Kategoria: Spadkobranie i podział gospodarstw

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z podziałem gospodarstw lub spadkobraniem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Jak przeprowadzić podział gospodarstwa po zmarłym?

Małgorzata Zegarowicz-Sobuń • Opublikowane: 2018-09-24

Zmarł brat będący właścicielem gospodarstwa rolnego. Brat nie był żonaty i nie miał dzieci. Rodzice nie żyją. Brat pozostawił troje rodzeństwa. Rodzeństwo co do części gospodarstwa jest zgodne na sprzedaż. Jedna działka byłaby wyodrębniona, nieprzeznaczona do sprzedaży. Czy taki podział gospodarstwa można przeprowadzić u notariusza, czy tylko sądownie? Jak przeprowadzić podział gospodarstwa po zmarłym?

Małgorzata Zegarowicz-Sobuń

»Wybrane opinie klientów

Dziękuję za szybką odpowiedź. Super, ze znalazłam ePorady24. Duża pomoc w krótkim czasie.
Mariola, 58 lat, księgowa
Bardzo szybka odpowiedź
Maria
Do skorzystania z usługi zachęciłam mnie: OSZCZĘDNOŚĆ CZASU (bez umawiania się na konkretny dzień, godzinę, miejsce, stres czy zdążę).Często po jakiejś rozmowie-poradzie, po wyjściu nasuwają się nowe pytania, które przy tradycyjnej wizycie pozostawiają niedosyt, trzeba by było się jeszcze raz umówić, tracić czas, aby uzyskać odpowiedzi, przy tej formie pomocy mam możliwość ponownie zadać pytanie, nawet nie musiałam dopłacać.Ponadto, łatwiej mi zadawać pytania na piśmie, gdyż pisząc rozważam co piszę i dobieram słowa a przy wizycie face to face gdy pojawia się emocje to czasem poddaję się im i zbaczam z tematu. Bardzo, bardzo dziękuję Panu Michałowi.
Elżbieta, 62 lata, emeryt
Jestem zadowolona z porady prawnej dziękuję i na pewno polecę ją znajomym
Krystyna
Dzień dobry, jestem pod wielkim wrażeniem wykonanej pracy, a Państwo jesteście perfekcjonistami w tym, co robicie :-). Bardzo dziękuję za wyczerpujące informacje - wszystko jest już dla mnie jasne i wiem, co robić dalej. Jestem 100% pewna, że jeszcze nieraz w razie wątpliwości prawnych zwrócę się właśnie do serwisu eporady24.pl i polecę innym. 
Katarzyna, freelancer specjalista

Z treści Pańskiego pytania wynika, iż wspólnie z rodzeństwem posiada Pan udział spadkowy w nieruchomości stanowiącej gospodarstwo rolne. Są więc Państwo współwłaścicielami tego majątku. Czy było przeprowadzone postępowanie stwierdzające nabycie spadku po zmarłym bracie? Jeżeli nie, to należałoby je przeprowadzić, ponieważ aby sprzedać, czy dokonać innej czynności względem majątku brata, muszą się Państwo legitymować się aktem, który potwierdzi, ze jesteście spadkobiercami. Sąd może wydać takie postanowienie w trakcie postępowania działowego, o którym niżej.

Zgodnie z art. 1051 Kodeksu cywilnego każdy ze współspadkobierców może swobodnie rozporządzać swoim udziałem spadkowym. Z uwagi na to, jak się domyślam, że między Państwem trwa stan wspólności majątku spadkowego (posiadają Państwo jedynie udziały w spadku), to każdy ze współspadkobierców jest ograniczony w możliwości rozporządzania swoim udziałem, ponieważ zgodnie z art. 1036 spadkobierca może za zgodą pozostałych spadkobierców rozporządzić udziałem w przedmiocie należącym do spadku. W braku zgody któregokolwiek z pozostałych spadkobierców rozporządzenie jest bezskuteczne o tyle, o ile naruszałoby uprawnienia przysługujące temu spadkobiercy na podstawie przepisów o dziale spadku.

Gospodarstwo rolne jest w świetle prawa nieruchomością, a poza tym stanowi majątek spadkowy i dlatego też umowa będzie wymagała sporządzenia jej w formie aktu notarialnego. (art. 155). Niezachowanie tej formy spowoduje, iż czynność będzie bezwzględnie nieważna. Forma aktu notarialnego odnosi się do wszystkich umów, których przedmiotem jest spadek lub udział w nim, bez względu na to, czy w skład spadku wchodzi nieruchomość (art. 1052).

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Umowny dział spadku jest – obok sądowego – sposobem na dokonanie podziału majątku spadkowego. Warunkiem przeprowadzenia umownego działu spadku jest istnienie pomiędzy wszystkimi spadkobiercami zgody co do formy podziału, sposobu i warunków jego dokonania. W przeciwnym razie nie będzie możliwe złożenie zgodnych oświadczeń prowadzących do zawarcia umowy. Zgodnie z art. 1037 § 1 Kodeksu cywilnego dział spadku może nastąpić bądź na mocy umowy między wszystkimi spadkobiercami, bądź na mocy orzeczenia sądu na żądanie któregokolwiek ze spadkobierców. Żądanie chociażby jednego spośród nich, aby sprawę rozstrzygnął sąd, wyłącza możliwość dokonania umownego działu spadku.

Ustawa wymaga, aby umowa o dział spadku została zawarta w formie aktu notarialnego jedynie w przypadku, jeżeli do spadku należy nieruchomość (art. 1037 § 2). W pozostałych przypadkach umowa o dział spadku może zostać zawarta w dowolny sposób, nawet ustny lub w sposób dorozumiany. Jednak ze względów bezpieczeństwa, aby uniknąć problemów w przyszłości, warto taki podział sformalizować.

Zgodnie z art. 1038 § 2 umowny dział spadku może objąć cały spadek lub być ograniczony do części spadku. W przypadku częściowego działu spadku, umowa powinna wskazywać ten fakt oraz określać, które konkretnie przedmioty obejmuje. Wskazany przepis nie zawiera żadnych ograniczeń w tym względzie (postanowienie SN z dnia 15 października 2014 r., sygn. akt V CZ 67/14, LEX nr 1598717). Współspadkobiercy mogą wówczas np. ograniczyć dział jedynie do nieruchomości wchodzącej w skład spadku lub przeciwnie – dokonać podziału jedynie rzeczy ruchomych. Nieruchomość powinna mieć wydzielone geodezyjnie działki gruntu, bowiem w przypadku dokonania działu u notariusza, musi on mieć precyzyjnie określoną nieruchomość.

Spadkobiercy nie mogą określić w umowie wielkości przysługujących im udziałów w sposób odmienny, niż wynika to z aktu poświadczenia dziedziczenia bądź postanowienia sadu. Aby rozpocząć postępowanie sądowe, wniosek o dział spadku należy złożyć w sądzie rejonowym właściwym ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy. We wniosku należy wskazać i załączyć postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia oraz spis inwentarza, a jeżeli spis inwentarza nie został sporządzony, należy we wniosku wskazać majątek, który ma być przedmiotem działu. Jeżeli w skład spadku wchodzi nieruchomość, należy przedstawić dowody stwierdzające, że nieruchomość stanowiła własność spadkodawcy.

W postępowaniu sąd ustala skład i wartość spadku, a także w przypadku podziału gospodarstwa rolnego sąd bada, czy podział nie będzie sprzeczny z zasadami prawidłowej gospodarki rolnej. Jeżeli żaden ze spadkobierców nie wyrazi zgody na przyznanie mu gospodarstwa rolnego, sąd zasądzi jego sprzedaż, a jeżeli z takim wnioskiem wystąpią wszyscy współwłaściciele, to sąd również zarządzi jego sprzedaż.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Prezentowana opinia prawnika nie zawiera odpowiedzi na dodatkowe pytania klienta i dlatego może nie wyczerpywać w pełni omawianego zagadnienia. Często dopiero dzięki dodatkowym pytaniom i odpowiedziom można uzyskać kompletną poradę prawną. Podkreślamy, że w naszym serwisie można zadawać dodatkowe pytania bez ograniczeń czasowych i ilościowych.

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z podziałem gospodarstw lub spadkobraniem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)
wizytówka Zadaj pytanie »