Kategoria: Spadkobranie i podział gospodarstw

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z podziałem gospodarstw lub spadkobraniem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Dziedziczenie gospodarstwa rolnego w 2017 r.

Autor: Piotr Brożyński • Opublikowane: 2017-06-19

Jak wygląda dziedziczenie gospodarstwa rolnego, jeśli spadkodawca zmarł w styczniu tego roku? Chodzi o spadek po zmarłym dziadku, który był na pół z babcią współwłaścicielem ziemi i budynków. Ziemia rolna to trzy działki, które w sumie dają powierzchnię 1,6 ha. Dziadek z babcią mieli 3 dzieci. Kto dziedziczy tę nieruchomość rolną? Babcia posiada kwalifikacje rolnicze i od wielu lat pracuje na gospodarstwie. Dzieci kwalifikacji nie mają, ale jeden syn pracuje na gospodarstwie, a pozostałe rodzeństwo wiedzie inne życie niezwiązane z rolnictwem. Czy dana nieruchomość będzie dziedziczona na zasadach ogólnych, czy specjalnych? Czy w przypadku dziedziczenia spadku przez część rodziny trzeba będzie pozostałym zapłacić zachowek?

Piotr Brożyński

»Wybrane opinie klientów

Witam Państwa, oczywiście porada prawna okazała się przydatna i skuteczna. Już za parę dni rozpoczynamy proces przekształcania naszej spółdzielni we wspólnotę mieszkaniową. Dziękujemy za okazaną pomoc i pozdrawiam
Edward, 60 lat, emeryt straży granicznej
Bardzo serdecznie dziękuję Pani oraz osobą pomagającym w mojej sprawie. Za tak szczegółowe i dokładne wyjaśnienie problemu poparte wieloma przepisami prawa. W razie czego będę się kontaktował w przyszłości. Pozdrawiam serdecznie.
Mateusz, 35 lat, poligraf
Serdecznie dziękuję za pomoc. Jeżeli tylko będę miała jakikolwiek wątpliwości natury prawnej, na pewno skorzystam ponownie z serwisu wdzięczna za porady i wskazówki.
Renata
 Jestem zadowolony z odpowiedzi dodatkowej. 
Zbigniew, inżynier, 87 lat
Bardzo szybka i rzetelna odpowiedź. Profesjonalne podejście do klienta. Możliwość zadawania dodatkowych pytań jest niewątpliwie wielkim atutem usługi. Dziękuję za zajęcie się moją sprawą.
Emilia, 41 lat
Bardzo dobra, konkretna porada. Fachowe wyjaśnienie sytuacji przystępnym językiem. Szybkie odpowiedzi na pytania dodatkowe. Informacje, które otrzymałem były bardzo pomocne. Oparcie jakie otrzymałem w fachowej poradzie podziałało uspokajająco. Serdecznie dziękuję serwisowi i panu Panie Marcinie. Pozdrawiam.
Włodzimierz
Porada (analiza prawna) została bardzo szybko i fachowo zrealizowana, a treść przedstawionej analizy jest całkowicie jasna dla osoby niebędącej prawnikiem.
Paweł, nauczyciel akademicki, 64 lata
Szybko, wyczerpująco, kompleksowo, wraz z interpretacją DKIS. Bardzo dziękuję
Grzegorz, urzędnik, 41 lat
Szybkość odpowiedzi, cena porady, mozliwość zadawania pytań dodatkowych. 
Emilia, 30 lat, rolnik

Andrzej
Dziękuję za wyczerpujące informacje 
Elżbieta
Dziękuję za bardzo szczegółowe, rzeczowe i fachowe poradnictwo w przedłożonej sprawie. Porada Pana rzuciła nam dużo światła i jesteśmy wdzięczni.
Zbigniew, 74 lata
Zrozumiałem sprawę na tyle by zastanowić się, o przeprowadzenie postępowania spadkowego, po zmarłych rodzicach. Postraszę chociaż nikczemnika że to zrobię ,czy to zrobię to przekalkuluję na ile gra warta świeczki. Dziękuje.
Stanisław
Dziękuję bardzo za wyczerpującą odpowiedź . Wszystkim polecam korzystanie z EPorady24.
 
Maria
Witam. Miałam obawy co do porad internetowych ale zależało mi na czasie więc postanowiłam spróbować i nie żałuję, profesjonalne podejście do sprawy ,wszystko wyjaśnione i pomocne polecam.
Małgorzata
Bardzo obszerna i szczera do bólu opinia. Dokładnie tego co potrzebowałem. Bez owijania w bawełnę, bardzo konkretnie i obszernie. Na mały minus pytanie dodatkowe złożone jako uzupełnienie zostały pominięte.
Maciej
Dziękuję bardzo za szybkie odpowiedzi i wyczerpujące informacje dotyczące mojej sprawy.
Mirosław
Jestem zadowolona z Waszych usług, już 2-gi raz dostaję odpowiedź, która jest wyczerpująca, napisana zrozumiałym (dla nie prawnika ) językiem i w ciągu doby, Trzymacie poziom już 10 lat i oby tak dalej. 
Krystyna, inżynier, 70 lat
Wszystko jest na najwyższym poziomie
Sebastian, 44 lata, mechanik samochodowy
Bardzo wysoko oceniam współpracę z serwisem , odpowiedz prawnika była wyczerpująca i rzetelna . 
Edyta
Dziękuję bardzo za odpowiedź. Rozwiała moje wątpliwości. Pomogła mi w rozwiązaniu problemu.
Anna
W ciągu niespełna godziny otrzymałem wyczerpującą odpowiedź, a to bez wychodzenia z domu i \"szukania\" prawników. .
Roman, emeryt, 72 lata
Bardzo sprawnie i na temat.
Klaudiusz
Szybka odpowiedź, która została przesłana następnego dnia, to największy atut. Muszę też przyznać, że informacje były rzetelnie i wyczerpująco przedstawione. Dla mnie to wygodna forma rozwiewania wszelkich wątpliwości prawnych towarzyszących sprawom biznesowym - nie tracę czasu a koszty akceptowalne. 
Ewa
Błyskawiczna reakcja, gotowość do niezwykle wnikliwego pochylenia się nad problemem, cierpliwe wyjaśnianie tematów trudnych dla laika, a reasumując - bardzo profesjonalna opieka nad klientem - to może zasługiwać tylko na najwyższą ocenę!
Katarzyna, 53 lata
Bardzo dziękuję - szybko i profesjonalnie.
Beata
Po raz kolejny bardzo rzetelna i wyczerpująca odpowiedz na pytania.
Przemysław
Bardzo polecam ten serwis. Odpowiedzi otrzymałam szybko i rzetelnie podparte przepisami. 
Małgorzata
Jestem bardzo zadowolona z pomocy którą uzyskałam na portalu. Odpowiedź otrzymałam w ekspresowym tempie płacąc za to niewiele ponad 80 zł. Wiadomość którą dostałam była wyczerpująca, wszystkie informacje zostały przekazane w sposób jasny i zrozumiały. Dodatkowo były umieszczone wyroki SN z przeszłości na których mogłam się oprzeć. Polecam każdemu.
Katarzyna, 29 lat
Odpowiedz wyczerpująca,ale jak to zwykle bywa rodzą się następne pytania.
Bogusław

Zgodnie z art. 553 Kodeksu cywilnego (K.c.): „Za gospodarstwo rolne uważa się grunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budynkami lub ich częściami, urządzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą, oraz prawami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego”.

Przepisy Kodeksu cywilnego przewidywały odrębne zasady dotyczące dziedziczenia gospodarstw rolnych obejmujących grunty rolne o powierzchni przekraczającej 1 ha (m.in. wymogi w zakresie osób, które mogły dziedziczyć gospodarstwo rolne). Przepisy te były wielokrotnie zmieniane, natomiast wyrokiem z dnia 31 stycznia 2001 roku Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przepisy przewidujące odrębność w dziedziczeniu gospodarstw rolnych są niezgodne z Konstytucją, w związku z czym nie mogą one być dłużej stosowane. Trybunał Konstytucyjny przyjął, że od 14 lutego 2001 roku dziedziczenie gospodarstw rolnych następuje na zasadach ogólnych. Zasady ogólne mają zastosowanie zatem do tych sytuacji, w którym otwarcie spadku (a więc śmierć spadkodawcy) nastąpiło po dniu 14 lutego 2001 r.

W przedstawionej przez Pana sytuacji, w której śmierć dziadka nastąpiła w styczniu 2017 r., należałoby zatem przyjąć, że nie ma ograniczeń w dziedziczeniu gospodarstwa rolnego i następuje ono na zasadach ogólnych.

Pomimo że obecnie nie ma odrębności w zakresie dziedziczenia gospodarstw rolnych, Kodeks cywilny przewiduje odrębności w zakresie działu spadku, w skład którego wchodzi gospodarstwo rolne. Oznacza to, że mimo iż spadkobiercy ustawowi dziedziczą gospodarstwo rolne, w przypadku działu spadku gospodarstwo może nie zostać przyznane na ich rzecz, ale w takim przypadku spadkobiercom tym będą przysługiwać odpowiednie spłaty od pozostałych spadkobierców.

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Zgodnie z przepisem art. 1070 K.c. – do działu spadku dotyczącego gospodarstw rolnych stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące podziału gospodarstw rolnych przy zniesieniu współwłasności.

Przepisy dotyczące zniesienia współwłasności gospodarstwa rolnego zawarte są w art. 213 i nast. K.c. i szczegółowo regulują kwestię podziału gospodarstw rolnych. Przywołajmy ich treść:

„Art. 213. Jeżeli zniesienie współwłasności gospodarstwa rolnego przez podział między współwłaścicieli byłoby sprzeczne z zasadami prawidłowej gospodarki rolnej, sąd przyzna to gospodarstwo temu współwłaścicielowi, na którego wyrażą zgodę wszyscy współwłaściciele.

Art. 214 § 1. W razie braku zgody wszystkich współwłaścicieli, sąd przyzna gospodarstwo rolne temu z nich, który je prowadzi lub stale w nim pracuje, chyba że interes społeczno-gospodarczy przemawia za wyborem innego współwłaściciela.

§ 2. Jeżeli warunki przewidziane w paragrafie poprzedzającym spełnia kilku współwłaścicieli albo jeżeli nie spełnia ich żaden ze współwłaścicieli, sąd przyzna gospodarstwo rolne temu z nich, który daje najlepszą gwarancję jego należytego prowadzenia.

§ 3. Na wniosek wszystkich współwłaścicieli sąd zarządzi sprzedaż gospodarstwa rolnego stosownie do przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, a w przypadku gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów ustawy, o której mowa w art. 166 § 3, z uwzględnieniem przepisów tej ustawy.

§ 4. Sprzedaż gospodarstwa rolnego sąd zarządzi również w wypadku niewyrażenia zgody przez żadnego ze współwłaścicieli na przyznanie mu gospodarstwa.

Art. 215. Przepisy dwóch artykułów poprzedzających stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy gospodarstwo rolne może być podzielone, lecz liczba wydzielonych części jest mniejsza od liczby współwłaścicieli.

Art. 216. § 1. Wysokość przysługujących współwłaścicielom spłat z gospodarstwa rolnego ustala się stosownie do ich zgodnego porozumienia.

§ 2. W razie braku takiego porozumienia spłaty przysługujące współwłaścicielom mogą być obniżone. Przy określaniu stopnia ich obniżenia bierze się pod uwagę:

1) typ, wielkość i stan gospodarstwa rolnego będącego przedmiotem zniesienia współwłasności;

2) sytuację osobistą i majątkową współwłaściciela zobowiązanego do spłat i współwłaściciela uprawnionego do ich otrzymania.

§ 3. Obniżenie spłat, stosownie do przepisu paragrafu poprzedzającego, nie wyklucza możliwości rozłożenia ich na raty lub odroczenia terminu ich zapłaty, stosownie do przepisu art. 212 § 3.

§ 4. Przepisów § 2 i 3 nie stosuje się do spłat na rzecz małżonka w razie zniesienia współwłasności gospodarstwa rolnego, które stosownie do przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego należy do wspólnego majątku małżonków.

Art. 217 Współwłaściciel, który w wyniku zniesienia współwłasności otrzymał gospodarstwo rolne, wchodzące zaś w skład tego gospodarstwa nieruchomości rolne zbył odpłatnie przed upływem pięciu lat od chwili zniesienia współwłasności, jest obowiązany pozostałym współwłaścicielom, którym przypadły spłaty niższe od należnych, wydać - proporcjonalnie do wielkości ich udziałów - korzyści uzyskane z obniżenia spłat, chyba że celem zbycia jest zapewnienie racjonalnego prowadzenia tego gospodarstwa.

Art. 218 § 1. Współwłaściciele, którzy nie otrzymali gospodarstwa rolnego lub jego części, lecz do chwili zniesienia współwłasności w tym gospodarstwie mieszkali, zachowują uprawnienia do dalszego zamieszkiwania, jednakże nie dłużej niż przez pięć lat, a gdy w chwili znoszenia współwłasności są małoletni - nie dłużej niż pięć lat od osiągnięcia pełnoletności. Ograniczenie terminem powyższym nie dotyczy współwłaścicieli trwale niezdolnych do pracy.

§ 2. Do uprawnień wynikających z przepisów paragrafu poprzedzającego stosuje się odpowiednio przepisy o służebności mieszkania.”

Z przedstawionego przez Pana stanu faktycznego wynika, że dziedziczyć ustawowo będzie troje dzieci i żona, w częściach równych, o ile nie było testamentu. Jeśli dziadek pozostawił testament, dziedziczyć będą osoby wskazane w testamencie.

Z zachowkiem mamy do czynienia wówczas, gdy doszło do dziedziczenia na podstawie testamentu. W takim przypadku osobom, które nie zostały powołane do spadku w testamencie, ale wchodzą one w krąg spadkodawców, którzy byliby powołani do dziedziczenia na mocy ustawy, przysługuje odpowiedni zachowek, o ile nie zostali w testamencie wydziedziczeni.

W przypadku jednak, gdy w wyniku działu spadku gospodarstwo rolne przyznane zostałoby tylko niektórym osobom, pozostałym przysługuje spłata, na zasadach wskazanych w przytoczonych wyżej przepisach.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Prezentowana opinia prawnika nie zawiera odpowiedzi na dodatkowe pytania klienta i dlatego może nie wyczerpywać w pełni omawianego zagadnienia. Często dopiero dzięki dodatkowym pytaniom i odpowiedziom można uzyskać kompletną poradę prawną. Podkreślamy, że w naszym serwisie można zadawać dodatkowe pytania bez ograniczeń czasowych i ilościowych.


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z podziałem gospodarstw lub spadkobraniem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Podobne materiały

Dziedziczenie gospodarstwa rolnego przed 1990 r.


W roku 1980 zmarł mój dziadek. Pozostawił po sobie gospodarstwo rolne. Babcia zmarła przed nim. Mieli dwoje dzieci, które już nie żyją: wujka i moją mamę zmarłych w 2015 r. Po nich otrzymałam na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia gospodarstwo rolne z zabudowaniami gospodarczymi i domem. Do niego przylegają działki należące do dziadka. Chciałabym wystąpić do sądu o spadek po dziadku, ale wiem, że sąd zastosuje prawo obowiązujące w chwili śmierci dziadka, czyli z 1980 r. Posiadam akt własności ziemi należącej do niego. Jaka jest szansa na to, że odziedziczę gospodarstwo rolne po dziadku? W chwili śmierci dziadka miałam 18 lat i uczęszczałam do liceum. Nie posiadam uprawnień rolniczych.

Jak darować grunty rolne żeby nie płacić podatku


Rodzice chcieliby podarować mi grunty rolne w formie darowizny. Jak najkorzystniej to zrobić, żeby nie płacić podatku, i jaką wartość zadeklarować u notariusza?

Trudności ze zniesieniem współwłasności nieruchomości rolnej z powodu nowej ustawy


Przed 20 laty ja z mężem oraz nasi przyjaciele nabyliśmy na współwłasność ok. 200 ha ziemi rolnej w proporcjach 2/3 my, 1/3 oni. Mój mąż zmarł kilka lat temu, a ziemię odziedziczyłam ja z synem. Niestety również spory kredyt, którego nie daliśmy rady spłacać. Przy renegocjowaniu umowy okazało się, że ziemia posiadana we współwłasności nie może stanowić zabezpieczenia kredytu. Zobowiązaliśmy się do podziału geodezyjnego tej działki. Dokonaliśmy tego w bieżącym roku*: działka podzielona na dwie działki geodezyjne w proporcjach, w jakich jesteśmy właścicielami. W trakcie przeprowadzania podziału okazało się, że przyjaciele darowali swój udział córce. Zwróciłam się do notariusza w sprawie dokonania zniesienia współwłasności między mną i synem oraz córką przyjaciół i dowiedziałam się, że jest to niemożliwe, jeżeli którakolwiek za stron nie jest rolnikiem. Ja jestem rolnikiem i mieszkam na terenie gminy, w której znajduje się działka, syn jest rolnikiem, ale mieszka w innej gminie, chociaż prowadzi razem ze mną gospodarstwo na tej działce (dojeżdża), natomiast córka przyjaciół ani nie jest rolnikiem, ani nie mieszka w naszej gminie. Czy mamy jakąś szansę na zniesienie współwłasności z jednoczesnym zachowaniem dotychczasowych praw do tej ziemi? Proszę o pomoc!

Jak uchronić się przed zasiedzeniem gospodarstwa?


Moi rodzice posiadali gospodarstwo rolne. W 1988 r. mój ojciec zachorował i nie mógł już pracować (potrzebował opieki). Odtąd w gospodarstwie pracowała mama, brat i ja. W 1997 r. przeprowadziłam się do miasta. Ze mną zamieszkała również mama. Gospodarstwem zajmował się brat. Po roku mama przeprowadziła sprawę spadkową. Mnie i bratu należała się jednakowa część spadku (1,4 ha). W 1998 r. mama zapisała gospodarstwo i swoją część spadkową bratu. Moja część spadkowa nie została odmierzona przez geodetę. Brat zajął się całym gospodarstwem, płaci podatki, otrzymuje dopłaty. Ja nie mam z tego tytułu żadnego dochodu. Brat obiecał, że mnie spłaci z tego 1,4 ha. Do tej pory nie zabiegałam o to szczególnie, ale w zeszłym roku zaczęłam się o to dopominać. Brat powiedział, że musi wziąć pożyczkę, ale tłumaczy się tym, że nie ma teraz na to czasu. Nie chciałabym się wykłócać z bratem, ale boję się, czy takie odciąganie w czasie nie doprowadzi do tego, że nastąpi nabycie przez zasiedzenie gospodarstwa i stracę wszystko.

Gospodarstwo otrzymane od rodziców w zamian za emeryturę a roszczenia siostry


W roku 1979 rodzice przekazali mi gospodarstwo rolne o powierzchni 13 ha wraz z budynkami. Gospodarstwo zostało przekazane na podstawie umowy przekazania w celu uzyskania emerytury. Do dziś jest w bardzo dobrym stanie. Mam dwie siostry. Jedna z nich ma roszczenia i twierdzi, że będzie walczyć o swoją część majątku. Czy ma do tego prawo? Dodam, że mama jeszcze żyje. Czy mam się czego obawiać ze strony siostry?

Jak uczynić córkę właścicielką ziemi po zmarłym ojcu?


Jak przepisać akt notarialny ziemi na córkę? Oświadczenia woli złożone zostały u notariusza – jedna córka przyjęła spadek z dobrodziejstwem inwentarza, druga odrzuciła. I co teraz? Jak uczynić jedną córkę właścicielką ziemi po zmarłym ojcu?

Zaprzestanie działalności rolniczej i przekazanie działek dzieciom


Żona uzyska za 3 miesiące prawo do emerytury rolniczej, ja pracuję, mam do emerytury 3 lata. Posiadamy gospodarstwo rolne o powierzchni 3,5 ha w kilku działkach, jedna jest z budynkiem mieszkalnym i zabudowaniami. Czy w ramach zaprzestania działalności rolniczej możemy przekazać działkę z budynkami jednemu dziecku, a pozostałe działki drugiemu – posiadającemu już ziemię powyżej 1 ha?

Problem z przekazaniem udziałów gospodarstwa rolnego ze spadku


Moja mama odziedziczyła 1/3 gospodarstwa rolnego (ok. 2 ha) po swoich rodzicach. Dziadek zmarł w 1992 r., natomiast babcia w 2004. W 2016 została przeprowadzona sprawa spadkowa. Prócz mamy dziedziczyła jej siostra (1/3) i po 1/6 dwie siostrzenice (córki zmarłej w 1983 r. cioci). Mama mieszka w tymże gospodarstwie od kilkunastu lat i wymienione osoby są skłonne przekazać jej swoje części w formie darowizny, aby stała się właścicielką całości. U notariusza okazało się, że nie jest to takie proste ze względu na Agencję Nieruchomości Rolnych, ale nikt nie jest w stanie nam wyjaśnić, w czym konkretnie tkwi problem. Jak można rozwiązać ten problem?



Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika » wizytówka Zadaj pytanie »