmarłym?

Małgorzata Zegarowicz-Sobuń

»Wybrane opinie klientów

Odpowiedz zadowalająca i zachęcająca do skorzystania z usługi ponownie, gdy będzie taka potrzeba. Odpowiedz szybka i całkowicie pokryła moje pytanie. Dziękuję bardzo I polecam te usługi. Po raz trzeci skorzystałam z tego serwisu. 
Janina, 65 lat
Proszę przekazać Panu Grzegorzowi Partyce serdeczne podziękowania za przygotowaną poradę; za syntetyczną, konkretną wypowiedź prawną na postawione pytania. Miałem i mam wyrzuty, że wykonywał to zadanie w czasie świątecznym, a przecież przedmiot sprawy nie wymagał aż takiego pośpiechu. To budzi mój najgłębszy szacunek. Przy okazji, dla Państwa wiadomości - SKO odpowiedziało, że liczba odwołań od decyzji urzędów samorządowych jest tak wielka, że jeszcze potrzebują miesiąca (minęło już 10), by zająć stanowisko merytoryczne wobec złożonego odwołania. Oczywiście, mam świadomość, że taką wiadomość(planowana zwłoka) byli obowiązani przysłać po miesiącu od chwili otrzymania odwołania. Liczba spraw dowodzi, że urzędnicy samorządów nie zostali przygotowani do rozpoznawania i wydawania decyzji w sprawach \"Dobry start\", a być możne także o jakości przedmiotowego Rozporządzenia. Pozdrawiam i dziękuję
Wiesław
Dziękuję za pomoc.
Jacek
Wszystkie moje wątpliwości zostały rozwiane, fachowa i wyczerpująca odpowiedź na każde moje pytanie. Jestem bardzo zadowolony z usługi! :)
Michał
Dziękuję za szybką odpowiedź. Super, ze znalazłam ePorady24. Duża pomoc w krótkim czasie.
Mariola, 58 lat, księgowa

Z treści Pańskiego pytania wynika, iż wspólnie z rodzeństwem posiada Pan udział spadkowy w nieruchomości stanowiącej gospodarstwo rolne. Są więc Państwo współwłaścicielami tego majątku. Czy było przeprowadzone postępowanie stwierdzające nabycie spadku po zmarłym bracie? Jeżeli nie, to należałoby je przeprowadzić, ponieważ aby sprzedać, czy dokonać innej czynności względem majątku brata, muszą się Państwo legitymować się aktem, który potwierdzi, ze jesteście spadkobiercami. Sąd może wydać takie postanowienie w trakcie postępowania działowego, o którym niżej.

Zgodnie z art. 1051 Kodeksu cywilnego każdy ze współspadkobierców może swobodnie rozporządzać swoim udziałem spadkowym. Z uwagi na to, jak się domyślam, że między Państwem trwa stan wspólności majątku spadkowego (posiadają Państwo jedynie udziały w spadku), to każdy ze współspadkobierców jest ograniczony w możliwości rozporządzania swoim udziałem, ponieważ zgodnie z art. 1036 spadkobierca może za zgodą pozostałych spadkobierców rozporządzić udziałem w przedmiocie należącym do spadku. W braku zgody któregokolwiek z pozostałych spadkobierców rozporządzenie jest bezskuteczne o tyle, o ile naruszałoby uprawnienia przysługujące temu spadkobiercy na podstawie przepisów o dziale spadku.

Gospodarstwo rolne jest w świetle prawa nieruchomością, a poza tym stanowi majątek spadkowy i dlatego też umowa będzie wymagała sporządzenia jej w formie aktu notarialnego. (art. 155). Niezachowanie tej formy spowoduje, iż czynność będzie bezwzględnie nieważna. Forma aktu notarialnego odnosi się do wszystkich umów, których przedmiotem jest spadek lub udział w nim, bez względu na to, czy w skład spadku wchodzi nieruchomość (art. 1052).

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Umowny dział spadku jest – obok sądowego – sposobem na dokonanie podziału majątku spadkowego. Warunkiem przeprowadzenia umownego działu spadku jest istnienie pomiędzy wszystkimi spadkobiercami zgody co do formy podziału, sposobu i warunków jego dokonania. W przeciwnym razie nie będzie możliwe złożenie zgodnych oświadczeń prowadzących do zawarcia umowy. Zgodnie z art. 1037 § 1 Kodeksu cywilnego dział spadku może nastąpić bądź na mocy umowy między wszystkimi spadkobiercami, bądź na mocy orzeczenia sądu na żądanie któregokolwiek ze spadkobierców. Żądanie chociażby jednego spośród nich, aby sprawę rozstrzygnął sąd, wyłącza możliwość dokonania umownego działu spadku.

Ustawa wymaga, aby umowa o dział spadku została zawarta w formie aktu notarialnego jedynie w przypadku, jeżeli do spadku należy nieruchomość (art. 1037 § 2). W pozostałych przypadkach umowa o dział spadku może zostać zawarta w dowolny sposób, nawet ustny lub w sposób dorozumiany. Jednak ze względów bezpieczeństwa, aby uniknąć problemów w przyszłości, warto taki podział sformalizować.

Zgodnie z art. 1038 § 2 umowny dział spadku może objąć cały spadek lub być ograniczony do części spadku. W przypadku częściowego działu spadku, umowa powinna wskazywać ten fakt oraz określać, które konkretnie przedmioty obejmuje. Wskazany przepis nie zawiera żadnych ograniczeń w tym względzie (postanowienie SN z dnia 15 października 2014 r., sygn. akt V CZ 67/14, LEX nr 1598717). Współspadkobiercy mogą wówczas np. ograniczyć dział jedynie do nieruchomości wchodzącej w skład spadku lub przeciwnie – dokonać podziału jedynie rzeczy ruchomych. Nieruchomość powinna mieć wydzielone geodezyjnie działki gruntu, bowiem w przypadku dokonania działu u notariusza, musi on mieć precyzyjnie określoną nieruchomość.

Spadkobiercy nie mogą określić w umowie wielkości przysługujących im udziałów w sposób odmienny, niż wynika to z aktu poświadczenia dziedziczenia bądź postanowienia sadu. Aby rozpocząć postępowanie sądowe, wniosek o dział spadku należy złożyć w sądzie rejonowym właściwym ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy. We wniosku należy wskazać i załączyć postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia oraz spis inwentarza, a jeżeli spis inwentarza nie został sporządzony, należy we wniosku wskazać majątek, który ma być przedmiotem działu. Jeżeli w skład spadku wchodzi nieruchomość, należy przedstawić dowody stwierdzające, że nieruchomość stanowiła własność spadkodawcy.

W postępowaniu sąd ustala skład i wartość spadku, a także w przypadku podziału gospodarstwa rolnego sąd bada, czy podział nie będzie sprzeczny z zasadami prawidłowej gospodarki rolnej. Jeżeli żaden ze spadkobierców nie wyrazi zgody na przyznanie mu gospodarstwa rolnego, sąd zasądzi jego sprzedaż, a jeżeli z takim wnioskiem wystąpią wszyscy współwłaściciele, to sąd również zarządzi jego sprzedaż.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z podziałem gospodarstw lub spadkobraniem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »