Indywidualne porady prawne

Pliki można dodać w kolejnym kroku
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!

Czy będę musiała spłacić siostrę z otrzymanego gospodarstwa rolnego od rodziców?

Autor: Małgorzata Zegarowicz-Sobuń

15 lat temu otrzymałam od rodziców gospodarstwo rolne. Mojej siostrze rodzice dali 4 ha ziemi, bydło i inne składniki. Dodatkowo dali jej 40 tys. zł. Teraz (po śmierci naszego ojca) siostra twierdzi, że za mało dostała od rodziców i zamierza iść do sądu. Czy będę musiała spłacić siostrę?

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Czy będę musiała spłacić siostrę z otrzymanego gospodarstwa rolnego od rodziców?

Czy rodzeństwu należy się zachowek?

Przekazane przez Panią informacje, w tym informacja o śmierci ojca, zmierzają w celu ukierunkowania odpowiedzi na temat roszczenia o zachowek przysługujący – ewentualnie – Pani siostrze.

Zacząć wypada od tego, że gdyby rodzice nie przekazali gospodarstwa rolnego Pani, a ziemi, bydła oraz innych składników majątku siostrze, to po ich śmierci spadek podlegałby dziedziczeniu na zasadach ustawowych. W przypadku bowiem braku testamentu, Kodeks cywilny (dalej K.c.) w wyraźny sposób określa grupy spadkobierców ustawowych, które kolejno dochodzą do dziedziczenia po spadkodawcy. W pierwszej kolejności powołane są do dziedziczenia dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek. W przypadku, gdyby dzieci zmarłego nie żyły, dziedziczą jego dzieci, czyli – wnuki, prawnuki itd. oraz małżonek. W takiej sytuacji zstępni i małżonek dziedziczą w częściach równych, z tym jednak, że część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż 1/4 spadku.

Pod uwagę należy wziąć również fakt, że rodzice dodatkowo dali siostrze 40 tys. zł.

Co się tyczy zachowku, zgodnie z art. 991 § 2 K.c., jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia.

Instytucja zachowku uregulowana w K.c., w art. 991 wymienia krąg osób uprawnionych do wystąpienia z takim roszczeniem, są to: zstępni, małżonek oraz rodzice spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy.

Tak więc siostra znajduje się w kręgu osób uprawnionych do wystąpienia z takim roszczeniem.

Wysokość zachowku wynosi połowę wartości udziału spadkowego, który przypadłby w dziedziczeniu ustawowym (jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości tego udziału).

Z roszczeniem o zachowek należy wystąpić w terminie określonym w art. 1007 K.c., zgodnie z którym roszczenie przeciwko osobie obowiązanej do uzupełnienia zachowku z tytułu otrzymanej od spadkodawcy darowizny przedawnia się z upływem lat pięciu od otwarcia spadku, co oznacza, że z roszczeniem o zachowek można wystąpić w ciągu 5 lat od otwarcia spadku, którym jest co do zasady dzień śmierci.

Zobacz również: Przepisanie gospodarstwa a spłata rodzeństwa

Przedawnienie roszczenia o zachowek

Nie wiem, czy Pani mama żyje, ponieważ termin na wystąpienie z takim roszczeniem to 5 lat od śmierci każdego z rodziców.

Nie sposób tutaj uznać, że rodzice pominęli którąkolwiek z Pań z prawa do majątku spadkowego. Zarówno Pani została obdarowana, jak i Pani siostra. W tym wypadku wypadałoby przeliczyć wartość tych przysporzeń.

Niezbędnym do obliczenia zachowku należnego uprawnionemu jest ustalenie wartości spadku. Darowizny dokonane na rzecz spadkobierców lub osób uprawnionych do zachowku podlegają doliczeniu niezależnie od tego, kiedy zostały dokonane (Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 6 lutego 2014 r., I CSK 252/13, OSNC-ZD 2015, nr B, poz. 25). Tak więc darowizna na rzecz Pani zostanie doliczona do spadku, tak samo jak darowizny na rzecz Pani siostry.

Wartość przedmiotu darowizny oblicza się według stanu z chwili jej dokonania, a według cen z chwili ustalania zachowku.

W każdym wypadku darowiznę dokonaną przez spadkodawcę na rzecz uprawnionego do zachowku zalicza się na należny mu zachowek. Tak więc darowizna gospodarstwa oraz bydła, ziemi, pieniążków zostanie zaliczona na należny zachowek. Tak samo, w przypadku Pań – dzieci spadkodawcy, które są uprawnione do zachowku, zalicza się na należny im zachowek poniesione przez spadkodawcę koszty wychowania oraz wykształcenia.

Wartość stanu czynnego spadku wraz z wartością darowizn podlegających doliczeniu ustali tzw. substrat zachowku, będącego podstawą ustalenia sumy stanowiącej zachowek należny uprawnionemu.

Jeżeli przyjąć, że Pani przysporzenie było większe niż to, co otrzymała siostra (choć może być i odwrotnie), to Pani – jako zstępna spadkodawcy – jest również tak samo jak siostra, w katalogu osób uprawnionych do zachowku, jak również, jako spadkobierca w katalogu osób obowiązanych do zapłaty zachowku. W takiej sytuacji odpowiedzialność ograniczałaby się tylko do wysokości nadwyżki przekraczającej własny zachowek. Wynika to z art. 999 K.c.: „Jeżeli spadkobierca obowiązany do zapłaty zachowku jest sam uprawniony do zachowku, jego odpowiedzialność ogranicza się tylko do wysokości nadwyżki przekraczającej jego własny zachowek”.

W opisanej przez Panią sytuacji mogłoby być brane pod uwagę roszczenie o uzupełnienie zachowku. Nie jest to jednak prosta sprawa, zważywszy na to, że najpierw trzeba byłoby wyliczyć wartości przysporzeń obu Pań, a następnie wartość udziałów spadkowych i zobaczyć, jaki jest stosunek przysporzeń do wartości ewentualnego zachowku.

Zobacz również: Przepisanie gospodarstwa a spłata rodzeństwa

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) w formularzu poniżej  ▼▼▼

Indywidualne porady prawne

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Zadaj pytanie »

eporady24.pl

spadek.info

prawo-budowlane.info

odpowiedziprawne.pl

prawo-pracy.pl

prawo-mieszkaniowe.info

rozwodowy.pl

prawo-cywilne.info

spolkowy.pl

sluzebnosc.info

poradapodatkowa.pl

prawo-karne.info

prawozus.pl

ewindykacja24.pl